باۋىردىڭ قىزمەتىن بۇزاتىن باستى سەبەپتەردىڭ ءبىرى – ۆيرۋستى گەپاتيتتەر. اسىرەسە, ۆ, س گەپاتيتتەرى باۋىرعا وتە زيان. ەلىمىزدە گەپاتيتتەردى ەمدەۋ, دياگنوستيكالاۋ مينيسترلىكتىڭ «دەنساۋلىق» باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن. 1998 جىلدان بەرى قازاقستاندا ۆ گەپاتيتىنە قارسى ۆاكتسينا سالىنىپ كەلەدى. سونىڭ ارقاسىندا ەرەسەكتەر اراسىندا گەپاتيتپەن سىرقاتتانۋ 31,5 ەسەگە تومەندەگەن. بۇعان حالىقتىڭ ۆيرۋستار تۋرالى ساۋاتتىلىعى مەن سۋدىڭ تازالىعى جانە ۆاكتسينانىڭ كومەگى كوپ بولىپتى. ەندى دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىقتى ساقتاۋ ۇيىمى وسى جىلى گەپاتيتتەردى ءبىرجولا جويۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. قازاقستان دا بۇل باستاماعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ, اۋرۋدىڭ الدىن الۋ شارالارىن شاماسىنشا جاساپ كەلەدى. دەسەك تە, ۆيرۋستى گەپاتيتكە شالدىعۋ جاعدايلارى ازايماي وتىر. ءتىپتى ونىڭ جاسارىپ كەلە جاتقانى الاڭداتادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلار كەزىندە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى گۇلنار سارسەنباەۆانىڭ دەرەگىنشە, بۇگىندە ەلىمىزدە ۆ, س گەپاتيتىمەن اۋىراتىن 42 مىڭنان استام ادام بار. بۇل كورسەتكىش بىلتىر 35 مىڭدى قۇراعان. ال 2011 جىلدان بەرى قازاقستاندا وسى ۆيرۋستاردى جۇقتىرعان 6 مىڭنان استام ناۋقاس ەمدەلىپ شىققان ەكەن. ۆيرۋستى گەپاتيتكە شالدىققان جاندار مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە تەگىن ەمدەلەدى. ماماندارىمىز قاۋىپتى ۆيرۋس جۇقپالاردى دەر كەزىندە انىقتاۋ, ناۋقاستارعا ءتيىمدى ەم قولدانۋ باعىتىندا ۇزدىكسىز ىزدەنىپ, جۇرتشىلىقتى اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا ۇندەپ كەلەدى. البەتتە, مامانداردىڭ الاڭدايتىن ءجونى بار. باۋىردىڭ قىزمەتىن بۇزاتىن ۆيرۋستار باۋىر تسيرروزى نەمەسە قاتەرلى باۋىر ىسىگى ساتىسىندا, ياعني ەمدەۋ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى كەزدە عانا بىلىنەدى. بەلگىلى گەپاتولوگ-مامان, پروفەسسور كۇلپاش قالياسقاروۆانىڭ ايتۋىنشا, ادام ءوزىنىڭ بويىندا ۆيرۋستى گەپاتيت بار-جوعىن تەك ارنايى قان ساراپتاماسى ارقىلى عانا انىقتاي الادى. سوندىقتان, تىم بولماسا جىلىنا ءبىر رەت باۋىر گەپاتيتتەرىنە تەكسەرىلىپ وتىرۋ كەرەك. «ۆيرۋستى گەپاتيت ورگانيزمدە تىپ-تىنىش ورنىعادى. ادام ءوزىن اۋرۋمىن دەپ سەزىنبەيدى دە. سىرقات ابدەن اسقىنعان كەزدە عانا بەلگىلەر بايقالادى. ول كەزدە تىم كەش بولۋى مۇمكىن. ءارى باۋىردىڭ قاسيەتى سول, ول ەشقاشان اۋىرعانىن بىلدىرمەيدى. جانعا باتىپ اۋىرماعاننان كەيىن ادام ونىڭ بەلگىلەرىن ەلەمەيدى. ءتىپتى باسقا سىرقاتتىڭ بەلگىلەرىمەن شاتاستىرۋى مۇمكىن. مىسالى, باۋىرى اۋىراتىن ادام قىشىنادى, بۋىندارى اۋىرادى, بۇيرەگى دە سىر بەرۋى مۇمكىن. بىراق ناۋقاس باۋىرىم اۋىرادى-اۋ دەپ كۇدىكتەنبەي, اللەرگولوگ, رەۆماتولوگ سەكىلدى مۇلدە باسقا سالانىڭ ماماندارىن ىزدەپ كەتەدى. سوندىقتان, اركىم دەنساۋلىعىنا ۇقىپتىلىقپەن قاراپ, جوعارىدا اتالعان بەلگىلەردى ءوز بويىنان بايقاسا, الدىمەن باۋىرىن تەكسەرتۋ قاجەت», دەيدى پروفەسسور. ال ۇلتتىق ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ گەپاتولوگيا جانە گاستروەنتەرولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قاھارمان ەسمەمبەتوۆ ۆيرۋستى گەپاتيتتەردىڭ الەمدىك دەڭگەيدە تالقىلانۋى تەگىن ەمەستىگىن العا تارتادى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, دۇنيە جۇزىندە 2 ميللياردتان استام ادام ۆيرۋستى گەپاتيتتەردى جۇقتىرعان ەكەن. بۇل دەگەنىڭىز عالامشاردىڭ ءاربىر ءۇشىنشى تۇرعىنى وسى سىرقاتقا شالدىققان دەگەن ءسوز. سوندىقتان دارىگەرلەردىڭ ماقساتى – اۋرۋدى اسقىنعان جاعدايعا جەتكىزبەۋ. قاھارمان ءىزباسار ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا, قالالاردا گەپاتيتتەرمەن كۇرەسەتىن گەپاتولوگيالىق ورتالىقتار قۇرىلعان. ءبىر عانا ۇلتتىق ونكولوگيا جانە ترانسپلانتولوگيا ورتالىعىنىڭ بولىمشەسىندە جىلىنا 500 ادام ۆيرۋستى گەپاتيتكە قارسى ەم الىپ شىقسا, ولاردىڭ 20-سى جارامسىز بولىپ قالعان باۋى-رىن اۋىستىرادى ەكەن. جالپى, ۆيرۋستى گەپاتيتتەر ء تىس ەمدەۋ كەزىندە, تاتۋاج, پيرسينگ, مانيكيۋر جاساتقان كەزدە زارارسىزداندىرىلماعان قۇرىلعىلاردان دا جۇعۋى مۇمكىن. اۋرۋ ادام – جۇقپانى تاراتۋدىڭ كوزى. سوندىقتان, ماماندار سۇلۋلىق سالوندارىنا بارعان كەزدە ينەلەردىڭ زالالسىزداندىرىلۋىنا ايرىقشا ءمان بەرىپ, تازالىقتى قاداعالاۋعا كەڭەس بەرەدى. باسىنىڭ اماندىعى مەن باۋىرىنىڭ بۇتىندىگىن ويلاعان ءاربىر ادام سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, مايلى, قۋىرىلعان تاعامدى شەكتەپ, تاماقتانۋ ءتارتىبىن دە ساقتاعان ءجون, دەيدى دارىگەرلەر. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۆ گەپاتيتىنە قارسى ۆاكتسينانى ساتىپ الۋدى تامىز ايىندا اياقتاپ, قىركۇيەك ايىندا مەديتسينالىق ۇيىمدارعا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»