تايلاق كەزىڭىزدەن كەلەلى ءومىردىڭ كەرۋەنىنە قوسىلىپ, ۇستازدىق ەتۋدەن جالىقپاعان قازىمبەت كوكەڭىزدەي كەلە-كەلە كەرۋەن باسى بولدىڭىز. جيدەلى بايسىن جەرىندە تۋىپ, قىزىلدىڭ قۇمىن كەشتىڭىز. قازاق دالاسىن اۋەنمەن تەربەتىپ, الديلەگەن ۇلى كومپوزيتور ءشامشى قالداياقوۆتىڭ «وتىرارداعى توي», «تەرىسكەي», «ساعىنىشىم مەنىڭ», «دۇنگەن قىزى» سەكىلدى اۋەزدى اندەرىنە ءماتىن جازعان مايەكتى اقىن سابىرحان اسانوۆ قالامداس دوسى مۇقاعالي ماقاتاەۆتى ءوزىڭىز وسكەن شاعالالى شارداراعا شاقىرعان. شاعىل قۇمدارىن ارالاعان. ءحانتاڭىرىنىڭ باۋرايىندا قابىرعاسى بەكىگەن مۇقاعالي اعا قىزىلقۇمنىڭ تابيعاتىنا تامسانا قاراپ, شات كوڭىلمەن شابىتتانا ولەڭ جازعان. «سابىرحانعا» ارناعان سول جىردىڭ بىرەر شۋماعىن بيپازدايىن.
قىزىلقۇمدا ءىزىمىز قالار ما ەكەن, ىزدەگەن جان بىزدەردى تابار ما ەكەن؟ اداسارمىز اداسساق, قاراماي-اق كەل ەكەۋمىز كەزەيىك جالاڭاياق.
قاسيەتتەپ, قادىرلى جەرىمىزدى, قالدىرايىق, باسايىق ءمورىمىزدى. اۋەستەمەي الدەكىم سالعان ءىزدى, وزىمىزشە سىزايىق تاڭبامىزدى...
قاسيەتتى ولكەڭىزگە قارا تابانمەن ءمور باسىپ, الدەكىمنىڭ سالعان ىزىمەن جۇرمەي, سونى سوقپاق ىزدەدىڭىز. شاعىل قۇمنىڭ ەتەگىندەگى شاردارا ورتا مەكتەبىن التىن مەدالمەن بىتىرگەسىن دارىگەر بولۋدى ارماندادىڭىز. كوپتەگەن شاكىرتتەردىڭ كوكەيىنە قيال قۇسىن ۇيالاتىپ, شارتاراپقا شارىقتاتاتىن ەڭ اۋەلى ۇستازداردىڭ ۇلاعاتتى ءتالىم-تاربيەسى عوي. حيميا-بيولوگيا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ساتتاروۆا اپايدىڭ ساباعى اسا قىزىقتى ءارى تارتىمدى وتەتىنىن ءاردايىم اڭگىمەلەيتىنسىز. «اسىرەسە, ادام اعزاسىنداعى حيميالىق جانە بيولوگيالىق پروتسەستەردىڭ كۇردەلىلىگىن قاراپايىم تىلمەن قيال-عاجايىپ ەرتەگىدەگىدەي ەلجىرەتىپ تۇسىندىرەتىن», دەيسىز. بالكىم مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ كوپشىلىگى حيميا-بيولوگيا سالاسىنا مويىن بۇرعانى تەگىن ەمەس شىعار. ءسىز دارىگەر ماماندىعىن تاڭدادىڭىز. نەگە؟ سول جىلدارى سوزىلمالى دەمىكپە دەرتىنە ۇشىراعان ءسالي اناڭىزدى قايتكەن كۇندە اۋرۋىنان ايىقتىرام دەگەن بالالىق قۇشتارلىقپەن الماتى مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىنىڭ ەمدەۋ ءىسى فاكۋلتەتىنە ءتۇستىڭىز. سول داۋىردەگى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ ءباتۋاسى بويىنشا مەكتەپتى مەدالمەن بىتىرگەن تۇلەك جوعارى وقۋ ورنىنىڭ العاشقى ءپانىن «5»-كە تاپسىرسا ءبىتتى, بىردەن ستۋدەنت اتاناتىن. العاشقى ەمتيحاننان قامشى سالدىرماي ءوتىپ, ايدارىڭىزدان جەل ەسكەن كۇندەر ەستەن كەتە قويا ما؟ راسىندا دا اسپانداعى ارمان قۇسىڭىز قولىڭىزعا قونىپ, اق حالاتتى ابزال جانداردىڭ قاتارىن تولىقتىردىڭىز. اۋزى دۋالى اتا-بابامىزدىڭ «ەڭ قۇندى مۋمين – حيكمەتتى ءسوزدى ۇيرەنىپ, باسقالارعا ۇيرەتەتىن ادام» دەگەن ۇيىتقى ءسوزىن ۇستانىپ, ۇستاز بولدىڭىز. ءدارىس وقىپ, ستۋدەنتتەردى تاربيەلەدىڭىز. ءسىزدى «كەلەلى ءومىردىڭ كەرۋەن باسى بولدىڭىز» دەۋىمىزدىڭ دە ءمانى وسىندا. قازاق مەملەكەتتىك مەديتسينا ينستيتۋتىن ۇزدىك بىتىرگەننەن كەيىنگى باسقان ءىزىڭىزدىڭ باياندى جىلدارى كەرۋەننەن كەم بە؟
