نۇرقانات جاقىپباي: سەن مەنى سپەكتاكلدەرىمنىڭ ىشىنەن ىزدە

مۇنداي كەسەك ءسوزدى ونەرىن تۇتاسىمەن ومىرىنە اينالدىرعان جاندار عانا ايتا السا كەرەك. تۇلعا تابيعاتىن اشۋ ماقساتىندا ونەر جايلى وي ءوربىتۋىن ءوتىنىپ بارعانىمىزدا, كەيىپكەرىمىز سۋرەتكەرلىك بار قۇپياسىن الدىمىزعا جايىپ سالماي, كەرىسىنشە, شىعارماشىلىق الەمىن زەردەلەۋگە وسىلايشا جاڭاشىل ءارى جاۋاپكەرشىلىگى مول جول سالىپ بەرگەن. 

مىنە, سول جۇزدەسۋدەن باستاپ ءبىزدى رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ سۋرەتكەرلىك الەمى ءبىر ءسات تە بەيجاي قالدىرىپ كورگەن ەمەس. شىعارماشىلىق الەمىندە بولىپ جاتقان ءاربىر جاڭالىقتى قالت جىبەرمەي قاداعالاپ, رەجيسسەردىڭ ءوزى جاسىرعان سول جۇمباعىنىڭ شەشىمىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن شەشۋگە تالپىنىپ  باقتىق. جاۋابىن تاپتىق پا, تاپپادىق پا, ونى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىنە قالدىرا تۇرىپ, سۋرەتكەردىڭ سپەكتاكلدەرى ارقىلى تانىعان ءوز كەيىپكەرىمىزدىڭ كوركەمدىك قۇپياسىن زەردەلەپ كورسەك...

سۇلۋلىقتان سىر سۋىرعان...

نۇرقانات جاقىپبايدىڭ كور­كەم­دىك الەمى دەگەندە, ەڭ اۋە­­لى ويعا سۇلۋلىق پەن تازا­­­لىق  دەگەن عالامات قا­سيەت­­تەر ورا­لادى. سۇلۋلىق – نۇر­قانات جاقىپ­باي شىعارما­شىلىعىنىڭ وزەگى دەسە دە بول­عانداي. قاراپايىم شەشىم مەن قارا­با­يىر ساراپتاۋ سۋرەتكەر تابيعاتىنان الشاق. قانداي جانردا دۇنيە تۋدىرما­سىن, كەز كەلگەن شىعارماسىنا كور­كەم­­دىك تال­عام تۇرعىسىنان اك­تەر­لەر­گە, كورەرمە­نى­نە جانە ەڭ اۋەلى وزىنە بيىك تالاپ قويا­دى. سول تالعام ۇدەسىنەن شى­عۋ ءۇشىن دە تالماي, تىنباي ەڭ­بەك­تەنەدى. سول سەبەپتى دە نۇر­­قا­نات جاقىپباي جۇمىسىن­داعى سەزىمدى سەلت ەتكىزەر سىرشىل­دىق پەن رو­مان­­تيكانىڭ, تەرەڭ فيلوسوفيالىق بايىپتاۋ مەن پارىق­تاۋدىڭ باي يىرىمدەرى بىر­دەن وزىنە باۋراپ الىپ, قويى­لىم تابيعاتىنا ەتەنە بويلا­تىپ, ءا دەگەننەن وزىنە ەلى­تىپ اكەتەدى. 

ءيا, ساحنانىڭ سەرىگى – سۇلۋ­لىق! سۇلۋ­لىق­تان بۇرا تارتقان ونەر ومىرشەڭدىگىنەن ايرىلادى. تابيعاتىن تاپتاۋرىندىلىققا ۇرىندىرادى. مۇنى ءبىزدىڭ بۇ­گىنگى اڭگىمە ارقا­ۋىنا اينال­دىرعان كەيىپكەرىمىز جاق­سى تۇ­سى­نە­دى. ءتۇسىنىپ قانا قويماي, ءار ءىسى مەن ماقساتىندا شەبەر پاي­دالانىپ تا كەلە­دى. سۇلۋلىق  ونىڭ ومىرلىك كرەدوسىنا اينالعانداي... 

