ونىڭ جۇمىسىنا الەمنىڭ 100 ەلىنەن 3 مىڭنان استام دەلەگات قاتىسۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا تانىمال ساياساتكەرلەر, ەكونوميستەر جانە ءتۇرلى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بار. فورۋمدا ءارتۇرلى فورمات بويىنشا 40 سەسسيا وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. الەمدىك ەكونوميكانىڭ تسيفرلانۋى, بولاشاقتىڭ اقىلدى دا ورنىقتى دامۋشى قالالارى, مەملەكەتتەردىڭ جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋى تاقىرىپتارى بويىنشا پىكىرتالاستار ۇيىمداستىرىلادى. 100-دەن استام شەتەلدىك جانە وتاندىق لوگيستيكالىق كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن كولىكتىك-لوگيستيكالىق فورۋم وتكىزىلەدى.
«جاڭعىرتۋ 3.0» ساپالىق دەڭگەيدى كوتەرەدى
فورۋمداعى العاشقى ءىرى شارالاردىڭ ءبىرى رەتىندە وتكىزىلگەن بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ «قازاقستان: ەلدى جۇيەلى دياگنوستيكالاۋ» اتتى سەسسيا جۇمىسىنا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ قاتىسىپ, ءسوز سويلەدى. ول بۇل جولعى فورۋمنىڭ ەلىمىزدە وتكىزىلىپ جاتقان اسا ءىرى حالىقارالىق شارا – ەكسپو-2017 كورمەسىمەن قاتار كەلگەندىگىن جانە بيىلعى جىلى قازاقستان مەن بۇكىلالەمدىك بانك ىنتىماقتاستىعىنا 25 جىل تولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستان مەن بۇكىلالەمدىك بانك ارىپتەستىگى ءوز جەمىسىن بەرۋدە. ۇلتتىق ەكونوميكانى قايتا قۇرۋ, ونى ىرىقتاندىرۋ ىسىنە بۇل حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتى ءوز ۇلەسىن قوستى. بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ قاتىسۋىمەن ەلىمىزدە 1300 شاقىرىم جول سالىنىپ, سىرداريا جاعالاۋىن شەگەندەۋ, ارالدىڭ سولتۇستىك بولىگىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ سەكىلدى ءىرى جوبالار جۇزەگە استى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
سونداي-اق, ول قازىرگى كۇنى اتقارۋشى بيلىكتىڭ ەل پرەزيدەنتىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى – جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋى نەگىزىندە جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعىن ايتىپ ءوتتى. ء«بىزدىڭ الدىمىزدا قازىر ءورشىل مىندەتتەر تۇر. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ العا قويعان مىندەت بويىنشا ەلدىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيدە دامۋىن قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك. بۇل بيزنەس ورتانى جاقسارتۋ, ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, جاڭا مەنەدجمەنت قالىپتاستىرۋ, ەكسپورتتىق-ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن قامتيدى. جۇرگىزىلگەن جۇيەلى تالداۋلار بىزگە 8 نەگىزگى باعىتىمىزدى انىقتاپ بەردى. ولار – وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەندى, اگروونەركاسىپ كەشەنىن, كولىك پەن لوگيستيكانى, ءتۋريزمدى, ساۋدا سالاسىن, ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن دامىتۋ. بۇلاردىڭ ءاربىرىن جاڭا زاماننىڭ جەتىستىكتەرىمەن قامتۋىمىز كەرەك. ماسەلەن, ساۋدا سالاسىندا نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ بىزگە قانداي ساۋدا كەرەك؟ وسىنىڭ ءبارى وتە ماڭىزدى ماسەلەلەر. الدىمىزدا ەلەكتروندىق ساۋدانى قالىپتاستىرىپ, دامىتۋ مىندەتى تۇر. جالپى, اتالعان ءاربىر باعىت بويىنشا ماقساتتى كورسەتكىشتەر بەلگىلەنگەن. ءاربىر مينيستر قاي جىلى قانداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋىمىز كەرەگىن جاقسى بىلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى باقىتجان ساعىنتاەۆ.
