ەلىمىزدە كەڭ اۋقىمدى اكىمشىلىك رەفورما جۇرگىزۋگە قاتىستى ناقتى باعىت-باعدارلاردى مەملەكەت باسشىسى 2006 جىلداردان باستاپ قولعا العانى بەلگىلى. ەلباسىمىز سول كەزدىڭ وزىندە قازاقستان كورپوراتيۆتىك باسقارۋ نەگىزدەرى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتى تۇتىنۋشىلاردىڭ الدىنداعى اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ, مەملەكەتتىك باسقارۋ مودەلىن ساپالىق تۇرعىدا جاڭا ۇلگىدە قالىپتاستىرۋعا كىرىسەتىندىگىن مالىمدەگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستان پوستكەڭەستىك ەلدەر اراسىندا العاشقى بولىپ مەملەكەتتىك قىزمەت جونىندەگى ارنايى وكىلەتتى ورگان قۇردى ءارى «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. وعان قوسا, وسى كۇندەرى كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ باعىتىندا بەس ينستيتۋتسيونالدى رەفورما اياسىندا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ تەتىكتەرى وڭتايلى ىسكە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭنىڭ سەبەپكەرلىگىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتتە ساتىلاپ ءوسۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى ىسكە قوسىلىپ, جەتەكشى لاۋازىمدارعا كاسىبي مامانداردى تاعايىنداۋدا مەريتوكراتيا نەگىزدەرى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتە باستادى. مۇنى ءبىر عانا وتكەن جىلدىڭ وزىندە 6 مىڭ ماماننىڭ قىزمەتتىك ساتىدا جوعارىلاۋىنان بايقاۋعا بولادى. سەبەبى, بۇل كورسەتكىش 2015 جىلعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 4 ەسەگە جوعارى. سول سياقتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر اراسىنداعى كوماندالىق اۋىس-ءتۇيىستىڭ تومەندەۋى ايقىن سەزىلگەن.
دەسەك تە, ەل بولىپ قابىلداعان جاڭا زاڭىمىزدى وندىرىستە قولدانۋ بارىسىندا بىرقاتار ماسەلەلەر دە جوق ەمەس كورىنەدى. ول القالى جيىندا ارنايى بايانداما جاساعان ق.قوجامجاروۆتىڭ سوزىنەن ايقىن سەزىلگەندەي. ەندەشە, اگەنتتىك توراعاسى ەگجەي-تەگجەيلى توقتالىپ وتكەن بەس باعىتتىڭ ءتورتىنشى ءتۇيىنىن تاقىرىبىمىزعا تۇزدىق ەتىپ, قاز-قالپىندا كەلتىرەيىك.
ء«بىزدى بۇگىنگى تاڭدا اۋىلدىق جەرلەردەگى كادر تاپشىلىعى الاڭداتادى. وتكەن جىلى 5 مىڭنان استام بوس ورىنعا (5 308) ۇمىتكەر رەتىندە 3,5 ادام تىركەلدى. ياعني, ءبىر ورىنعا ءبىر ادامنان دا كەلمەيدى. ۇمىتكەر از. وسى ورايدا رەسپۋبليكالىق ورتاشا كورسەتكىش – ءبىر ورىنعا 1,1 ادامنان تەڭ كەلەتىندىگىن ايتا كەتەيىك. سونداي-اق, ۇزاق ۋاقىت بويى 25 پايىز كولەمىندەگى بوس تۇرعان لاۋازىمداردىڭ ورنى تولماعان».
مامانداردىڭ پىكىرىنشە مۇنىڭ نەگىزگى سەبەبى, اۋىلدىق جەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكە قىزىعۋشىلىقتىڭ تومەندىگى بولىپ وتىرعان كورىنەدى. سونداي-اق, ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ءۇشىن ءتيىستى لاۋازىمعا ۇمىتكەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قوسىمشا الەۋمەتتىك جانە قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر قاجەت كورىنەدى.
جالپى, وسىنداي ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلىپ, ءتيىستى قاجەتتىلىكتەردىڭ قامتاماسىز ەتىلۋىن ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ قۇزىرەتىندەگى شارۋا بولسا كەرەك-ءتى. ەندەشە, ءتۇيىندى تارقاتۋدىڭ قانداي جولدارى مەن امال-ادىستەرى بار ەكەن؟ سارالاپ كورەلىك...