ءبىزدىڭ رەجيسسەر الەمىنىڭ كور­كەم­دىك قۇپياسىمەن ەڭ ال­عاش­قى تانىستىعىمىزعا سەبەپ­كەر بولعان – ت.احمەتجاننىڭ «سۇلۋ مەن سۋرەتشى» نوكتيۋرنى. مۇنداعى ەس­تە­تي­­كا­لىق نازىك پەرنەلەر, استارلى جۇم­باقتاۋلار, سوزدەن گورى ۇنسىزدىگى, ىشكى پاۋزالارى باسىم ميزان-ستسەنالار, ليريكالىق ءيىرىم – بارلىعى-بارلىعى كورەرمەنىن كۇندەلىكتى كۇيبەڭنىڭ قاربا­لاسىنان جى­راق اكەتىپ, تەك قا­نا تەاتر سىيلار تىلسىم الە­م-­ ء ­نىڭ قاقپاسىن ايقارا اشادى. رەجيس­سەردىڭ ءار دەتالدان سە­زىم مەن ەستەتيكا ىزدە­گەنى اي­قىن سەزىلەدى. سوندىقتان دا قويىلىم تاۋ سۋىنداي مولدىر­لىككە, اقشا قارداي تازالىققا قول جەتكىزگەن. 

ساحناداعى ايناداي تول­قىپ جات­قان كول­دىڭ ءمولدىر كەلبەتى – عاشىق جاننىڭ ءدىرىل­شىل كوڭى­لىنىڭ كورىنىسىندەي. سۇيگەن جۇ­رەك­­تىڭ كىرشىكسىز پەيىلىمەن, تاعاتسىز سەزىمىمەن جاراسا دا, جا­رىسا دا تولاسسىز تولقيدى. قويى­لىمنىڭ تازا­لىعى سون­داي, قى­بىر ەتسەڭ, وسى ءبىر ءمولدىر الەم­­نەن اجىراپ قالاتىنداي, داۋى­­سىڭدى ءسال قاتتىراق شى­­­­عار­­­ساڭ, اسەمدىكپەن ماتالىپ, سۇلۋلىققا تۇمشالانعان مىناۋ اپ­پاق دۇنيەنىڭ كۇل-پارشاسى شىعىپ شاعىلارداي ءبىر ساعات بويى دەمىڭىزدى ىشى­ڭىزگە تارتىپ, ايالاي تاماشالايسىز. 

جالپى, رەجيسسەر رەتىندە نۇر­قا­نات جاقىپ­بايدىڭ وزى­نە عانا ءتان قولتاڭباسى, سۋرەت­­كەرلىك ساراپتاۋى – وقيعا­نى سيمۆول­مەن سويلەتۋ ستيلى­مەن ەرەكشەلەنەدى. ياع­ني, نۇر­قا­نات جاقىپباي – سيمۆوليست.  رەجيسسەر ساحنادا بار قۇ­پيا­سىن اشىپ تاستامايدى. سۋرەت­كەرلىك ساراپتاۋىن­دا جۇمباق, استار, اللەگوريا باسىم. سول ار­قىلى ونەردى تۇر­مىستىق قارا­بايىرلىقتان الشاق اكەتىپ, كو­رەر­مەنىن تالعام مەن ورە بيى­گىنە قاراي جەتەلەيدى. ءوزىنىڭ جاسىر­عان جۇمباعىن شەشۋگە قىزىق­تىرادى. سوندىقتان دا رەجيسسەر جۇمىسى كورەر­مەندى جالىقتىرمايدى, كەرى­سىنشە قۇپياسىنىڭ سىرىن بى­لۋ­گە وزىنە قاراي تارتادى, قى­زىق­تىرادى. نۇرقانات جا­قىپبايدىڭ كەيىپكەرلەرى كو­رەر­مەنىنە ەشقاشان اقىل ايتىپ, قويىلىم بويى كەڭىنەن كو­سىلىپ وتىرمايدى. كەرىسىنشە, سوڭ­عى ءسوزدى ءار ادامنىڭ وزىنە, جۇ­رەك ۇنىنە قالدىرادى. سپەك­­تاكلدەن ءار كورەرمەن ءوز ار­ما­نىن, ءوز ويى مەن مۇ­را­تىن, ءوز تۇسىنىك-تانىم, تالعام-پايىمىنا قاراي جەكە-دارا ارقالاپ شى­عادى. 