پولات قازىمبەت ۇلى – «استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى» اق راديوبيولوگيا جانە رادياتسيالىق قورعاۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, نيۋ-يورك عىلىم اكادەمياسىنىڭ تولىق مۇشەسى, قازاقستان پەداگوگيكالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى. قىسقاشا لاۋازىمىڭىز سولاي. ۇستازدىقتىڭ ۇشار شىڭىنا شىققانعا دەيىنگى بۇرىلىسى كوپ بۇرالاڭ جولدارىڭىزعا ءبىر ءسات كوز سالايىقشى, اعا.
«...رەنتگەنولوگيا جانە راديولوگيا بويىنشا اسپيرانتۋرانىڭ كۇندىزگى بولىمىندە وقىعان. راديويزوتوپتار توبىندا عىلىمي قىزمەتكەر, كەيىننەن اعا عىلىمي قىزمەتكەر قىزمەتىن اتقارعان. 1975 جىلى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعادى. ن.ن.بلوحين اتىنداعى رەسەي ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىعىندا دوكتورانتۋرادا وقىعان (ماسكەۋ قالاسى). «وبىر اۋرۋىنا قارسى ساۋلەمەن ەمدەۋدىڭ ادىستەرى» دەگەن تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيانى سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا قورعاعان. اعا وقىتۋشى, بيولوگيا جانە راديوبيولوگيا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىن اتقاردى, س.ج.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى ەمدەۋ ءىسى فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى بولدى. قازاق مەملەكەتتىك مەديتسينا اكادەمياسىنىڭ وقۋ-تاربيە ءىسى جونىندەگى پرورەكتور, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى قىزمەتىن اتقاردى. استانالىق مەملەكەتتىك مەديتسينا اكادەمياسىن باسقارعان جىلدارى 5 جاڭا فاكۋلتەت, «راديوبيولوگيا», «سوت مەديتسيناسى», «اللەرگولوگيا جانە يممۋنولوگيا» ماماندىقتارى بويىنشا كانديداتتىق جانە دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالاردى قورعاۋ بويىنشا ديسسەرتاتسيالىق كەڭەس توراعاسى بولدى. راديوبيولوگيا جانە رادياتسيالىق قورعاۋ ينستيتۋتىنىڭ العاشقى ديرەكتورى بولىپ تاعايىندالدى. ازيالىق رادياتسيالىق زەرتتەۋلەر اسسوتسياتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, بۇۇ اتوم ەنەرگياسى بويىنشا حالىقارالىق اگەنتتىك ساراپشىسى بولىپ سايلاندى. پولات قازىمبەت ۇلى باسقارعان ۇجىمنىڭ عىلىمي جۇمىستارى ەلىمىزدە جانە شەتەلدەردە تانىمال. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 27 ديسسەرتاتسيا قورعالدى, ونىڭ 10-ى دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالار. 200-دەن اسا عىلىمي جۇمىستارى جاريالانعان, سونىڭ ىشىندە جوو-عا ارنالعان 4 وقۋلىق, 1 مونوگرافيا...»