سونداي-اق, ۇكىمەت باسشىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ بەس ايىندا ءبىرشاما جاقسى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىلگەندىگىنە توقتالىپ ءوتتى. ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنىڭ دا كوتەرىلە باستاعاندىعىن مالىمدەدى. «پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا العا قويعان دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋىمىز ءۇشىن بىزگە ەكونوميكانىڭ جىلدىق دامۋىن 2021 جىلعا تامان 5,5 پايىزعا كوتەرۋىمىز كەرەك», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
مىنە, وسى تۇرعىدا قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ جۇمىستىڭ ءتيىمدى جاڭا فورماتىنا, جاڭا يدەيالارعا مۇددەلى ەكەندىگىن, بۇكىلالەمدىك بانك ازىرلەگەن «ەلدى جۇيەلى دياگنوستيكالاۋ» جوباسىنان جاقسى ءۇمىت كۇتەتىندىكتەرىن جەتكىزىپ, باستاماعا تابىس تىلەدى.
مۇنان كەيىن بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا وڭىرلەرى بويىنشا ۆيتسە-پرەزيدەنتى سيريل ميۋللەر قازاقستاننىڭ ءوزى ورنالاسقان ءوڭىر ەلدەرى اراسىنان ءبىرىنشى بولىپ بۇكىلالەمدىك بانكپەن ارىپتەستىك ورناتقان ەل ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. بيىل سول ىنتىماقتاستىقتىڭ باستاۋ العانىنا 25 جىل تولماق.
«وسى جىلدار ىشىندە قازاقستان ءوزىنىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىن قايتا قۇرىپ قانا قويماي, ايتا قالارلىقتاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. ەلدەگى كەدەيشىلىك دەڭگەيى ەكى ەسە قىسقارىپ, ورتا تاپ قالىپتاسىپ, جەتىلدى. 2006 جىلدىڭ وزىندە ەل تابىسى ورتادان جوعارى ەلدەر قاتارىنان ورىن الىپ ۇلگەردى. قازىر قازاقستان ۇكىمەتى سىرتقى الەمدەگى جەدەل وزگەرىس ۇستىندەگى فاكتورلاردى ەسەپكە الا وتىرىپ جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى», دەدى ول.
سونداي-اق, ول دامۋدىڭ 5,5 پايىزدىق دەڭگەيىنە كوتەرىلۋ ءۇشىن ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزۋدىڭ قاجەت بولاتىندىعىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي, ءوز كوزقاراسى بويىنشا, نازار اۋدارۋ قاجەت بولاتىن ءتورت باعىت جايىندا اڭگىمە قوزعادى. ولار – باسەكەگە قابىلەتتى ارتاراپتاندىرىلعان مۇناي ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ەكپىن بەرەتىن ميكروەكونوميكالىق باسقارۋدى نىعايتۋ; قوزعاۋشى كۇشتەردى مەملەكەتتىك سەكتور مەن مۇنايدان جەكە سەكتورلارعا قاراي باعىتتاۋ; قازىرگىدەي جاھاندىق جەدەل وزگەرىستەر كەزەڭىندە حالىقتى ەڭبەكپەن قامتۋ, زاڭداردىڭ ۇستەمدىگى ماسەلەلەرىندە ەرەكشە يكەمدىلىك تانىتۋ; باسەكەگە قابىلەتتى جانە وزگەرىستەرگە جەدەل بەيىمدەلگىش ادام كاپيتالىن قالىپتاستىرۋعا ءمان بەرۋ.
مۇنان كەيىن ۇسىنىلعان بەينەفيلمدە قازاقستان مەن بۇكىلالەمدىك بانك ارىپتەستىگىنىڭ ناقتى ناتيجەلەرى كورسەتىلدى.
بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ ورتالىق ازيا بويىنشا باس ەكونوميسى حريستوس كوستوپۋلوس ەلدى جۇيەلىك دياگنوستيكالاۋدىڭ تۇساۋكەسەر ەسەبىن جاسادى. ول ەلىمىزدىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگىنە يە بولعاننان بەرگى دامۋ جاعدايىنا تاپتىشتەي توقتالىپ ءوتتى. وندا ەكونوميكانىڭ دامۋى العاشقى داعدارىستى ەڭسەرگەننەن كەيىن 10 پايىزعا دەيىن كوتەرىلگەنى, ودان 6 پايىزعا, بەرتىن 1 پايىزعا دەيىن تۇسكەندىگى, سوڭعى كەزدە قايتا كوتەرىلە باستاعاندىعى, ەكونوميكا سالاسىندا بولعان قۇرىلىمدىق وزگەرىستەر, 2007 جىلدان بەرى ەكونوميكانى نەسيەلەۋ كولەمىنىڭ ازايا باستاعاندىعى, ەكونوميكانى باسقارۋدا مەملەكەتتىڭ بەلسەندى ءرول اتقارعانى, بىلايشا ايتقاندا, ءبارى باياندالدى. سودان كەيىن بارىپ كوتەرىلىپ وتىرعان ماسەلەگە بايلانىستى ۇسىنىستار ايتىلدى.
باس ەكونوميست ەلدە جۇرگىزىلىپ جاتقان جەكەشەلەندىرۋ ۇدەرىسىنە قولداۋ ءبىلدىردى. ينتەگراتسيالانۋ ۇدەرىسىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق, قوعامداعى وقشاۋلانعان توپ ماسەلەسىن ايتتى. ونىڭ قاتارىنا ءۇي شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانۋشىلاردى, جەكە كاسىپكەرلەردى قوسۋعا بولادى ەكەن. ەندىگى كەزەكتە ۇكىمەت وسى توپپەن جۇمىس ىستەپ, ولاردىڭ ۇيىمداسقان جۇمىسىن جاقسارتۋى, قوعامعا قوسار ۇلەسىن نىعايتۋعا قول جەتكىزۋى قاجەت. باسقا دا بىرقاتار ۇسىنىس كولدەنەڭ تارتىلدى.
مۇنان كەيىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى, استانا قالاسى كاسىپكەرلەر اسسوتسياتسياسىنىڭ جەتەكشىسى پاۆەل كازانتسەۆ, قازاقستان سالىق تولەۋشىلەر قاۋىمداستىعىنىڭ باسقارما ءتورايىمى جانات ەرتىلەسوۆا ءسوز الىپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. باسقوسۋ سوڭى زالدان تۇسكەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرۋگە, ءوزارا پىكىر الماسۋلارعا ۇلاستى.
جەكەشەلەندىرۋ – دامۋ درايۆەرى
استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ اياسىندا «سامۇرىق-قازىنا» قورىن جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسىنىڭ وركەندەۋى جانە ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ءرولى» اتتى سەسسيا ءوتتى. ونى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق باسقارماسىنىڭ توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ اشىپ, قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. «قازاقستاندا كولەمى بويىنشا تەڭدەسى جوق جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسى ءىس جۇزىنە اسىرىلعالى وتىر. ونىڭ باستى ماقساتى – ەل ەكونوميكاسىندا مەملەكەتتىڭ قاتىسۋ ۇلەسىن 15 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ. بۇل جەكەشەلەندىرۋ باعدارلاماسى بارىسىنداعى ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – ەكونوميكاعا بارىنشا مول ينۆەستيتسيا تارتۋ. ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ», دەدى ول سوزىندە. قازاقستاندا بۇل جەكەشەلەندىرۋ تىزىمىنە 800-گە تارتا كومپانيا كىرىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە نەگىزگى 215 كومپانيا «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ اكتيۆتەرى بولىپ تابىلادى.
وسى سەسسياعا قاتىسۋشى وتاندىق جانە شەت ەل ينۆەستيتسيالىق كومپانيالارى وكىلدەرىنىڭ الدىندا «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق اكتيۆى بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتىك كومپانيالاردى جەكەشەلەندىرۋدىڭ اۋقىمى مەن ءتارتىبى تۋرالى «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق» اق اكتيۆتەرىن وڭتايلاندىرۋ بويىنشا باسقارۋشى ديرەكتورى بەرىك بيسەنعاليەۆ بايانداما جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا قوردىڭ جەكەشەلەندىرۋ نىساندارى استانا مەن الماتى قالالارىندا, قازاقستاننىڭ 14 وڭىرىندە جانە 19 شەت مەملەكەتتە ورنالاسقان. قور ەلىمىزدىڭ ەڭ ءىرى 6 ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ اكتسيالارىن جاريالى تۇردە ساتىلىمعا شىعارادى. اتاپ ايتقاندا, «قازمۇنايگاز» ۇك», «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك», «ەير استانا», «قازاقتەلەكوم», «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك», «قازپوشتا» اكتسيونەرلىك قوعامى كىرەدى. بايانداماشىنىڭ ايتۋى بويىنشا, جەكەشەلەندىرۋدىڭ №1 تىزىمىنە قوردىڭ 48 ءىرى كومپانياسى, №2 تىزىمگە قور كومپانيالار توبىنىڭ 167 اكتيۆى كىرىپ وتىرعان كورىنەدى. ءىرى كومپانيالار اكتيۆتەرى IPO/SPO ءتارتىبى بويىنشا جەكەشەلەندىرىلەدى.