جاڭالىقتىڭ جارشىسى

نۇرقانات جاقىپباي – ۇلت­تىق رەجيسسۋراعا وزىندىك قول­تاڭبا, سونى ساراپتاۋىمەن ەن­گەن ساناۋلى سۋرەتكەرلەردىڭ ءبى­رى. رەجيسسەردىڭ ءاۋ باستاعى تاڭداعان سوقپاعى دا, ماقساتى دا ايقىن – ساحناداعى قاي تۋىندىسىنا دا جاڭالىقپەن كەلۋ, وز­گە­لەرگە ۇقساماۋ, ونەردىڭ بار مۇم­كىندىگىن شەگىنە دەيىن پايدالانۋ. جانە ول ماقساتىنا بارىنشا ادالدىق تانىتىپ كە­لەدى. ن.جاقىپباي ءۇشىن ساح­ناداعى ۇزىن-سونار ءسوز ارە­كەتىنەن بۇرىن, قيمىل مەن وي ارە­كەتىنە باسىمدىق بەرۋ زور ما­ڭىزعا يە. سول سەبەپتى دە رە­جيسسەردىڭ كەيىپكەرلەرى سىلدىر سوزگە ساراڭ, كورەرمەنىنە ورىن­دى-ورىنسىز اقىل ايتۋدان اۋ­لاق, كەرىسىنشە, قيالعا باي, جان دۇنيەسى سىرشىلدىقپەن سە­رىك, ويلانعىش, تولعانعىش كە­لەدى. ساحناداعى كەيىپكەر ءومى­رىن سۋرەتكەر سوزدەن ەمەس, ەڭ ءبىرىنشى ارەكەتتەن, قيمىل ەس­تە­تيكاسىنان ىزدەيدى.

ەگەر ء ححى عاسىرداعى زاماناۋي تەاتر ونەرى تالاپتا­رى تۇرعىسىنان قارايتىن بول­ساق, قازىر تەك قانا قۇرعاق ءسوز­دى تىرەك ەتىپ قويىلىم قويۋ جا­ڭا­لىق بولۋدان الدەقاشان قال­عان. بۇگىندە تەاتردىڭ سينتەتيكالىق ونەر رەتىندەگى ءرو­لى العا شىقتى. كورەرمەندى تاڭ­عالدىرارلىق جاڭالىق ۇسىن­باساڭ, تەاترعا ءوز ەركىمەن تا­بان تىرەي قويار جاستار كوپ ەمەس. سەبەبى, قازىرگى عىلىمي تەح­نيكانىڭ قارىشتاپ دامى­عان عاسىرىندا, ساحنا ارقىلى اقىل ايتىپ, ءپالساپا سوعىپ وتى­رۋدى – ۋاقىت تا, ساحنا زاڭ­دىلىعى دا كوتەرمەيدى. الەم­دىك تەاتر ۇردىسىندە ساحنا – شىعارماشىلىق قيال-قارىمىن تارازىعا تارتىپ, سىنعا سالاتىن تالعام بارو­مەترىنە اينالعان. سوندىقتان دا, تەاتردا قارابايىر ويلاپ, قاراپايىم تىرشىلىك كەشۋگە تيتتەي دە ورىن جوق. قازىر تاجىريبەنىڭ عاسىرى. مىنە, وسى ءۇردىستى ءوز شىعارماشىلىعىندا ۇزدىك پايدالانىپ جۇرگەن وتاندىق رەجيسسەرلەردىڭ ىشىندە نۇرقانات جاقىپبايدىڭ ەسىمى ەرەكشە اتاپ وتۋگە ابدەن لايىق. الەمدىك تەاتر, رەجيسسۋرا مەك­تەبىنىڭ وزىق تاجىريبەلەرىن يگە­رە وتىرىپ, سوڭعى ون جىلدا قازاق تەاتر ۇردىسىندە سونى سۇر­لەۋىن, كاسىبي مەكتەبىن قالىپ­تاستىردى. 