...كول-كوسىر ەڭبەك. شاكىرت – بۇلاق بولسا, بۇلاقتىڭ كوزىن اشىپ كولگە اينالدىراتىن ۇستاز ەمەس پە؟ ارينە, ۇستاز. اسىرەسە, اكادەميك سايىن بالمۇحانوۆتىڭ سىزگە بەرگەن ءتالىمى مەن شاراپاتىن, ماسكەۋدەگى بۇكىلوداقتىق ونكولوگيالىق عىلىمي ورتالىقتىڭ جەتەكشىسى, الەمگە ايگىلى عالىم, ۇستازىڭىز سامۋيل پەتروۆيچ يارمونەنكونىڭ كوپ نارسەگە كوزىڭىزدى اشقانىن ماقتانىش تۇتاسىز. رادياتسيانىڭ قولدانبايتىن سالاسى جوقتىڭ قاسى ەكەنىن ەسكەرسەك, ونى دۇرىس, ۇتىمدى جانە قاۋىپسىز پايدالانا ءبىلۋ وتە ماڭىزدى, ارينە. چەرنوبىل, فۋكۋسيماداعى رادياتسيالىق اپاتتاردىڭ بولعاندىعىن بىلە وتىرىپ, يادرولىق ەنەرگەتيكانىڭ ءارى قاراي داميتىندىعى داۋسىز. ادامزات جەر بەتىندە دە, عارىشتا دا رادياتسيالىق كەڭىستىكتە ءومىر سۇرەدى. حالىقتىڭ شامادان تىس رادياتسيالىق ساۋلەلەنۋىن بولدىرماۋ, الدىن الۋ جانە ونى ءتيىمدى ءارى زالالسىز پايدالانۋ جولدارىن مەديتسينالىق تۇرعىدا زەرتتەيتىن رەسپۋبليكاداعى بىردەن-ءبىر ينستيتۋت ەكەن.
ۇستازدىڭ ورنى ءبىر بولەك, ءسىزدىڭ العاشقى مۇعالىمدەرىڭىز كىم؟ اكەڭىز قازىمبەت ءدارىمباي ۇلى مەن سەگىز ءسابيدىڭ بەسىگىن تەربەتكەن التىن قۇرساق اسىل اناڭىز ءسالي اپاي ەدى. جالپى, سىزدەردىڭ اۋلەتتى ۇستازدار ۇياسى دەسە دە بولادى. جۇزگە تاياپ باقيلىق بولعان قازىمبەت قاريا 1935 جىلدان 1995 جىلعا دەيىن قانشاما بالالاردىڭ باسىنان سيپاپ ۇستازدىق ەتتى. ەڭبەك كىتاپشاسىنداعى ءوتىلى – 60 جىل. ءسالي اناڭىز دا سوعىستان سوڭ 10 جىل مۇعاليما بولدى. ماتەماتيكادان ساباق بەرگەن جاقسىگۇل اپكەڭىزدىڭ ەڭبەك ءوتىلى – 25 جىل. حيميا-بيولوگيانىڭ مۇعاليماسى بولعان قارىنداستارىڭىز جاۋھار مەن گاۋھاردىڭ ەڭبەك ءوتىلىن قوسقاندا – 55 جىل. ءسىزدىڭ ستۋدەنتتەرگە بەرگەن دارىستىك ءوتىلىڭىز 45 جىل. مىنە, كەرەمەت! «ماعان جاقسى مۇعالىم بارىنەن دە قىمبات. ويتكەنى, مۇعالىم – مەكتەپتىڭ جۇرەگى» دەگەن ىبىراي ءالتىنساريننىڭ وسيەتى ءسوزىن ونەگە ەتىپ ۇستاعان قازىمبەت اتامىزدىڭ شاڭىراعى شىن مانىندە ۇستازدار ۇياسى! وتباسىنىڭ جالپى ەڭبەك ءوتىلى – 195 جىل ەكەن. ەكى عاسىر! ەرەن ەڭبەك!
ەرتەدە ءبىر دانگويدەن: «دۇنيەدە كىم باقىتتى؟» دەپ سۇراسا, ول: «دۇنيەدە كوپ ادامدى باقىتتى ەتكەن ادام باقىتتى!» دەپ جاۋاپ بەرسە كەرەك. ەكى عاسىرداي شاكىرت تاربيەلەگەن ۇستازدار ۇياسىنان قانشاما بالاپاندار قانات قاعىپ ۇشتى. ۇستاز – ەرتەڭگى كۇنى باقىتقا اپاراتىن باسپالداق!
قايسىبىر جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ قاۋلىسىمەن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ماقتاارال اۋدانىنا قاراستى جامبىل اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ «اراي» ورتا مەكتەبىنە قازىمبەت ءدارىمباي ۇلىنىڭ اتى بەرىلدى. اشىلۋ سالتاناتىنا اتاقتى عالىم ءامىر مۇساقۇلوۆ پەن اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلىن, اقيىق اقىن قايرات جۇماعاليەۆ پەن سارباز سىنشى قۇلبەك ەرگوبەكوۆتەردى الدىمىزعا سالىپ ارنايى باردىق. ەسىمى ەلگە ءماشھۇر قوعام قايراتكەرلەرىن, سان الۋان سالاداعى عالىمداردى, از-كەم اتاپ ايتقاندا, سابىرحان اسانوۆ, ەركىنباي اكىمقۇلوۆ, مۇحتار قۇرالوۆ سەكىلدى قازاق ادەبيەتىنىڭ قابىرعالى قالامگەرلەرى مەن ءتۇرلى ماماندىق يەلەرىن تۇلەتىپ, عاسىرعا جۋىق عۇمىر كەشكەن ۇلاعاتتى ۇستاز اتامىزدىڭ رۋحىنا باعىشتاپ ولەڭ وقىدىم. قازىمبەتتەي اتامىز, اتامىزدىڭ اتى اڭىز. ونەگەلى ومىردەن ءبىز ۇلگى الىپ جاتامىز.
قازىمبەتتەي قاريا, قاريامىز داريا. سۋسىندارىن قاندىرىپ سۋسىپ ۇشتى ءار ۇيا. قازىمبەتتەي بايتەرەك, وسىرگەن جوق ءجاي تەرەك. تامىر جايىپ ورمانعا اينالماسا قايتەر ەك؟!
قازىمبەتتەي تاۋلى شىڭ, تاستا وسىرگەن تاۋ قۇسىن. قىراندارىن باۋلىسا قازىمبەتتەي باۋلىسىن.
ۇستاز كوزى قيادا, قياعا قيال سيا ما؟ دەيتىن ەدى-اۋ: – ىلەسىڭ نەنى كورسەڭ ۇيادا!
دەيتىن ەدى-اۋ: – ءبارىن ۇق, قادام جاسا ءارى نىق. شىڭنان شىرقاپ ۇشىرعان سابىرحانى – سامۇرىق!
دەيتىن ەدى-اۋ: – ىلعي دا قاراماڭدار ىلديعا. شاكىرت مۇحتار ءشۇيىلىپ, ۇقساپ ۇشتى قىرعيعا.
كوكتەم مىنەز بۇل كىسى, كوپكە ءمالىم ۇلگىسى. ەركىنبايداي قالامگەر ەلگە ءمالىم جىل قۇسى.
دەيتىن: – ايدى اپ بەرەم! ۇستاز ەدى-اۋ اقبەرەن. بار بايلىقتىڭ اتاسى بىلىمدە عوي باق دەگەن.
باقتى تىعىپ ساقتاي ما, اۋ, اعايىن, باق قايدا؟ باق دەگەنىڭ ۇستازدىڭ جۇرەگىندە جاتپاي ما! كەشەگى كەڭەس وكىمەتىنىڭ اشتىق پەن اشارشىلىق, قۋعىن-سۇرگىن زامانىندا تۇركىستانداعى مۇعالىمدىك كۋرستى بىتىرگەن قازىمبەت اتامىز بار عۇمىرىن بالا تاربيەلەيتىن ۇستازدىققا ارناعان. جاپپاي ساۋاتسىزدىقتى جويۋ ناۋقانى باستالعانىمەن بالا وقىتاتىن مەكتەپ قايدا؟ جوق! جاپان دالا, جابىرقاۋلى ەل. اۋەلگىدە ءۇش كيىزدى بىرىكتىرىپ سونىڭ ىشىندە بالا وقىتتى. كەلەسى جىلى قابىرعاسىن قام كەسەكتەن قالاپ «قورجىن تام» ءتارىزدى مەكتەپ سالدى. سىر بويىنداعى توعايدان اعاش تاسىپ, توبەسىن جاپتى. ەل ىشىندە «قازىمبەت مەكتەبى» اتالىپ, ابىرويعا بولەندى. اتامىزدىڭ سول مەكتەبىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىپ, جان-جاعىن جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋ ءار كاسىپكەردىڭ قولىنان كەلەر-اۋ. بىراق ءسىز, پولات اعا, مەكتەپتىڭ ىرگەسىنەن ەكى قاباتتى مەكتەپ پەن شىعىس ۇلگىسىنىڭ جوباسىمەن كوز تارتاتىن كوركەم كىتاپحانا سالىپ بەردىڭىز. ادەتتە, مەكتەپكە كومپيۋتەر سىيلاۋشى ەدى, ءسىز مەكتەپكە مەكتەپ سىيلادىڭىز. كىتاپحاناعا كىتاپ سىيلاۋشى ەدى, ءسىز كىتاپحاناعا كىتاپحانا تارتۋ ەتتىڭىز. مەكتەپ ماڭدايشاسىنداعى ء«ىلىم ىزدەسەڭ – ءىنجۋ تابارسىڭ» دەگەن ۇلاعاتتى وقىپ, قۋانىپ قايتقانبىز.
ءسىز جاناشىرلىعىڭىزدى جارنامالاعاندى ۇناتپايسىز. سوندا دا بولسا ايتايىن. ەل ءبىلسىن. ەلجىرەسىن. «تۋعان جەرگە – تاعزىم» اكتسياسى بويىنشا ءوز ولكەڭىزگە جاساعان قامقورلىعىڭىز قانشاما. تىزە بەرسە ءتىپتى كوپ. ۇمىتپاسام, 2000 جىلى حالىق ءارتىسى قايرات بايبوسىنوۆ ەكەۋمىزدى بايدىبەك اۋدانىنداعى العاباس ورتا مەكتەبىنە تاڭاتار قازاقباەۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن سالتاناتقا شاقىردىڭىز. باردىق. ەل قۋاندى. ىزگىلىك ىسىڭىزگە ءىلتيپات ءبىلدىردى. سول مەكتەپ قازىر سامال سوققان ساياباقتىڭ ورتاسىندا مەنمۇندالاپ تۇر. بىلتىر سوزاقتاعى قارابۋرا اۋليەنىڭ كەسەنەسىن كۇمبەزدەپ, بەيىتتە جاتقان حاقنازار حان مەن قۇربان اتا سەكىلدى ءبىرسىپىرا بابامىزعا قارا مارماردەن ەسكەرتكىش تاقتا قويۋعا مۇرىندىق بولدىڭىز. ودان كەيىن التىن وردانىڭ اتاقتى ۇلىسبەگى (حورەزمدە 1357 جىل ىرگە كوتەرگەن قوڭىرات ۇلىسىن قۇرۋشى), كەيىن حيۋا حاندارىنىڭ باباسى اتانعان ناعاناي ءبيدىڭ جەرلەنگەن جەرىنە عىلىمي ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىردىڭىز. مۇنداي وي ساناڭىزدى سارالاپ, جۇرەگىڭىزدى قالاي تەربەدى؟ اكادەميك ۆ.ءبارتولدتىڭ 1929 جىلى جازعان «حورەزم تاريحى بويىنشا جاڭا دەرەككوز» اتتى ماقالاسىندا ءدال وسى شەيح ابباس ءۋالي ساعاناسى جانىندا ناعاناي ءبيدىڭ جەرلەنگەنى تۋرالى ناقتى مالىمەت بار ەكەنىن بىلگەسىن جاتا المادىڭىز. وندا اكادەميك: «حيۋانىڭ قوڭىرات حاندارىنىڭ باباسى, وزبەك حاننىڭ زامانداسى ناعاناي حان كونە قيات قالاسىندا دۇنيەدەن وزىپ, شەيح ابباس ءۋاليدىڭ مازارى جانىنداعى ءوزى سالدىرعان كەسەنەدە جەرلەنگەن» دەپ جازعان. سول دايەكتى تۇجىرىمىنا كوز جەتكىزگەسىن جارىلقاپ بەيسەنباي ۇلى, جامبىل ارتىقباەۆ, كەرىم پىرىمقۇلوۆ, زىكىريا جانداربەك, حازىرەتالى تۇرسىن, كەنجە ابدۋللاەۆ سەكىلدى تاريحشى عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرىن جاساقتاپ ءبارىمىزدى باستاپ باردىڭىز. سول ەكسپەديتسيا بيىلعى ناۋرىز مەيرامىنىڭ قارساڭىندا كونە قيات قالاسىنىڭ (قازىرگى بەرۋني) شەيح ابباس ءۋالي مازارىنداعى ناعاناي حاننىڭ جاتقان جەرىن تاۋىپ قايتتى. سودان الىنعان توپىراق ارنايى ىدىسقا سالىنىپ تۇركىستاندا تۇرعىزىلعان ناعاناي حاننىڭ ستەللاسىنا سۇيەك قوسۋ سالتى بويىنشا قويىلدى. مىنە, پولات اعا, ءسىزدىڭ ۇيىتقى بولۋىڭىزبەن ۇيىمداستىرىلعان مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى شارالاردىڭ ءبىر پاراسى عانا بۇل. بۇگىنگى زاماننىڭ عاقلياسىنا قۇلاق تۇرسەك: ازامات ءۇش نارسەدەن قاتەلەسپەۋ كەرەك: 1. ماماندىق تاڭداعاندا. 2. جار تاڭداعاندا. 3. ءۇي تاڭداعاندا.