جەكەشەلەندىرۋ ءتارتىبى بويىنشا جاڭا مەنشىك يەلەرى ساتىپ العان كاسىپورىنداردىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرىن ساقتاۋعا مىندەتتى. اكتيۆتەر تاۋەلسىز كەڭەسشىلەر ۇسىنىستارى بويىنشا قازاقستاندىق نەمەسە شەت ەل ينۆەستورلارىنا تىكەلەي ساتىلۋى مۇمكىن. ينۆەستورلار ينۆەستيتسيا كەلىسىمشارتىندا كورسەتىلگەن جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋعا, ينۆەستيتسيالىق باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا, تەحنولوگيا ترانسفەرتىن ورىنداۋعا جانە كومپانياعا ودان ءارى ينۆەستيتسيا تارتۋدى جالعاستىرۋعا مىندەتتى.
سەسسيا بارىسىندا سپيكەرلەر اتاپ كورسەتكەندەي, قازاقستانداعى بۇل جەكەشەلەندىرۋ ەل ەكونوميكاسىنىڭ بولاشاعىندا شەشۋشى ءرول اتقاراتىن ەرەكشە جاۋاپتى كەزەڭ بولۋى ءتيىس. جەكەشەلەندىرۋ ناۋقانى الداعى ۋاقىتتا ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ جەتەكشى درايۆەرىنە اينالۋعا ءتيىس.
جاسىل ەكونوميكا جارىلقايدى
فورۋم شەڭبەرىندە وتكەن ماڭىزدى پانەلدىك سەسسيانىڭ بىرقاتارى جاسىل ەكونوميكا تاقىرىبىنا ارنالدى. ماسەلەن, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن سەسسيالار «جاسىل قارجىلاندىرۋ جانە ينۆەستيتسيالار», «قازاقستاننىڭ جاسىل قارجى جۇيەسى دامۋىنىڭ مودەلى مەن جول كارتاسى» دەپ اتالسا, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مەن قارجى مينيسترلىگى, سونداي-اق, ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى ۇيىمداستىرعان شارا «كليمات ماسەلەسىندەگى ساياسات جانە قازاقستاندا قارجىنى جوسپارلاۋ ءۇشىن ونىڭ سالدارى» دەگەن تاقىرىپتى ارقاۋ ەتتى. ال «ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق جەتەكشىلىك ەتكەن جيىن «جاسىل ەكونوميكاعا كوشۋ جاعدايىندا رەتتەۋشى اسەردى ساراپتاۋ ينستيتۋتىن دامىتۋدىڭ باسىمدىقتارى» تاقىرىبىندا ءوربىدى. وندا الەمدىك جاسىل ەكونوميكانىڭ دامۋ قارقىندارى مەن ۇدەرىستەرى جايىنا كەڭىنەن اڭگىمە بولدى. ساراپشىلار كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىكتەرىن جەتىلدىرە وتىرىپ, جاسىل ەكونوميكاعا اۋىسۋعا بايلانىستى سىن-قاتەرلەردى شەشۋدىڭ جولدارىن ىزدەپ, جاسىل ەكونوميكاعا اۋىسۋ ساياساتى شەڭبەرىندە كاسىپكەرلەرگە قاتىستى مەملەكەت ساياساتىن انىقتاۋ تۋرالى پىكىرلەر ايتىلدى. سەسسيا وتىرىستارىندا جاسىل قارجىنى ەنگىزۋدىڭ الەمدىك تاجىريبەلەرى تالقىلانىپ, پاريج كەلىسىمىن ىسكە اسىرۋدى قولداۋ ءۇشىن قازاقستاننىڭ قارجى سەكتورىنىڭ الەۋەتىنە شولۋ جاسالدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, جاھاندى جاپپاي جاسىل ەكونوميكاعا كوشىرۋ وڭاي شارۋا ەمەس. وعان قاجەت قارجىنىڭ دا كولەمى از ەمەس ەكەن. مىسالى, 2030 جىلعا دەيىن بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 19 ترلن دوللار قارجى كەرەك. بۇل انىقتالعان ناقتى 103 باعىت بويىنشا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋعا جۇمسالماق. ارينە, بۇل − الەمدىك دەڭگەيدە اتقارىلاتىن شارۋانىڭ جايى. ال قازاقستاندا قازىرگى كۇنى جاسىل ەكونوميكاعا ايرىقشا بەتبۇرىس بايقالادى. مۇنى پىكىرسايىسقا قاتىسقان شەتەلدىك قوناقتار دا ايرىقشا اتاپ ءوتتى. ونىڭ ءبىر ساراسى الەم كوز تىككەن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار دەر ەدىك.