ساحنا ساڭلاعى  شىعارما­شى­لىعىنىڭ كەلەسى ەرەكشەلىگى, ياكي التىن قازىعى, نەگىزگى ۇس­تان­عان باعىتى – ۋاقىت پەن شە­كا­راعا, ۇلت پەن ۇلىس, قاتىپ قال­عان ءداستۇر مەن داعدىعا باعىنا بەرمەيدى, كۇللى ادامزاتقا ورتاق ادامي پروبلەمالاردى ءار قولعا العان ەڭبەگىندە تۋ ەتىپ كوتەرەدى. سول سەبەپتى دە ساحنادان كورەرمەن جۇرەگىنە جول تارتار ءار سپەكتاكلى ولمەيتىن ءومىر, وشپەيتىن تىنىس تا­ۋىپ, ۋاقىت العا جىلجىعان سا­يىن ەسكىرمەي, كەرىسىنشە, وزەكتىلىگىن وتكىرلەندىرە تۇسەدى. كور­كەم­دىك تالابى جوعارى, تاقى­رىبى تالعامپاز, ايتار ويى وزەكتى ونداي قويىلىمدار ساناتىنا نۇرقانات جاقىپ­باي قولتاڭباسىندا تاعدىر تاپقان ن.گوگولدىڭ «رەۆي­زور», ش.ايتماتوۆتىڭ «جان ازابى», د.سالاماتتىڭ «عا­يىپ­تاعى ماحاببات سازى», س.راەۆ­تىڭ «مەككەگە قاراي ۇزاق جول», ش.ايتماتوۆ پەن ءا.كە­كىلباي ۇلىنىڭ «شىڭعىس حان», پ.مەريمەنىڭ «كارمەن», ب.سوقپاقباەۆتىڭ «...كوزىمە ءبىر كورىنسەڭ, بالا عاشىق...», ۋ.شەكسپيردىڭ «اساۋعا تۇساۋ»,   و.بوكەيدىڭ «اتاۋ كەرە» سىندى بىرقاتار جۇمىسىن مىسالعا كەلتىرىپ وتۋگە بولادى.

نۇرقانات جا­قىپبايدىڭ كەيىپكەرلەرى كو­رەر­­مەنىنە ەشقاشان اقىل ايتىپ, قوي­ى­لىم بويى كەڭىنەن كو­سىلىپ وتىر­مايدى. كە­رىسىنشە, سوڭ­عى ءسوزدى ءار ادام­نىڭ وزى­نە, جۇ­رەك ۇنىنە قالدىرادى. سپەك­­­تاكل­دەن ءار كورەرمەن ءوز ار­ما­نىن, ءوز ويى مەن مۇ­را­تىن, ءوز تۇسىنىك-تانىم, تال­عام-پايىمىنا قاراي جەكە-دارا ار­قالاپ شىعادى.  