بولاشاقتىق بويجەتكەن نازى
اعىمداعى جىلدىڭ 06-ماۋسىمىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ رەسمي سايتىندا «باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ باسىم باعىتتارى» دەگەن تاقىرىپپەن جاريالانعان شولۋىمىزدا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى اتقارۋشى ورگانداردا جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, تاجىريبەسىن شىڭداۋعا قاتىستى جاڭاشىلدىقتاردى ەكشەپ جازعانبىز. سوندىقتان دا, اۋىلدىق اكىمدىكتەردەگى مامانداردىڭ ءبىلىم-بىلىگىن كوتەرۋگە قاتىستى ماسەلەلەرگە قايتا ورالماي, ءبىلىمدى مامانداردى اۋىلعا تارتۋدىڭ تەتىكتەرىن تاراتىپ كورەلىك. بۇل رەتتە ءا دەگەندە اۋزىمىزعا «بولاشاقتىقتار» اۋىلعا نەگە بارمايدى دەگەن ساۋال سانامىزدا سايرادى.
شەت ەل كورىپ, ءتىل مەڭگەرگەن ماماننىڭ وركەنيەتى وكشەلەگەنىمەن جەتە الماي جاتقان شالعاي اۋىلعا مۇرنىن ءشۇيىرىپ قارايتىنى راس. ال ەندى سول اۋىلدا تۋىپ-وسكەن بالا بولسا, قانداي بيىكتەردى باعىندىرسا دا كىندىك قانى تامعان جەرگە مەنسىنبەۋشىلىكپەن قاراي الماسى تاعى اقيقات. جالپى, بۇگىنگى قوعامدا «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن وقىپ كەلىپ, اۋىلدى جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن جاس مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر بار ما؟ بار بولسا, ولار نەگە كورىنبەيدى؟ جوق بولسا, نەگە بارمايدى؟ كەمشىن ءتۇسىپ جاتقان بۇل ماسەلەمەن ءتيىستى ورگاندار نەگە جۇيەلى تۇردە اينالىسپايدى. سەبەبى, وسى ماقساتتا جۇيەلى, جوسپارلى جۇمىستار قولعا الىنسا, جوعارىدا اتاپ وتكەن ولقىلىقتار وڭتايلى شەشىمىن تابۋعا باعىت العان بولار ەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى «ناش كوستاناي» گازەتىنىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىندا «بولاشاكوۆتسى» جالۋيۋتسيا نا پروبلەمى س ترۋدوۋسترويستۆوم» دەگەن تاقىرىپپەن ماتەريال جاريالاندى. ورىس تىلىندە جارىق كورگەن بۇل ماقالادا «بولاشاقتىقتاردىڭ» قىزمەتكە ورنالاسۋ مۇمكىندىگىنىڭ كۇردەلى ەكەندىگى مالىمدەلگەن. ياعني, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى بيلىك ورگاندارى العان ءبىلىم, جيعان تاجىريبەڭە قاراعاندا تامىر-تانىستىققا كوبىرەك كوڭىل بولەتىندىگىن «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى ايجان تۇياقباەۆا اشىپ ءارى اشىنا ايتادى. سونىمەن قاتار, تۇلەكتەردىڭ باسىم بولىگى استانا مەن الماتى قالاسى نەمەسە اتىراۋ وبلىسى سىندى ۇلكەن قالالاردا عانا قالۋعا تىرىسىپ جاتادى. سەبەبى, جالاقىسى ءتاۋىر, ازدى-كوپتى قىزىقتىراتىن ورتا بار جانە وركەنيەتكە جاقىن. جالپى, ستاتيستيكاعا كوز جۇگىرتسەك, بولاشاقتىقتاردىڭ باسىم بولىگى مەملەكەتتىك قىزمەتتە ەكەن. ودان كەيىن باسىم بولىگى جەكە سەكتورلار مەن حالىقارالىق كومپانيالاردا ورنالاسادى. بايقاعانىمىزداي, اۋىلدى جەردە ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن «بولاشاق» تۇلەكتەرى تۋرالى اقپاراتتار تىم از بولعاندىقتان ەسەپ-قيسابى جۇرگىزىلىپ, پايىزدىق كورسەتكىشى شىعارىلمايتىن سياقتى. ونىڭ ۇستىنە وركەنيەت كورىپ, ءتىل مەڭگەرگەن جاس مامان ءوز ەركىمەن از جالاقى ءۇشىن اۋىلعا بارۋى ەكىتالاي ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. جاستاردىڭ كوپشىلىگى قالاعا كەتكەن سوڭ, اۋىلدى جەرلەردە قالعان ەگدە جاستاعى ازاماتتاردىڭ اراسىنان «كوزى اشىق, ەتى تىرىلەرى» مەملەكەتتىك قىزمەتكە ورنالاسىپ, قاناعاتشىلقىپەن كۇن كەشەدى. ال ەندى بۇلار مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا رەفورما جاساۋعا قانشالىقتى قابىلەتتى ءھام قاۋقارلى ما؟ بۇل بۇگىنگى قوعامدا ورىن الىپ جاتقان كورىنىس.