ينۆەستيتسياعا يكەمدى ەل
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتى ەگجەي-تەگجەيلى ورتاعا سالىنىپ, «ينۆەستيتسيالىق ساياساتقا ەكىنشى شولۋ» باعدارلاماسى تانىستىرىلدى. قۇجات ەلدەگى بيزنەس-ورتانى جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان سەسسيا بارىسىندا, سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ەىدۇ حالىقارالىق ينۆەستيتسيالار جانە كوپ ۇلتتى كاسىپورىندار تۋرالى دەكلاراتسياسىنا قوسىلعانى حابارلاندى. وسىلايشا ەلىمىز الەمنىڭ 48-ءشى مەملەكەتى بولىپ, شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن قولايلى ءارى اشىق ورتا قالىپتاستىرۋعا نيەتتى ەكەنىن جاريالادى.
سەسسيا جۇمىسىنا قاتىسقان ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان حايروۆ ساراپشىلار توبىنىڭ ەكىنشى شولۋدى دايىنداۋ كەزىندەگى ايرىقشا ۇلەسىن اتاپ ءوتىپ, ولاردىڭ قاجىرلى ەڭبەكتەرى ءۇشىن, سونداي-اق قازاقستانعا كورسەتكەن ەرەكشە قولداۋى ءۇشىن العىس ايتتى. «ينۆەستيتسيا ءۇشىن باسەكەلەستىك ەشقاشان توقتامايدى, ءبىزدىڭ مىندەت وسى «كۇرەستە» ارقاشان دا الدا بولۋ. سوندىقتان, ءبىز اتالعان ۇسىنىستاردى جوعارى باعالايمىز جانە ونى ساپالى ەنگىزۋ قازاقستان ەكونوميكاسىن نىعايتۋ پروتسەسىندە وتە ماڭىزدى. قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋعا قوسقان ۇلەستەرىڭىز بەن پايدالى ۇسىنىستارىڭىز جانە جەمىستى ەڭبەكتەرىڭىز ءۇشىن ەىدۇ حاتشىلىعىنا جانە ارىپتەستەرگە العىس بىلدىرەمىن», دەدى ە.حايروۆ.
قازاقستان سوڭعى 5 جىلدا ەىدۇ ساراپشىلارىمەن بىرگە ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىستار اتقاردى. اكىمشىلىك كەدەرگىلەر جويىلىپ, ينۆەستورلاردى ىنتالاندىرۋدىڭ تىڭ شارالارى ەنگىزىلدى. ازاماتتارى قازاقستانعا ۆيزاسىز كەلىپ-كەتەتىن ەلدەردىڭ ءتىزىمى كەڭەيتىلدى. بيىل 1 قاڭتاردان باستاپ ونداي ەلدەردىڭ سانى 56-عا جەتتى. سونداي-اق, شەتەلدىك جۇمىس كۇشتەرىن تارتۋ جاعدايى جەتىلدىرىلىپ, جوعارعى سوت جانىنان ينۆەستيتسيالىق داۋلاردى قارايتىن مامانداندىرىلعان سوت القاسى قۇرىلدى. ازاماتتىق قوعام مەن ينۆەستورلار اراسىندا كەرى بايلانىس ورناتۋ ماقساتىندا بيزنەستى ەنگىزۋگە جاۋاپتى ۇلتتىق بايلانىس ورتالىعى ىرگە كوتەردى.