قايتالانباس قولتاڭبا

حالىق تەاترعا جاڭاشىلدىق ىزدەپ كەلەدى. ءار  رەجيسسەر – جەكە­لەي ەرەكشەلىكتىڭ يەسى. وسى ولشەم اياسىنان تارقاتار بول­ساق, ءان جانە پلاستيكانى قاتار ۇشتاستىرا وتىرىپ, ونەردەگى ءوز سۇرلەۋىن قالىپ­تاستىرعان رەجيسسسەر نۇر­قانات جاقىپباي رەجيسسۋراسىنا ءتان ەرەكشەلىكتىڭ ءبىرى – سۋرەتكەر قولتاڭباسىندا ساح­نالانعان قويىلىمداردىڭ بار­لىعىندا دەرلىك ليريكا-رومان­تيكالىق يىرىمدەردىڭ كە­ڭىنەن قولدانىلۋى دەر ەدىك. بولمىسىنان رومانتيك, سەزىمتال شىعارماشىلىق يەسىنىڭ كەز كەلگەن تۋىندىسىنان كوڭىل پەرنەلەرىن قوزعارلىق نازىك يىرىمگە كەزىگەسىز, سۋرەتكەر جانىن دا سول ساحنالىق جۇ­مى­سى ارقىلى تانىعانداي بولا­سىز. رەجيسسەردىڭ ءاربىر ساح­نالىق تۋىندىسى – ونىڭ جان دۇنيە الەمىنىڭ ايناسى. سول اينادا سىرعا تولى, جۇم­باققا باي سۋرەتكەر جانى بە­دەرلەنەدى. 

نۇرقانات جاقىپباي – ەستەت. قاي قويىلىمىنا دا ىشكى جا­نە سىرتقى تالعامپازدىقپەن كەلەدى. تۇرمىستىق قارابا­يىرلىق, كەيىپكەرلەردىڭ جەرباۋىرلاي ءتىل قاتىپ, وتباسى, وشاق قاسىنداعى اڭگىمەنى ءسوز ەتەتىندەرى جوقتىڭ قاسى. رە­جيس­سەر كەيىپكەرلەرىنىڭ بار­لىعى ونەر بيىگىنەن وكتەم ءۇن قاتادى, فيلوسوفيالىق ءپال­ساپا­شىل, تەرەڭ تولعانعىش, ويشىل, ارمانشىل, سپەكتاكل­دەرىن جالعىز مارتە كورىپ, تو­لىق­­قاندى ءتۇسىنىپ كەتەتىن كو­رەر­مەن نەكەنساياق. ءار سپەك­تاك­لى كورەرمەننەن بيىك ورە مەن تەرەڭ تالعامپازدىقتى, جان-­جاقتى ءبىلىمدى تالاپ ەتەدى. سونى­سىمەن دە نۇرقانات جا­قىپ­باي قويىلىمدارى كوپ رە­جيس­سەرلىك جۇمىستان وداعاي­لانىپ, دارالانىپ تۇرادى. 

«ماعان سپەكتاكل قويۋ ءۇشىن گا­زەت­تەگى ويماقتاي ماقالا جەت­كى­لىكتى. جاقسى نارسەنى اس­پاننان ىزدەۋدىڭ قاجەتى جوق. قازاق گازەت­تەرىن قاراپ وتىرامىن, ستۋدەنتتەردىڭ ولەڭدەرىن مىن­دەت­تى تۇردە قيىپ الامىن. كىش­­كەنتاي ەسسە-اڭگىمەلەردى الىپ قويامىن. مىسالى, قازىر رەپەر­تۋارىمىزدا «ماحاببات مينياتيۋراسى» دەگەن سپەكتاكل بار. گازەتتە «ماحاببات مينياتيۋرالارى» دەگەن اتپەن شاعىن عانا اڭگىمەلەر باسىلدى. سول اڭگى­مەلەردى ۇناتتىم دا, قيىپ ساق­تاپ قويدىم. بالالارعا وقىتسام با دەپ قانشا ءجۇردىم. ءسويتىپ جۇر­گەندە, ول گازەت سارعايۋعا اي­نالدى. بىردە ماسكەۋگە فەس­تيۆالعا شاقىرۋ الىپ, جولعا شىق­تىق. الدا جول ۇزاق. سول سا­پار­دا ءساتى ءتۇسىپ, پويىزدىڭ ىشىن­دە الگى اڭگىمەنى اكتەرلەرگە وقىت­تىم. ويىمىز ءبىر جەردەن شىق­تى.  بارعانشا 3 تاۋلىك, قايت­قانشا 3 تاۋلىك – 6 كۇندە سپەكتاكل شىعاردىق», دەيدى رەجيسسەر.  

مىنە, بۇل – رەجيسسەر نۇر­قانات جاقىپبايدىڭ سۋرەت­كەر رە­تىندەگى وزىندىك ەرەكشەلىگى. جان-­دۇنيەسىمەن ۇندەس, كوڭى­لىنە قونعان دۇنيە كوردى مە, كۇي تالعاپ, جاعداي ىزدەپ, شابىت شا­قىرىپ سارساڭعا تۇسپەيدى. ونەر تۋدىراتىن ۇشقىن كور­دى مە, ايىرىلماي,  سونىڭ سو­ڭى­نا جەتپەيىنشە تىنىم تاپپايدى. بىزدىڭشە, رەجيسسەر شىعارماشىلىعىنىڭ ءومىردىڭ وزىندەي شىنايى, كىرشىكسىز تۋاتىندىعىنىڭ بار سىرى دا, قۇپياسى دا  وسىندا.  رەجيسسەردىڭ كەلەسى ەرەك­شە­لى­گى – ۇنەمشىلدىگى. شى­عار­ما­شىلىق يەسىنىڭ قويىلىم­دارىنىڭ ەشبىرىندە استا-توك دەكو­راتسياعا, ەسەپسىز جيھاز-م ۇلىك­كە ورىن جوق. ساحنا ارەكە­تىنىڭ بارلىعى – كەڭىستىككە, ارەكەتكە, اكتەرلەردىڭ ۇزدىكسىز قيمىلىنا قۇرىلادى. ايگىلى گروتوۆسكيلىك «كەدەي تەاتر» اتا­لاتىن ونەر داعدىسىن قاعي­دا­سىنا اينالدىرعان رەجيسسەر ءۇشىن ساحنانىڭ بار بايلىعى – اكتەرلەردىڭ وزىندە, سولاردىڭ ارەكەتىندە. سوندىقتان دا نۇر­قا­نات جاقىپبايدىڭ قويى­لىمدارى ۇنەمى ديناميكالى, ەكپىندى, ارەكەتشىل بولىپ كەلە­دى. مۇندا ءولى تىنىشتىققا ورىن جوق. رەجيسسەردىڭ قاي جۇ­مى­سىندا دا تولاسسىز ۇزىل­مەيتىن ارەكەت بۋىرقانىپ, بۇر­قىراپ قايناپ جاتادى. سۋرەتكەر بار باسىمدىقتى, دەكو­راتسيانىڭ مىندەتىن دە اكتەر­لەردىڭ وزىنە, ارەكەتىنە جۇكتەيدى. سول سەبەپتى دە نۇر­قانات جاقىپبايدىڭ سپەك­تاكل­دەرى جانسىز, ديناميكاسىز وتپەيدى. كەرىسىنشە, ساحنا­داعى اكتەرلەردىڭ ارەكەتىمەن بىر­گە قوزعالىپ, ءومىر سۇرە بەرە­دى. 