اۋىلدى جەردەگى جاعدايعا بايلانىستى تاعى ءبىر مىسال كەلتىرسەك. قايبىر جىلى اقپارات قۇرالدارى بولاشاقتىق ءبىر جاس مامانعا قاتىستى اقپاردى جارىسا جازدى. وندا مەديتسينا سالاسى بويىنشا وقىپ كەلگەن «بولاشاق» تۇلەگى پاۆلودار وبلىسىنىڭ ءبىر اۋدانىنا قىزمەتكە بارىپ, بىلگەنىنەن جاڭىلعان. سەبەبى, ماماننىڭ شەت ەلدە وقىپ, ۇيرەنگەن مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارى سوڭعى ۇلگىدەگى وزىق تەحنولوگيا دا, ال اۋدانداعى جابدىقتار «كونەنىڭ كوزىندەي» ەسكىرگەن سايماندار بولعان. جاس مامان باسىن شايقاي وتىرىپ, قالاعا قايتا اتتانعان...
قوعامدىق سانا كەرى تارتا ما؟
تاقىرىپتى زەرتتەۋ بارىسىندا بىرنەشە «بولاشاقتىقتاردى» سوزگە تارتتىق. سونىڭ ءبىرى – وسى كۇندەرى قاراعاندى وبلىسى ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ ەكونوميكا جانە قارجى بولىمىندە باس مامان بولىپ ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ايبەك وجكەن 2009-2013 جىلدارى ۇلىبريتانيادا «جالپى ەكونوميكا جانە الەمدىك ەكونوميكا» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم العان. «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا اۋىلدىق كۆوتامەن شەتەلدە وقىعان ازاماتتىڭ ءوزى قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مەكەمەسىنىڭ الدىندا ءالى ەكى جىلدىق مىندەتتەمەسى بار. «مەن وقۋعا تۇسكەندە ۇلىتاۋداعى اتا-انامنىڭ باسپاناسىن كەپىلگە قويىپ, ۇلىبريتانياعا وقۋعا اتتاندىم. وزىمە وسىنداي مۇمكىندىك بەرگەنى ءۇشىن مەملەكەتتىڭ الدىندا بەس جىلدىق ەڭبەك ءوتىلدى وتەۋگە مىندەتتەمە الدىم. بۇگىندە ءوز ىسىمە ادالمىن ءارى تياناقتىمىن. ۇلىتاۋدا مەنىمەن بىرگە وقىپ كەلگەن تاعى ءبىر قۇرداسىم وسى كۇندەرى مەن سەكىلدى قىزمەت اتقارىپ ءجۇر», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
«بولاشاق» تۇلەگى كۇندەلىكتى قىزمەت بارىسىندا ءتۇرلى كوزقاراستار قايشىلىعى تۋىنداپ جاتۋىن قالىپتى جاعدايعا بالاعانىمەن, قازىرگى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىن رەفورمالاۋ پروتسەسىن قولدايتىندىعىن ايتادى. ويتكەنى, مەملەكەتتىك قىزمەتتە ماقساتتى تۇردە روتاتسيا بولىپ تۇرۋى ءتيىس دەلىنگەنىمەن, جەرگىلىكتى جەرلەردەگى اتقارۋشى ورگانداردا ونداي وزگەرىستەر بايقالمايدى. دەمەك, بىزگە جۇيەدەن بۇرىن قوعامدىق سانانى وزگەرتۋگە ۇمتىلعانىمىز ءجون سەكىلدى. دەمەك, كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان قاساڭ يدەولوگيالىق تۇسىنىكتى سانادان قاعىپ تاستاپ, زامان اعىمىنا ساي وركەنيەتكە ىلەسە الاتىنداي ورە قالىپتاستىرۋ قاجەت.
