«قازاقستاندا تىركەلگەن ديپلوماتيالىق ميسسيالار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسۋ – جىلداعى ءداستۇرىمىز. دەگەنمەن دە, بيىلعى جۇزدەسۋدىڭ ورنى بولەك. سەبەبى, بۇگىنگى كەزدەسۋ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىنىڭ مەرەيلى جىلىندا وتكىزىلىپ وتىر. وسىدان تۋرا 25 جىل بۇرىن مەن قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىپ, ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات جۇيەسىن تاعايىنداعان بولاتىنمىن. قازىرگى تاڭدا 2 شىلدە – قازاقستاننىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتى كۇنى دەپ اتالاتىن ەرەكشە مەرەكەگە اينالدى. وسىعان بايلانىستى مەن قازاقستان ديپلوماتتارىن شىن جۇرەكتەن وسى اتاۋلى كۇنمەن قۇتتىقتايمىن. ەل ءۇشىن جاساعان قىزمەتتەرىڭىزگە العىسىمدى بىلدىرەمىن», – دەدى كەزدەسۋدى اشقان قازاقستان پرەزيدەنتى. ەلباسى ايتقانداي, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا قازاقستاننىڭ سىرت ەلدەرمەن بايلانىس جاساۋ تاجىريبەسى دە, ديپلوماتيالىق قىزمەتى دە ءالى قالىپتاسا قويماعان بولاتىن. سول كەزەڭدەردەگى كۇردەلى ەكونوميكالىق جاعدايعا قاراماستان, جوق جەردەن جاڭا ديپلوماتيالىق جۇيە قۇرىلىپ, ءوز كادرلارىمىز وزگە مەملەكەتتەرگە ەلشى رەتىندە تاعايىندالا باستادى. سودان بەرگى شيرەك عاسىر ىشىندە وتاندىق سىرتقى ساياسات كەمەلىنە جەتىپ, ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتۋدە. مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جۇرگىزىپ كەلە جاتقان كوپۆەكتورلى ساياساتى, حالىقارالىق باستامالارى الەمگە كەڭىنەن تانىلىپ, قولداۋعا يە بولعانىن, ەلىمىزدىڭ بەدەلى بيىكتەپ, بەيبىتشىلىك پەن ىنتىماقتاستىققا قوسقان ۇلەسى ارتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇدان كەيىن پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ وزگە مەملەكەتتەرمەن بايلانىس دەڭگەيىنە, ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ ءارى قاراي دامۋ باعىتتارىنا توقتالدى. ەلباسىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىندە ورتالىق ازيا ەلدەرى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام باسىپ وتىر. بۇل جەردەگى قازاقستاننىڭ ساياساتى بۇرىنعىداي تەڭ قۇقىلى ارىپتەستىكتى دامىتۋعا, حالىقارالىق ىستەردە وڭىرلەردىڭ ءرولىن ارتتىرۋعا باعىتتالادى. قازاقستان مەن اقش-تىڭ ستراتەگيالىق بايلانىسى دا ءارى قاراي جالعاسىپ, ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى سانالاتىن ەۋروپالىق وداقپەن جان-جاقتى قارىم-قاتىناس نىعايا تۇسپەك. «وزدەرىڭىزگە ءمالىم, ءبىز ساۋداداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتە ءتۇسۋ جونىندەگى قۇجاتقا قول قويدىق. مۇنى ەۋروپالىق وداققا مۇشە ەلدەر راتيفيكاتسيالايتىن بولادى. مەن وزگە ەلدەردىڭ دە قۇجاتتى قولداپ, راتيفيكاتسيالاۋىن سۇرايمىن جانە وعان سەنەمىن. قازىردىڭ وزىندە كوپتەگەن مەملەكەت قۇجاتتى راتيفيكاتسيالادى, ولارعا العىسىمدى بىلدىرەمىن», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. سونداي-اق, ەلىمىز يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى بويىنشا بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە اۋعانستانداعى ىشكى ساياسي جاعدايدى رەتتەۋگە ءۇن قوسقالى وتىر. ايتالىق, استانا اۋعانستاننىڭ كادرلار دايارلاۋ ىسىنە, ينفراقۇرىلىمىن, الەۋمەتتىك نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋگە قولۇشىن بەرمەك. ء«بىز ورتا جانە تاياۋ شىعىس ەلدەرىمەن دوستىق باعىتىنداعى بايلانىستارىمىزدى تەرەڭدەتە تۇسەتىن بولامىز. اسىرەسە, ساۋدا-ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق, تەحنولوگيالىق ارىپتەستىككە ايرىقشا نازار اۋدارماقپىز», – دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان لاتىن امەريكاسىمەن, كاريب باسسەينى, افريكا قۇرلىعى وڭىرىندەگى سەرىكتەستەرمەن دە بايلانىستى دامىتقالى وتىر. «بۇل ەلدەرمەن بايلانىس جاساۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىمىز ءالى كۇنگە السىزدەۋ. سوندىقتان بۇل مەملەكەتتەرمەن قارىم-قاتىناسىمىزدى نىعايتىپ, ولاردى دا بىزبەن تىعىز بايلانىس ورناتۋعا شاقىراتىن بولامىز», دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى باسىم باعىتتارى كەڭىنەن ايتىلعان كەزدەسۋدە ينتەگراتسيالىق ۇيىمداردىڭ ىنتىماقتاستىعى دا ءسوز بولدى. «وتكەن عاسىردىڭ 94 جىلى العاش رەت ايتىلعان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى يدەيام بۇگىندە شىندىققا اينالدى. ونى قۇرۋ جولىندا نەبىر سىندار, قيىندىقتار, سەنىمسىزدىكتەر بولدى. سوعان قاراماستان, قازىرگى تاڭدا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ءوز جەمىسىن بەردى. ينتەگراتسيالىق ۇيىمداردىڭ اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋدىڭ ارقاسىندا ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا قول جەتكىزە الدىق. ەندى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق, شانxاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى نىعايتۋ قاجەت. مەن ول تۋرالى تالاي رەت ايتقانمىن. وسى ءۇش ينتەگراتسيالىق ۇيىمنىڭ ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا قاجەتتى جاعدايدىڭ ءبارى بار. مەنىڭشە, ءدال وسى ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعى زور. ەرتە مە, كەش پە, ءبىز ءبارىبىر سوعان كەلەمىز. سەبەبى, مۇنداي بايلانىس بارلىق تاراپقا دا ءتيىمدى», – دەگەن ەلباسى بولاشاقتاعى جاڭا ىنتىماقتاستىقتى «ەۋرازيانىڭ ءساتى» دەپ اتادى. قازاقستان پرەزيدەنتى ءىرى دەرجاۆالاردى ءوزارا ىنتىماقتاستىق ورناتۋعا شاقىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, يادرولىق دەرجاۆالاردىڭ اراسىنداعى شيەلەنىس ۋشىعىپ كەتسە, بۇكىل مەملەكەتتەر زارداپ شەگۋى مۇمكىن. قازىر ونسىز دا كۇللى الەم قۇبىلمالى جاعدايدى باستان كەشىرىپ, ءىرى مەملەكەتتەر اراسىنداعى تەكەتىرەستەن ابدەن قاجىدى. «بەيبىتشىلىك ەشقانداي بايلىقپەن ولشەنبەيدى. سوندىقتان بىتىمگەرلىك ميسسياسى – ءبىزدىڭ سىرتقى ساياساتىمىزدىڭ باستى باعىتى. قازاقستان قاشان دا بەيبىت كەلىسسوزدەردى جۇرگىزۋگە جاعداي جاسايتىن مەملەكەت بولىپ قالا بەرەدى», – دەي كەلە, ەلباسى قازاقستان رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى كەلىسسوزدەردى بارىنشا قولداپ, مينسك كەلىسىمىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى كەزدە استانادا سيريا ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ كەلەدى. قازاقستان ەندى قاتار ماسەلەسىن شەشۋگە دە كەلىسسوز الاڭىن ۇسىنۋعا دايىن. جالپى, ەلىمىز كەز كەلگەن شيەلەنىستەردىڭ, ءتىپتى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاردىڭ كەلىسسوزدەر الاڭىندا اياقتالۋى ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن قوسۋعا ءازىر. «مەن ءوزىم الداعى G-20 سامميتىندە رەسەي مەن اقش پرەزيدەنتتەرى كەزدەسىپ, ورتاق قاۋىپ-قاتەرلەرگە كۇش جۇمىلدىرادى دەپ سەنەمىن. ويتكەنى, ءدال سول ۋكراينا مەن رەسەي اراسىنداعى شيەلەنىس شەشىلسە, باتىس پەن رەسەي, باسقا دا ءىرى دەرجاۆالار اراسىنداعى ارىپتەستىككە قول جەتكىزۋگە بولادى. ونسىز جاھاندىق ەكونوميكانى عانا ەمەس, جاھاندىق ساياساتتى دا رەتتەۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنى ءبارىمىز جاقسى تۇسىنۋگە ءتيىسپىز. بۇكىل الەم سوعان جۇمىلۋى كەرەك», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى. كەزدەسۋ بارىسىندا 29 تامىز – يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنىندە ماگاتە-ءنىڭ تاريxىندا العاش رەت تومەن بايىتىلعان ۋراننىڭ قازاقستانداعى بانكى سالتاناتتى تۇردە اشىلاتىنى, قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋسىزداندىرۋ سالاسىندا تاعايىنداپ وتىرعان العاشقى سىيلىعى تابىستالاتىنى اتاپ كورسەتىلدى. بۇعان قوسا, بيىل 10-11 قىركۇيەك كۇندەرى استانادا يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ ءسامميتى وتەدى. وسى جيىندا يسلام ەلدەرى اراسىنداعى ۇنقاتىسۋدى ورناتۋعا ابدەن بولاتىنىن اتاپ وتكەن ەلباسى وعان بارلىق يسلام ەلدەرىنىڭ باسشىلارىن بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.
قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»