ەىدۇ ۇسىنىستارىنا سايكەس, بۇكىلالەمدىك بانكپەن بىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جونىندەگى ۇلتتىق ستراتەگيا ازىرلەندى. ستراتەگيا ەىدۇ جاڭا ۇسىنىس پاكەتتەرىنە سايكەس, ينۆەستيتسيا تارتۋدىڭ جانە ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋدىڭ ناقتى مەحانيزمدەرىن انىقتايدى. «ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جونىندەگى جۇمىستار مۇنىمەن توقتامايدى. ءبىز قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن ەىدۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ الدىڭعى قاتارلى ستاندارتتارىنا سايكەستەندىرۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى سالامىز», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
قولما-قول اقشا ازايادى
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا Mactercard حالىقارالىق تولەم جۇيەسى مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) قازاقستاندا يننوۆاتسيالىق تولەم تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ مەن قولما-قول اقشاسىز ەكونوميكانى دامىتۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق كەلىسىمىنە قول قويدى. مەموراندۋمعا Mactercard-تىڭ رەسەي, قازاقستان, بەلارۋس, ارمەنياداعى باسشىسى الەكسەي مالينوۆسكي مەن احقو باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ قول قويدى. سەرىكتەستەر قارجى ورتالىعىنىڭ يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدى, ونىڭ ىشىندە زاماناۋي تولەم تەحنولوگيالارىن بەلسەندى پايدالانباق. مەموراندۋمعا قول قويۋ ءراسىمى استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىندا وتكەن تەحنولوگيالاردىڭ قارجى ورتالىقتارىنىڭ دامۋىنا اسەر ەتۋى تۋرالى سەسسيادان كەيىن جاسالدى.
«زاماناۋي تولەم تەحنولوگيالارىنىڭ كەڭ تارالۋى كاسىپكەرلەر, قارجىلىق ۇيىمدار مەن مەملەكەت ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرمەك. Mactercard ۇسىناتىن شەشىمدەر ءارتۇرلى سالالاردا, ماسەلەن, قالا مەن ايماقتى باسقارۋ, كولىك, قىزمەت كورسەتۋ سالاسى, تۋريستىك بيزنەس, ءبىلىم سالاسىندا پايدالانىلادى. Mactercard پەن احقو اراسىنداعى سەرىكتەستىك قازاقستانداعى قولما-قول اقشاسىز ەكونوميكانىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى قادام بولماق», دەدى Mactercard-تىڭ رەسەي, قازاقستان, بەلارۋس, ارمەنياداعى باسشىسى ا.مالينوۆسكي.
ال ءوز كەزەگىندە احقو باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ بۇل ىنتىماقتاستىقتى قولدايتىندىقتارىن, سەبەبى سول ارقىلى قارجى ورتالىعىنىڭ رەزيدەنتتەرىنە تەحنولوگيالىق جانە ءتيىمدى ورتا قۇرۋ بويىنشا ساراپتاما مەن حالىقارالىق تاجىريبەگە قول جەتكىزە الاتىندارىن اتاپ ءوتتى. بۇل احقو-نىڭ ءساتتى دامۋىنا اسەر ەتەدى جانە قازاقستان بويىنشا بولاشاقتىڭ اقىلدى قالالارىنىڭ يننوۆاتسيالىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ الاڭقايى ەتە الادى. سەرىكتەستىكتىڭ ماڭىزدى بولىگى قارجى قىزمەتىنىڭ قولجەتىمدى بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرىككەن جۇمىس بولىپ وتىر, ول ءوز كەزەگىندە الەۋمەتتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىنىڭ وزەگى بولماق.
استانا ەكونوميكالىق فورۋمى اياسىنداعى اۋقىمدى جۇمىستار – دوڭگەلەك ۇستەلدەر مەن پانەلدىك سەسسيالار, حالىقارالىق شارالار بۇگىن دە جالعاسىن تاپپاق.
سۇڭعات ءالىپباي, جىلقىباي جاعىپار ۇلى, دينارا بىتىكوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ, «ەگەمەن قازاقستان»