وسى تاقىلەتتەس ويدى ايشىقتاي ءتۇسۋ ءۇشىن تاعى ءبىر «بولاشاق» تۇلەگىن سوزگە تارتتىق. ول ۇلىبريتانيانىڭ شەففيلد ۋنيۆەرسيتەتىندە زاڭگەر ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الىپ, بۇگىندە اقمولا وبلىسىنىڭ اتباسار اۋداندىق سوتىندا سۋديا بولىپ قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ازامات اسقار شاراپاتوۆ.
«وقۋ ءبىتىرىپ ەلگە كەلگەن سوڭ كونكۋرسقا قاتىسىپ, سونىڭ نەگىزىندە وسى اتباسارعا قىزمەتكە تاعايىندالدىم. ال ەندى مەملەكەتىمىز بىزدەرگە وسىنداي مۇمكىندىكتەر بەرگەن سوڭ, بايتاق جەرىمىزدىڭ قاي بۇرىشىندا بولسا دا قىزمەت ەتۋگە ءازىرمىن. مەيلى, ول قالا بولسىن, اۋىل بولسىن. ەڭ باستىسى دامىعان ەلدە وقىپ, ءتىل مەڭگەرگەن مىنا بىزدەر كەيىنگى بۋىنعا كورگەن-بىلگەنىمىزدى ۇيرەتىپ, وقىتۋدا ۇلگى بولۋىمىز كەرەك. «بولاشاق» تۇلەگى رەتىندە مەنىڭ اۋداندىق دەڭگەيدەگى سوت قىزمەتىنىڭ ىشىندە ءجۇرۋىم ءتاپ-ءتاۋىر جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ءبىر جاعىنان بۇل بولاشاقتىقتاردىڭ ۇلكەن قالالاردا عانا شوعىرلانىپ قالماي, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ نەمەسە اۋداندىق دەڭگەيدەگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بەدەلىن كوتەرىپ, بىلىكتىلىگىن ارتتىرادى. سونىمەن قاتار, جەرگىلىكتى جەرلەردە سانىمىزدىڭ ارتۋى مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنىڭ مودەرنيزاتسيالانۋ پروتسەسىن ۇدەتە تۇسەدى. وسىلايشا, ءبىز ءوز قىزمەتىمىزدەگى مىندەتتەمەلىك تەتىكتەردى جەتىلدىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ زامان تالابىنا ساي دامۋىنا ۇلەس قوسامىز», دەيدى ول.
مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدە اقش-تان الدامىز
مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا «بولاشاق» باعدارلاماسى ارقىلى بۇگىنگە دەيىن 12 مىڭنان استام ازامات بىلىمدەرىن شەت ەلدەردە شىڭدادى. بۇل ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامۋى ءۇشىن قارىشتى قادام ەكەنى ءسوزسىز. يننوۆاتسيا مەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ شىعۋ ءتىلى اعىلشىن ءتىلى بولعاندىقتان بۇگىنگى جاستارىمىز بۇل ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەنى لازىم.
مەملەكەتتىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارىمىز دا قازىرگى كەزدە حالىقارالىق شەڭبەرگە شىعا باستادى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى ايماقتىق حاب قۇرۋ ارقىلى شەت ەلدەرمەن سالالىق بايلانىسىمىز تەرەڭدەي باستادى. ءتىپتى, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردى دايىنداپ, وقىتىپ, ۇيرەتۋ باعىتىندا دا ورتا ازيا ەلدەرىنەن ءبىر باس جوعارى تۇرعانىمىز جاسىرىن ەمەس. مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى باعىتتاردا دا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازامىز جاقسارىپ, جاڭا تەحنولوگيالار كەڭىنەن قولدانىسقا ەنۋدە. بۇل مەملەكەتتىك قىزمەتتى تۇتىنۋشىلار تاراپىنان دا اسا جوعارى باعالانۋدا. بۇل سوزىمىزگە دە دالەلدى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا مۇحيت اسىپ, اقش-تا ءبىلىم الىپ كەلگەن ارىپتەسىمىز باۋىرجان مۇقانوۆتىڭ پىكىرىمەن ۇشتاستىرامىز. كاليفورنيا شتاتىنداعى تىلدىك كۋرستان وتكەنىمنەن ەستەلىك بولىپ قالسىن دەپ سول ەلدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىندالاتىن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋعا ۇمىتتەنىپ, ارەكەتتەنگەنىممەن, ونىم بوس اۋرەشىلىك بولدى دەيدى ول.
«اقش-تاعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسى قازاقستاننان ارتىق ەمەس. كەرىسىنشە, مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسى مەن قۇجات اينالىمىندا قازاقستاننىڭ ارتىقشىلىقتارى كوپ. مىسالعا, كاليفورنيا شتاتىندا جۇرگىزۋشى كۋالىگىن الۋ ءۇشىن قۇجات جيناۋ بارىسىندا بىرنەشە قاعازباستىلىققا تاپ بولدىم. ەڭ باستىسى, وتكىزگەن قۇجاتتاردى كۇتۋ ۋاقىتتارى كوپ. بىزدەگى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنداعىداي قۇجات اينالىمنىڭ ەدەل-جەدەل دايىندالمايتىندىعى مەنى تاڭ قالدىردى. ال ەندى بولاشاقتىقتاردىڭ اۋىلعا بارىپ جۇمىس ىستەۋىنە قاتىستى ويىمدى ايتار بولسام, ول بىلاي. نەگىزىنەن, بۇل ماسەلەنى «بولاشاققا» ءتۇسۋ ءۇشىن قاجەتتى تالاپتاردىڭ ىشىندە قاراستىرۋ كەرەك سەكىلدى. ويتكەنى, ءاۋ باستا قۇجات تاپسىرعان كەزدە بىتىرگەن وقۋ ورنىنان نەمەسە جۇمىس ىستەپ جاتقان جەردەن بەس جىل جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەمىز دەگەن قۇجات تالاپ ەتىلەدى. تيىسىنشە, «بولاشاقتى» بىتىرگەن تۇلەك ول جەردە سونشاما ۋاقىت جۇمىس ىستەۋى كەرەك. جالپى, كوپ رەتتە «بولاشاققا» قالالىقتار نەمەسە قالادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ادامداردىڭ تاپسىراتىنى راس قوي. ويتكەنى, اعىلشىنشا بىلەتىن ادام اۋىلدا وتىرا قويمايدى. سوندىقتان دا ەگەر مينيسترلىك اۋىلدا بولاشاقتىقتار كوبىرەك ەڭبەك ەتسىن دەسە, «بولاشاققا» قۇجات قابىلداردا پالەن پايىزى اۋىل ازاماتتارى بولسىن دەگەن ەرەجە ەنگىزۋ كەرەك. وسى رەتتە بەس جىلدىق جۇمىس ءوتىلدى وتەۋدىڭ تەتىگىن ۇيلەستىرۋدى قالاداعى كەڭسە ەمەس, اۋىل نەمەسە اۋدان اكىمدىگى موينىنا السا. سول كەزدە «بولاشاق» تۇلەگىندە قاي مەكەمەدە جۇمىس ىستەيتىنىنە قاتىستى تاڭداۋ تۋار ەدى. ويتكەنى, اۋىلدا شتات سانى شەكتەۋلى, بەس جىل جۇمىسپەن قامتيمىز دەگەن مەكەمەدە بوس شتات بولماي قالۋى دا مۇمكىن عوي. الايدا, ەندى ءبىر ويىم – اۋىل مەن قالا حالقىنىڭ «بولاشاق» ستيپەندياسىن الۋ تۋرالى بالانس ورناتۋ قيسىنسىزداۋ كورىنۋى مۇمكىن دەيدى. سەبەبى, قىزمەتتىك سالا ەركىن نارىققا نەگىزدەلگەندىكتەن, ۇزدىك مامان ستيپەنديانى يەلەنۋى ءتيىس».
باۋىرجان وسىلاي دەيدى. ال ماسەلە شاش ەتەكتەن. ونىڭ شاشاۋىن شىعارماي, تياناقتاپ شەشۋدىڭ جولدارى قانداي دەگەندە: «بۇل جاعدايدا ءتۇيىندى تارقاتۋدىڭ ءبىر تەتىگى ەلباسىنىڭ جۋىردا عانا جاريالانعان «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا جاتىر», دەيدى تاعى ءبىر بولاشاقتىق جاس مامان جانات التاەۆ.
«ويتكەنى, پرەزيدەنت ماقالاسىندا قازىرگى زاماندا جەكە ادام عانا ەمەس, تۇتاس حالىقتىڭ ءوزى باسەكەلىك قابىلەتىن ارتتىرسا عانا تابىسقا جەتۋگە مۇمكىندىك الاتىندىعى ايتىلعان. ال باسەكەلىك قابىلەت دەگەنىمىز – ۇلتتىڭ ايماقتىق نەمەسە جاھاندىق نارىقتا باعاسى, يا بولماسا ساپاسى جونىنەن وزگەلەردەن ۇتىمدى دۇنيە ۇسىنۋى نەمەسە بار دۇنيەنى ءتيىمدى پايدالانا الۋى. دەمەك, XXI عاسىردا وزىق تەحنولوگيانى وڭاي يگەرۋىڭ ءۇشىن وزىق ويلى, سانالى, ساۋاتتى, شەت تىلدەرىن ءبىلۋ مەن مادەني اشىقتىق سياقتى قاسيەت-قابىلەتتەر ءسوزسىز قاجەت. ەندەشە, بىزگە كونە تاريحىمىز بەن ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ تامىرىنان ءنار الا وتىرىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ كەرەك جانە سىلكىنىپ ويانعان, تىڭايعان سانامىز زاماناۋي وزىق ۇلگىلى تەحنولوگيالار مەن ۋاقىتتىڭ تالاپ ۇدەسىنەن شىعا ءبىلۋى ءتيىس. سوندا عانا ءبىز قارىشتى داميمىز. زامانعا ساي شىنايى مادەنيەتتى ارقايسىمىز بويىمىزعا ءسىڭىرۋ ارقىلى ۇستامدى, قاناعاتشىل, قاراپايىم, ۇنەمشىل ءارى كورەگەن بولامىز. قالىڭ بۇقارا وسىلايشا جاڭعىرىپ, جاڭارعان ساتتە مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسى وزدىگىنەن قالىپقا ءتۇسىپ, قوعامدىق قاجەتتىلىككە ساي ءوسىپ, وركەندەيدى», دەيدى شەففيلد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەملەكەتتىك ساياسات جونىندەگى ماگيسترى.
جاڭعىرۋ – جاڭارۋعا جەتەلەيدى
جالپى ءبىز اڭگىمەلەسكەن «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەكتەرى وسىلاي وي تۇيەدى. ولار مەملەكەت الدىنداعى مىندەتى مەن وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن ادال ورىنداۋعا بەيىلدى. تەك, جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان ءتيىستى دەڭگەيدە قولداۋ بىلدىرىلگەنىن قالايدى. وزدەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتى جەتىلدىرۋ باعىتىنداعى باسەكەگە توتەپ بەرە الاتىندىعىنا دا سەنىمدى. ەندەشە, ءسوز باسىندا اگەنتتىك توراعاسى ق.قوجامجاروۆ ايتقان اۋىلدىق دەڭگەيدەگى كادر جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن بولاشاقتىقتاردىڭ ەسەبىنەن شەشۋگە زور مۇمكىندىكتەر بار سەكىلدى. ەگەر شەكارا اسىپ, شەت كورىپ كەلگەندەردىڭ الەۋەتىن اۋىلدى جەرلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا پايدالاناتىن بولساق, وسى كەزدەردەگى رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ ەكپىنىمەن جاقىن جىلداردىڭ وزىندە-اق, ءبىز وزىق وركەنيەتكە قۇلاش سەرمەۋ قۇشتارلىعىمىزدى ارتا تۇسەتىنىمىز اقيقات.
نۇرلىبەك دوسىباي, «ەگەمەن قازاقستان»