جاستار تەاترىنىڭ قويى­لىم­دارىن ءجىتى باقىلار جان, شىنىمەن دە, ساحنا تو­رى­نەن  ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن اكادە­ميالىق تەاترلارىنا ءتان سى­قي­عان, قوزعالمايتىن دەكورا­تسيانى ەمەس, جالىنداعان جاس­تار­دىڭ جان جادىراتار جا­عىمدى لەبىن سەزەر ەدى. رە­جيس­­سەردىڭ رەفورماتورلىعى دا سول – قويىلىمدارىندا م ۇلىك ەمەس, ءبىرىنشى كەزەككە ۇنەمى اكتەرلەردىڭ ءوزى شىعا­دى. سون­دىقتان دا ساحنا سۋرەت­كەرىنىڭ ءار قويىلىمى ۇزدىكسىز قوزعالىسقا ءتۇسىپ, ءتىرى اعزا سەكىلدى ونەردەگى ءومىرىن ءسۇرىپ جاتادى.    

نۇر­قا­نات جاقىپبايدىڭ قويى­لىمدارى ۇنە­مى ديناميكالى, ەكپىندى, ارەكەتشىل بو­لىپ كەلە­دى. مۇندا ءولى تىنىشتىققا ورىن جوق. رەجيسسەردىڭ قاي جۇ­مى­سىن­دا دا تولاسسىز ۇزىل­مەيتىن ارەكەت بۋى­رقانىپ, بۇر­قىراپ قايناپ جاتادى. سۋ­رەت­كەر بار باسىمدىقتى, دەكو­راتسيانىڭ مىن­دەتىن دە اكتەر­لەردىڭ وزىنە, ارەكەتىنە جۇك­تەيدى.

دارا جول

نۇرقانات جاقىپبايدىڭ ونەر الەمىنە اكەلگەن دا­را جولى  – ەلوردا تورى­نەن باعىتى دا, باعدارى دا بو­لەك جاڭا تەاتردىڭ ىرگە­سىن قا­لاۋى. جاس تەاتردىڭ شا­ڭى­را­عىن كوتەرىپ قانا قوي­ماي, ونداعى قىزمەت ەتەتىن اكتەر­لەردى دە ءوز شەبەرحاناسىندا شىڭ­داپ شىعاردى.  تەاتر اكتەر­لەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگى – ونىڭ شاكىرتتەرى. 

استانادان جاستار تەاترىن اشۋ جايلى العاش ۇسى­نىس تۇسكەندە ءبارىن تاستاپ,  ۇيرەن­گەن ورتاسىن قيىپ الماتىدان جىراققا قونىس اۋدارۋ وڭاي بولمادى. ايتسە دە, رەجيسسەر سان­داعان جىل جۇرەك تۇكپىرىندە ساقتاپ كەلگەن ارمانىنا ادال بولدى.  جولىندا كەزىككەن قيىن­شى­لىق پەن كەدەرگىلەرگە قارا­ماستان, ارمانىن ۇلى ماق­سات جولىنا بۇرا ءبىلدى.  العا­شىندا باراتىن جەر, تابان تىرەي­تىن باسپاناسى جوق ءبىر قا­ۋىم ەل ەكى بولمەلى پاتەردى قاناعات تۇتادى. قارا باسىن ەمەس, اۋەلى شاكىرتتەرىنىڭ قا­مىن الدىڭعى ورىنعا قويعان رە­جيسسەر پاتەردى باسى ءبۇتىن جاس ساحناگەرلەرگە بوساتىپ بە­رىپ, ءوزى قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق مۋزى­كالىق دراما تەاترىنىڭ ءۇشىن­شى قاباتىنداعى كەڭىستىكتىڭ تارلىعىنان تىك كىرىپ, تىك شىعا­تىن اياداي عانا بولمەنى ەكى جىل تۇراق ەتەدى. «قينالدىق, بى­راق قينالا ءجۇرىپ الداعى جار­قىن كۇندەردەن ءبىر ءسات تە ءۇمى­تىمىزدى ۇزبەدىك. ۋاقىتپەن سا­ناسپاي جۇمىس ىستەدىك. بىزدە سەنەتىن دە, ارقا سۇيەپ, يەك ارتا­تىن دا ەشكىم بولمادى. سوندىقتان, وزىمىزگە, ەكى قول مەن جۇرەگىمىزگە, ماڭداي تەرى­مىزگە سەندىك. ءتۇنى بويى وتىرىپ, تاڭ اتقانشا كوستيۋم تىگەمىز, كيىم ۇلگىلەرىنىڭ ەسكي­زىن جاسايمىز. باسىندا ارنايى سۋرەتشىسىز, كەڭەسشىسىز جۇمىس ىستەدىك. ويتكەنى, وعان بەرەتىن  اق­شامىز بولعان جوق. بازارعا با­رىپ ارزان باعامەن ماتا, تسەل­لوفان, جىلتىر قاعازداردى ساتىپ اكەلەمىز دە, ورىس تەاترى­نىڭ يىستەنىپ كەتكەن سىز جەرتو­لەسىندە وتىرىپ, تۇنىمەن كيىم تىگىپ, دەكوراتسيانى دايىنداي­مىز. كۇندىز قويىلىمعا دا­يىن­­دىق جۇرگىزىپ, كەشكىسىن سپەك­تاكل ويناپ جۇردىك. اس مازىرىندەگى باستى تاماعىمىز – نان مەن مايونەز بولدى. سونى تالعاجاۋ ەتۋگە, قاناعات تۇتۋعا تۋرا كەلدى.  قازىر مۇنىڭ ءبارى وتىرىك سياقتى كورىنەدى, بىراق ءبىز وسىنداي جولدان, وسى قيىندىقتاردان وتتىك جانە ول قيىندىق ءبىزدى كادىمگىدەي شىڭ­دادى», دەپ سىر تارقاتادى رەجيس­سەردىڭ ءوزى وتكەن كۇندەر ەستەلىگىنەن.  

