• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
22 تامىز, 2017

جۋرناليستيكا – مارتەبەلى ماماندىق

1610 رەت
كورسەتىلدى

كەيىنگى كەزدەرى جۋرناليستيكا ءتو­ڭى­رەگىندە جۇيكەگە تيەرلىك جۇيەسىز ءسوز كو­بەيىپ كەتتى. اياق استىنان امە­ريكا اشۋعا اۋەس الدەكىمدەر ءارتۇرلى «ساۋەگەيلىك» اڭگىمەلەر ايتۋمەن الەك.

ولاردىڭ ويىنشا, اقپارات الامانىندا ءالى-اق الەۋمەتتىك جەلىنىڭ اتى وزباق. ويتكەنى, ومىردەگى وزەكتى ما­سە­لەلەردىڭ ءمانىسىن جۇرت سودان وقىپ بىلمەك. گازەت-جۋرنالدار وقىر­مان قولىنا تيگەنشە, ەلدى ەلەڭ ەت­كىزەرلىكتەي جاڭالىقتار ەسكىرىپ كە­تەدى. ونىڭ ۇستىنە مىناۋ ۇرشىقشا زىرىلداعان ۇشقىر زاماندا كولدەي-كول­دەي كوپىرمە ماقالالاردى «ەزىپ» وتى­رۋعا ەشكىمنىڭ ۋاقىتى جوق. سون­دىقتان جەدەلدىگى جەتىسپەيتىن ءباسپاسوز باي­عۇستىڭ سورى سورپاداي قايناماق. بلوگەرلەردىڭ باعى جانباق.  

جۋرناليست ماماندىق ەمەس, ول ءۇشىن ارنايى وقۋ ءبىتىرۋدىڭ قاجەتى شامالى دەۋ­شىلەر دە از ەمەس. بۇل كاسىپتى سۇيەگىنە ءسوز سىڭ­گەن كەز-كەلگەن ادامنىڭ مەڭگەرىپ كە­تە­تىنى راس. بىراق بۇدان تالانتىڭ تاس جارىپ تۇرسا جەتكىلىكتى, ديپلوم الۋ مىندەتتى ەمەس دەگەن وي تۋىنداما كەرەك. ءبىر بىلەتىنىمىز, ونەردىڭ قاي ءتۇ­رى دە ۇمىتتەرىن ۇكىلەگەن ورەندەردەن بە­يىم­دىلىكتى تالاپ ەتەدى. «قۇدايدىڭ بەر­مەگەنىن سوربونا بەرمەيتىنى» بەلگىلى. ايت­سە دە اركىمنىڭ بويىنداعى قارىم-قابى­لەتتى ۇشتايتىن تەرەڭ تەوريالىق ءبىلىمنىڭ پايداسى ۇشان-تەڭىز. ولاي بولماسا ءانشى كونسەرۆاتوريادا, سۋرەتشى بەينەلەۋ باعىتىنداعى اكادەميادا وقىماس ەدى عوي. ەستۋىمىزشە, داۋىسى كوكتە دا­مىل­داعان ديماشتىڭ ءوزى شەبەرلىگىن شىڭ­داماق نيەتپەن شەتەل اسپاق كورىنەدى. بولاشاق قالامگەرلەر دە سولاي, ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا جازۋ-سىزۋدىڭ الىپ­بيىمەن تانىسۋعا ءتيىس. ەگەر ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جۋرناليست كادر­لارىن دۇرىس دايىندايتىندىعى تۋرالى داۋ تۋىنداپ جاتسا, ول باسقا تاقىرىپتىڭ تۇزدىعى. 

ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىزدىڭ باسقا سالا وكىلدەرىنەن ءبىر ارتىقشىلىعى بار. تا­لاي ناۋقاستى اجالدان اراشالاعان اسا بىلىكتى دارىگەردى, تورتكۇل دۇنيەنى توڭ­كەرىپ تاستارداي اقىل-ويعا يە عۇلاما عا­لىم­دى كوپشىلىك بىلە بەرمەۋى مۇمكىن. ال, حالىقتىڭ كوكەيىندەگىسىن كوتەرەتىن تىل­شىلەر, اسىرەسە تەلەجۇرگىزۋشىلەر تەز تانىلادى. ەلباسى ۇشاعىنا ءمىنىپ ەڭكۋ-ەڭكۋ ەندىكتەردى ارالاۋ, الەمدىك دەرجاۆالاردىڭ پاتشالارى وتىراتىن سالتاناتتى سارايلاردىڭ تورىنە شىعۋ, تۇعىرى بيىك تۇلعالارمەن تەرەزەسى تەڭ قۇرداسىڭمەن سىرلاسقانداي سۇحبات قۇرۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرمايتىن باقىت.  كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە دە, ودان كەيىن دە جۇلدىزى جارقىراعان جامپوز ۆاسيلي پەسكوۆ ەسىمە ءتۇسىپ تۇ­رعا­نىن قاراشى. قالام قۋاتىنىڭ ارقا­سىندا ەكى قوعامنىڭ دا قىزىعىن كوردى. سوناۋ ەلۋىنشى جىلدارى فوتواپپاراتىن اسىنىپ ماسكەۋگە كەلگەن جاس جىگىت كوپ كەشىكپەي-اق «كومسو­مولسكايا پراۆدانىڭ» كوريفەيىنە اينالدى. اتى-­جوندەرى ادامزات تاريحىندا ال­تىن ارىپ­پەن جازىلعان گاگارين, جۋكوۆ سياق­تى جاقسى-جايساڭداردان العاش­قىلار قاتارىندا ينتەرۆيۋ الدى. ۇشقان قۇس, جۇگىرگەن اڭنىڭ ءىزىن قۋىپ شارتاراپتى شارلادى. تابيعات تاماشالارىن تاڭبالادى. تاعدىرى تاڭعاجايىپ كەيىپكەرلەردى تاپتى. ەڭ باستىسى, ۇزاق جىلدارعا سوزىلعان شىعارماشىلىق عۇمىرىندا قالاعان تاقىرىپتارىن عا­نا تولعادى. كاپيتاليزم مەن سوتسيا­ليزم شارپىسىپ تۇرعان شيەلەنىستى شاق­تا امەريكالىقتاردىڭ شاقىرۋىمەن الياس­كادا ات شالدىردى. انتاركتيدانىڭ اق ايۋلارىمەن اعايىنداي «ارالاستى». اتاعى اسپانداعان اقىن-جازۋشىلار قول جەتكىزە الماعان لەنيندىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتاندى. قاشان دۇنيەدەن قايتقانىنشا «كپ»-نىڭ رەداكتسيا-سىندا جۇمىس ىستەدى. مالدانعان ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتۋدىڭ ۇزدىك ۇلگىسى ءسىرا, وسىنداي-اق بولار. 

نەگە ەكەنىن قايدام, قازىرگى قازاق جۋر­ناليستيكاسى ءوزىنىڭ بۇرىننان قا­لىپتاسقان كلاسسيكالىق سيپاتىنان ايى­رىلىپ قالعانداي. اڭگىمە وقىعانداي ادەمى اسەرگە بولەيتىن كوركەم وچەركتەر كوزدەن بۇلبۇل ۇشتى. اتتەگەنايلاتقان ءتىل, ستيل كەمىستىگىنە ابدەن كوندىگىپ الدىق. قارا ءسوزدىڭ قايماعى تۇگىل قاس­پا­عىنا قاسىق باتىرماعالى قاشان. وسىن­دايدا رەفورماتور رەداكتور سەي­داحمەت بەردىقۇلوۆتىڭ ارمان-اڭسارى ويعا ورالادى. «شىركىن, گازەتتىڭ رەسمي ماقالالارىن اۋىز ادەبيەتىنىڭ ستيلىنە سالىپ جازسا عوي...» دەپ ەدى-اۋ جارىقتىعىم. سارى قىمىزبەن سارىق باسقانداي ونداي وڭدى دۇنيەلەردى وقۋىمىز ەندى ەكىتالاي شىعار.

گازەتتەگى جاعداي مۇنداي بولعاندا, تەلە­­ديدارداعى احۋال ودان دا ايانىشتى ەكەنى انىق. باس-اياعى شەكتەۋلى باعان كو­لەمى كوتەرمەيدى. ايتپەسە, ەفيردى جاۋ­لاپ العان انەبىر ءارتىس جۇرگىزۋشىلەردىڭ ورا­شولاق ءسوز قولدانىستارى تۋرالى تاڭعا ايتىپ تاۋىسا المايسىڭ. سوعان قاراماستان لەكسيكوندارىنداعى ەكى ءجۇز سوزبەن ەكى مينۋتقا جەتەر-جەتپەس سيۋ­جەتتەر جاساپ-اق, جۋرناليستيكا سا­لاسىنداعى بەدەلدى سىيلىقتاردى قان­جىعالارىنا وپ-وڭاي بوكتەرەتىن ولجالى قاۋىم دا وسى تەلەجۋرناليستەر ەكەنىن ايتسام, بايدىڭ اسىن بايقۇس قىزعانعاننىڭ كەبىن كەشكەندەي بولىپ جۇرمەيمىز بە؟.. 

توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى: جۋرناليستيكا – ەرىككەنىڭ ەرمەگى ەمەس. 

تالعات باتىرحان,

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار