وتىرىس بارىسىندا مەملەكەتتىك دامۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ, رۋحاني جاڭعىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى تۋرالى ەسەپتەر تىڭدالدى. العاشقى ءسوز پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اسقار مامينگە بەرىلدى. ول «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر», يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلامالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى ەسەپ بەردى.
قازاقستان پرەزيدەنتى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنىڭ بايانداماسىن تىڭداپ, ۇكىمەت تاراپىنان ءمان بەرۋدى قاجەت ەتەتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جەكەلەگەن ينديكاتورلارى مەن كورسەتكىشتەرىنە توقتالدى. «سوڭعى 2 جىل بويى «ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىندا تاۋارلار ءوندىرۋ مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر كولەمى» كورسەتكىشى ورىندالماي وتىر. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى حالىققا ارزانداتىلعان يپوتەكالىق نەسيە جانە قۇرىلىس سالۋشىلارعا جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرادى», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سونىمەن قاتار, ەلباسى شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت جانە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىنداعى جوبالاردى ىسكە اسىرۋمەن بايلانىستى ماسەلەلەرگە ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى ج.قاسىمبەكتىڭ نازارىن اۋداردى.سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى مەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋدىڭ تەتىكتەرىنە توقتالدى. كۇن تارتىبىندەگى بۇل ماسەلەنى تالقىلاۋ اياقتالعان سوڭ, اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى اسقار مىرزاحمەتوۆ باياندادى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ ا. مىرزاحمەتوۆ كەلتىرگەن مالىمەتتەردى نازارعا الىپ, پروبلەمالىق اگروحولدينگتەرگە قاتىستى ۇكىمەتتىڭ قابىلداپ جاتقان شارالارى جانە ەگىن ورۋ جۇمىستارىنا دايىندىق ناتيجەلەرى جونىندە سۇرادى. بۇدان بولەك, كەڭەستە «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەسى بويىنشا پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مارات ءتاجيننىڭ جانە ەلىمىزدەگى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى بويىنشا اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ ەسەپتەرى تىڭدالدى.
سونىمەن بىرگە, كۇن تارتىبىنە سايكەس, وڭىرلەردى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. العاشقى بولىپ استانا قالاسىنىڭ اكىمى ءا.يسەكەشەۆ ءسوز سويلەدى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەلورداداعى كولىك جۇكتەمەسىنىڭ پروبلەمالارىنا, بالاباقشا مەن مەكتەپتەردە ورىنداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە نازار اۋداردى. ءا.يسەكەشەۆتەن كەيىن ءسوز الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەككە بەرىلدى. مەملەكەت باسشىسى قالانىڭ ەكونوميكاسىنا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى تارتۋ, سونداي-اق ينفراقۇرىلىم سالۋ ءۇشىن جەر مەن باسپانا الۋ ۇدەرىسىنە قاتىستى ماسەلەلەرگە توقتالدى. بۇدان سوڭ اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مالىك مىرزالين ەسەپ بەردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وندىرەتىن كاسىپورىندار جۇكتەمەلەرىنىڭ تومەن ەكەنىن ايتىپ, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا ءوڭىردىڭ تۋريستىك كلاستەرىن دامىتۋعا قاراجات قاراستىرۋدى تاپسىردى.
ەلباسى اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ بايانداماسىن تالقىلاۋ بارىسىندا كەڭەسكە قاتىسىپ وتىرعان وبلىس باسشىلارىنا بىرقاتار الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدا وسى ءوڭىردىڭ تاجىريبەسىن قولدانۋدى ۇسىندى. الماتى وبلىسىنىڭ دامۋى جونىندە ءوڭىر اكىمى اماندىق باتالوۆ باياندادى. قازاقستان پرەزيدەنتى الاكولدىڭ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆتىڭ ەسەبىن تىڭداپ, باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆكە ءسوز بەردى. مەملەكەت باسشىسى وبلىستا ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ 21%-عا تومەندەگەنىن ايتىپ, وڭىرگە ينۆەستورلار تارتۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جانداندىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك, قاراشىعاناق سانيتارلىق-قورعاۋ ايماعىن كەڭەيتۋگە بايلانىستى بەرەزوۆكا اۋىلىنىڭ تۇرعىندارىن ۋاقتىلى ءارى تولىق كوشىرۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
ودان كەيىن جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆتىڭ ەسەبى تىڭدالدى. قازاقستان پرەزيدەنتى وبلىستاعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءونىمى كولەمىنىڭ تومەندەگەنىنە توقتالىپ, تۇراقتى ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ بايانداما جاساعان قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى ەرلان قوشانوۆقا قاراجال, جايرەم كەنتتەرىنىڭ تۇرعىندارىن ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋدى تاپسىردى. ەلباسى قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆتىڭ بايانداماسىن تالقىلاۋ بارىسىندا وڭىردەگى بالا ءولىمى پروبلەمالارىنا نازار اۋداردى. سونداي-اق, قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى بولات باقاۋوۆ, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ بايانداما جاسادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىستاردىڭ, استانا جانە الماتى قالالارى اكىمدەرىنىڭ باياندامالارى مەن ەسەپتەرىن تىڭداپ, وتىرىستى قورىتىندىلادى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدى جانە وڭىرلەردى دامىتۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندە بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى. مەملەكەت باسشىسى «نۇرلى جول» باعدارلاماسىن ورىنداۋ تۇرعىسىنان وبلىستارداعى اۆتوموبيل جولدارى مەن الەۋمەتتىك نىساندار قۇرىلىسىنىڭ قارقىنى تومەن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. "بيىل 109 ءبىلىم بەرۋ نىسانى قۇرىلىسىنا 70 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ 70-ءسىن وسى جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. بۇگىندە تەك 7 مەكتەپ پەن 2 بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلدى. جوسپارلانعان ءبىلىم بەرۋ نىساندارىنىڭ كوپ بولىگى الماتى, وڭتۇستىك قازاقستان جانە اقتوبە وبلىستارىنا تيەسىلى. ۇكىمەت پەن وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە جوسپارلانعان بارلىق نىسانداردى ۋاقتىلى قولدانىسقا ەنگىزۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن", دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
ەلباسى «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا تۇرعىنداردىڭ كوپ بولىگىنىڭ حابارسىز ەكەنىن جانە وعان بانكتەردىڭ قاتىسۋ بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنىڭ ارالىق قورىتىندىسىن جاسادى, سونداي-اق ەكونوميكامىزدى تسيفرلاندىرىپ, وندىرىسكە جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىسى باسەكەگە قابىلەتتى ەكسپورتتىق ءوندىرىستى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋدارىپ, ەكسپورتتىق ستراتەگيا- نى ۋاقتىلى ىسكە اسىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى.
«يندۋستريالاندىرۋ اياسىنداعى باستى ماسەلە – ينۆەستيتسيا تارتۋ. ينۆەستورلار ءالى دە اكىمشىلىك كەدەرگىلەرگە تاپ بولۋدا. اكىمدەر وڭىرلەردەگى ءوز جۇمىستارىن قايتا قاراپ, بەلسەندى قيمىلداۋى ءتيىس», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. ەلباسى ينۆەستورلار تارتۋدا جەكەشەلەندىرۋ جوسپارىن ىسكە اسىرۋدىڭ ءتيىمدى ەكەنىن ايتىپ, قازاقستاننىڭ ءىرى كومپانيالارىن مەملەكەتكە مەيلىنشە پايدا تۇسىرمەيىنشە, اكتسيالارىن اسىعىستىقپەن ساتپاۋعا شاقىردى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارىپ, اكىمدەرگە وڭىرلەردە تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن اشۋ جونىندەگى جۇمىستى جانداندىرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق, مەملەكەت باسشىسى بيىل جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا 37 ميلليارد تەڭگە بولىنگەنىنە قاراماستان, شاعىن نەسيە بەرۋ جۇمىستارىنىڭ باياۋ جۇرگىزىلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان پرەزيدەنتى ۇكىمەت پەن اكىمدەرگە احۋالدى تەرەڭ زەرتتەپ, اگروحولدينگتەردىڭ قارىزىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى شەشۋ جونىندە ناقتى شارالار كەشەنىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. ەلباسى ەگىن شارۋاشىلىعىن ساقتاندىرۋدى ودان ءارى دامىتۋ, سونىڭ ىشىندە ءوزارا ساقتاندىرۋ قوعامدارىنىڭ جۇمىسىن رەتتەۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە توقتالىپ, وندا كورسەتىلگەن بارلىق مىندەتتىڭ جالپىمەملەكەتتىك ماڭىزى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «قوعامىمىز جاڭعىرۋدىڭ بۇل باعىتىن جىلى قابىلدادى. بۇل رەتتە, وسى جۇمىستارعا بارشا جۇرتتى تارتۋ قاجەت. اكىمدەر باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا جاۋاپتى ەكەنىن ۇمىتپاۋى كەرەك», دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»