وسى ورايدا وبلىستا قۇرىلعان «اقتوبە» يندۋستريالىق ايماعى بيزنەس-ورتانى تۇبەگەيلى جاقسارتۋعا جانە كەڭەيتۋگە مول مۇمكىندىكتەر جاساي الاتىنى انىق. مۇنىڭ ءوزى پرەزيدەنت جولداۋىندا كورسەتىلگەن باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. اتالعان يندۋستريالىق ايماقتىڭ وسى تەكتەس وزگە قۇرىلىمدارعا قاراعاندا باستى ارتىقشىلىعى «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق تراسساسىنىڭ تۇسىندا اقتوبە قالاسىنىڭ ونەركاسىپتىك بولىگىندە ورنالاسقانى. سونداي-اق, ونىڭ كورشىلەس رەسەي شەكاراسىنا جاقىن تۇرۋى دا تاۋارلار الماسۋ قىزمەتىن ۇلعايتۋعا جانە ەكسپورتتىق ونىمدەردىڭ تاسىمالداۋ شىعىنىن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. يندۋستريالىق ايماق دەگەنىمىز, ءوز وندىرىستەرىن اشىپ جۇرگىزۋگە تولىقتاي قابىلەتتى بيزنەس وكىلدەرى مەن كاسىپكەرلەر ءۇشىن تاپتىرماس قولايلى مۇمكىندىك. وڭىردەگى يندۋستريالاندىرۋ ايماعىنىڭ جالپى كولەمى 200 گەكتار قۇراسا, ونىڭ 155 گەكتارى قولدانىسقا بەرىلەتىن پايدالى الاڭ. قازىرگى كۇنى ونىڭ 64 گەكتارى يگەرىلگەن. مۇنىڭ ءوزى ايماقتاعى جالپى الاڭنىڭ 41 پايىزى. مۇندا جەكە تۇلعالاردىڭ ەسەبىنەن بولىنگەن ينۆەستيتسيا كولەمى 42 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. مۇنىڭ ىشىندە شەتەلدىك كاپيتالدىڭ ۇلەسىنە 27,2 ميلليارد تەڭگە قۇرايتىن ءۇش جوبا كىرەدى. اتالعان قۇرىلىمنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ دەسەك, بۇل تۇرعىدا 1127 جۇمىس ورنى قۇرىلعان. بيىل جانە الداعى جىلى اەا-دا 13 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بەلگىلەنگەن. قازىرگى كۇنى ونىڭ بىرەۋى پايدالانۋعا بەرىلگەن. «TALAN» TEHNOLOGY» جشس جۇزەگە اسىرعان جوبانىڭ ەلىمىزدە ەشقانداي بالاماسى جوق. بۇگىندە نە كوپ ءار جەردە كادەگە اسۋدان قالعان ەسكى رەزەڭكە دوڭعالاقتار كوپ. جوبا يەلەرى سونىڭ ءبارىن جيناستىرىپ سپورت الاڭدارى مەن زالدارىنىڭ قاۋىپسىز, جۇمساق دەنەگە زاقىم كەلتىرمەيتىن توسەنىشتەرىن جاساۋدى قولعا الىپتى. بۇگىنگى كۇنى بەس جوبانىڭ قۇرىلىسى قىزۋ ءارى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە. ەرىتىندىلەر مەن حيميالىق رەاگەنتتەر, كەراميكالىق گرانيت پەن پليتالار, پوليەتيلەن پاكەتتەر تەمىر-بە- تون شپالدار جانە باسقا دا يمپورت الماستىرا الاتىن جوبالار بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اياقتالماق. مۇنىڭ سىرتىندا تاعى دا جەتى جوباعا جەر تەلىمدەرى بەرىلگەن. وعان يە بولعاندار قازىر بولاشاق قۇرىلىسىنىڭ العاشقى قازىعىن قاعۋ ۇستىندە. ءبىز ارينە, ءوندىرىسشى ەمەسپىز, تەحنولوگيالىق تاسىلدەردىڭ «ىشكى كۋحنياسىنان» دا تۇسىنىگىمىز شامالى. سولاي بولا تۇرسا دا قارا اقىلعا سالعاندا, ياعني تۇيسىگىمىزدىڭ حابار بەرۋىنشە قازىرگى كۇنى «اقتوبەنىڭ» 41 پايىز عانا يگەرىلگەنى ازداۋ سەكىلدى كورىنگەن. وسى ويىمىزدى اقتوبە وبلىسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى دارحان ەرماعامبەتوۆكە ايتقان ەدىك. ول بىزگە ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تومەندەگىشە ءتۇسىندىردى. ياعني, ونىڭ مالىمدەۋىنشە, يندۋستريالىق ايماقتان جەر الۋعا تىلەك بىلدىرگەن بيزنەسمەندەرگە سول جەر تەلىمدەرىن بەرۋ مەن ءبولۋ ۇدەرىستەرى كوپ ۋاقىت الادى ەكەن. ءبىر ەسەپتەن مۇنىڭ شۇلەن تاراتۋ ەمەس ەكەنىن دە تۇسىنۋگە بولاتىن سەكىلدى. ويتكەنى, جەر تۋرالى زاڭدىلىقتار مەن جەر كودەكسى تالاپتارى بۇزىلسا كىم-كىمگە دە جاعىمدى بولا قويمايدى, ساۋىسقاننان ساق مىنەز تانىتۋدىڭ استارىندا وسىنداي يىرىمدەر بار ەكەنى سەزىندىك. سونىمەن بىرگە, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋ مەن رەتتەۋ ىسىندە دە الا-قۇلالىق جوق ەمەس. ەڭ باستىسى, «اقتوبە» اەا-عا بارلىق ينفراقۇرىلىمدىق جانە كوممۋنالدىق جەلىلەر تارتىلعان. ءسوز جوق, بۇل ۇلكەن ءىستىڭ ەلەۋلى بولىگى, ءتىپتى تەڭ جارتىسىنا جۋىعى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ەندى وسى تەڭدەسى جوق يندۋستريالىق ايماققا الىس-جاقىن وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستورلاردى قىزىقتىرىپ تارتا ءبىلۋ قاجەت-اق. ارينە, بۇل ءىستىڭ ءارتۇرلى تاسىلدەرى مەن جولدارى بار. ايتالىق, ينۆەستيتسيالىق فورۋمدار وتكىزۋ جانە ايماقتىڭ ارتىقشىلىعى مەن ەرەكشەلىگىن جارنامالاۋ سەكىلدى قىزمەتتەر وسى قاتارعا كىرەدى. جاسىراتىن ەشتەڭەسى جوق, ايماقتىڭ قىزمەتىمەن تانىسۋ بارىسىندا بۇل ىسكە دە ءبىر سەرپىلىس پەن سىلكىنىس قاجەت ەكەنىن تۇيسىندىك. راس, دارحان ەرمۇحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل باعىتتا شەتەلدىك ينۆەستورلارعا ارنالعان باعدارلاما بەلگىلەنگەن كورىنەدى. الايدا, بىزگە ونىمەن تانىسۋدىڭ ءساتى تۇسپەدى. ماسەلە سول باعدارلامانىڭ شەتەلدىكتەرگە تيگىزگەن تارتىمدىلىعىندا ەمەس پە؟ تۇتاستاي العاندا, اقتوبە ايماعىندا ەلگە مول پايدا مەن تابىس اكەلەتىن ءىرى جوبالار بارشىلىق. سونىڭ ءبىرى ءشيلىساي كەنىشىنەن اسا باعالى مينەرالدى تىڭايتقىشتار ءوندىرۋ جونىندەگى قابىرعالى جوبا. قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى جاريالانعان جولداۋدا قىتايمەن بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالار ءبىرشاما تيىمدىلىك اكەلە الاتىنى ايتىلعان. جوعارىدا اتالعان ءوندىرىس وسى تالاپ ۇدەسىنەن شىعا الادى دەگەن تالداۋلار جاسالعان. قىتايمەن بىرلەسىپ جۇزەگە اساتىن جوبانىڭ قۇنى 1,4 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايدى. ونىڭ قۋاتتىلىعى العاشقى كەزەكتە جىلىنا 860 مىڭ توننا ءونىم وندىرۋگە ەسەپتەلسە, كەيىن بۇل كولەمدى ەكى ەسەگە دەيىن ۇلعايتۋ كوزدەلگەن. ونىڭ اينالاسىندا جاڭا مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماق. قازىرگى كۇنى اقتوبە يندۋستريالىق ايماعى الداعى كۇندەرگە قاراي اياعىن نىق باسىپ كەلەدى.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە
سۋرەتتە: اقتوبە يندۋسترييالىق ايماعىنان كورىنىس