وسى تۇجىرىمدى وقىعاندا پولات اعا, كوز الدىمىزعا كوركەم مىنەزدى شىرىن جەڭگەمىز كەلەدى. جەڭگەمىزبەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسكەندە رۋحىمىز ويانىپ, بايىپ قايتامىز. اباي مەن پۋشكيننىڭ, ساكەن مەن لەرمونتوۆتىڭ ولەڭدەرىن, الەمگە ايگىلى دارابوزدار مەن دانىشپانداردىڭ ونەگەلى سوزدەرىن جاتقا ايتىپ, تالايلاردى تاڭ قالدىرعان جەڭگەمىز عوي. تاكاپپارلىققا جانى قاس. ونداي ساتتەردە ومار حايامنىڭ «ادام ساناسى قانشا تومەن بولسا, مۇرنىن سونشا اسپانعا شۇيىرەدى» دەگەن ءتامسىلىن قايتالايتىن. اسىرەسە, ماعجان جىرلارىن ماحابباتپەن وقىعاندا شە؟ ءتالىمى قانداي, تاربيەسى قانداي؟! كۇمبىرلەتىپ تارتقان كۇيلەرىڭىزدى ەڭ اۋەلى ۇيىپ تىڭدايتىن دا جەڭگەم عوي.
...شىرىن جەڭگەيدىڭ ماماندىعى دارىگەر. ەڭ باستى ەرەكشەلىگى – ۇستازدار ۇياسىنىڭ العاشقى كەلىنى. سايدىڭ تاسىنداي جەتى ۇلدىڭ اكەسى اقىن جاندى ازامات قۇتتىبەك جەزدەڭىز التىن القا تاققان اياۋلى جارى جاقسىگۇلگە: «پۇل تاپ!» دەدىڭ, پۇل تاپتىم. مەنەن قانداي ءمىن تاپتىڭ؟» دەپ ازىلدەسە, اپكەڭىز دە قالجىڭنان قارا جاياۋ ەمەس. «ۇل تاپ!» دەدىڭ, ۇل تاپتىم. مەنەن قانداي ءمىن تاپتىڭ؟» دەيدى. سول جيەندەرىڭىز بەن كەلىندەرىڭىزدىڭ ءبىرسىپىراسى ۇلاعاتتى ۇستاز. ءمىن جوق!
الەمدەگى ءارتۇرلى قاقتىعىستارعا قارنى اشتى ما قايدام, اتاقتى بەرنارد شوۋدىڭ مىنا دۇنيەگە ءمىن تاعىپ سويلەگەن ءسوزى بار ء«بىز عىلىمي-تەحنيكالىق پروگرەستىڭ ارقاسىندا اسپاندا قۇسشا ۇشۋدى ۇيرەندىك. سۋدا بالىقشا ءجۇزۋدى ۇيرەندىك. بىراق ادامشا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەنبەدىك», دەيدى. بالالاردىڭ باسىنان سيپاپ, اياق باسقاننان ادامشا ءومىر ءسۇرۋدى ۇيرەتەتىن كىم؟ ۇستاز! كوپەن امىربەك, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى
استانا
سۋرەتتەردە: «قازىمبەت مۇعالىم» اتانعان ارداگەر ۇستاز قازىمبەت ءدارىمباي ۇلى; پولات قازىمبەت, اناسى جانە باۋىرلارى