ەسەپسىز توگىلگەن ماڭداي تەر, ادال ەڭبەكتىڭ قاي كەزدە دە وتەۋى بولعان.  بۇگىندە جاس تەاتر ەلوردا تورىندە  جاڭا عي­ما­راتقا يە بولىپ, ءتول تەاترى تورىندە ح ماۋسىمىنىڭ تۇ­ساۋىن كەسىپ جاتسا – بۇل دا سول ونەرگە دەگەن شەكسىز ما­حاببات پەن ەشبىر وتەۋسىز ەسەلەنە توگىلگەن ماڭداي تەر, قاجىر-قايراتتىڭ, تۇعىرلى تاباندىلىق پەن ەرىك-جىگەردىڭ  جەمىسى دەپ بىلەمىز.

سوڭعى 10 جىل كولەمىندە جاس­تار تەاترىنىڭ ۇلتتىق مادە­نيەتىمىزدىڭ كەڭىستىگىنە شىعۋى  ساحنا ونەرىندەگى شىن مانىندەگى جاڭالىققا اينالدى. بۇعان دەيىن ء بىر باعىت, ءبىر باعداردا دامىپ كەلە جاتقان قازاق تەاترلارىنىڭ ساناسىنا سىلكىنىس جاساعان سونى سەرپىلىس بولدى. قيالدىڭ شەگى جوق كورىنەدى. ساحنادا تەك ءسوز بەن وي ارەكەتىنىڭ عانا ەمەس, قيمىل مەن قيال ارەكەتىنىڭ دە ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەندىگىن ءار قويىلىمى ارقىلى دالەلدەپ كەلە جاتقان رەجيسسەر ەڭبەگى اقتالدى.  سەڭ بۇزىلىپ, ارمان اقيقاتتىڭ جولىنا ءتۇستى.  نە­بارى 10 جىلدىق تاريحىندا حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق  باي­قاۋلاردان 10 بىردەي گران-پري جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بايلاۋى – جاس ۇجىم ونەرىنىڭ باعىتىنا باعدار, كوركەمدىك كەلبەتىنە تارازى.    نازەركە جۇماباي, 

ونەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ ماگيسترى

استانا