ەكونوميكامىزدىڭ جەتەكشى سالالارىنىڭ الەۋەتى ارتىپ, جاھاندانۋ زامانىنداعى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الاتىن بولسا, وركەنيەتتىلىك شوعىرىنا باتىل قادام باسقان قازاقستاننىڭ دا بەدەلى ۇستەم بولماق.
جاقىندا الەمدىك باسەكەلەستىكتى زەرتتەۋ ورتالىعى بولىپ تابىلاتىن بەدەلدى حالىقارالىق مەنەدجمەنتتى دامىتۋ ينستيتۋتى (IMD, شۆەيتساريا, لوزاننا) 2017 جىلعى الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگىنىڭ قورىتىندىسىن جاريالادى. وسى 2017 جىلعى IMD الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگى بويىنشا قازاقستان بىلتىرعى جىلعى كورسەتكىشتى بىردەن 15 ساتىعا جوعارىلاتىپ, 32-ءشى ورىندى يەلەندى.
جاھاندىق باسەكەلەستىك رەيتينگىن باعالايتىن IMD مەتودولوگياسى بويىنشا سىناق 4 كورسەتكىش: ەكونوميكالىق قىزمەت, ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى, بيزنەس تيىمدىلىگى جانە ينفراقۇرىلىم جاعدايى بويىنشا باعالانادى. رەيتينگ 342 كورسەتكىش بويىنشا جۇرگىزىلەدى. ونىڭ ۇشتەن ەكىسى ستاتيستيكالىق كورسەتكىشتەر بولسا, ۇشتەن ءبىرى ساۋال جۇرگىزۋ قورىتىندىلارى بولىپ تابىلادى. قازاقستان بۇل حالىقارالىق بەدەلدى ينستيتۋتتىڭ رەيتينگىنە 2008 جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە قاتىسىپ كەلەدى.
سونىمەن, IMD-2017 رەيتينگ سىناعى الەمنىڭ 63 مەملەكەتى اراسىندا جۇرگىزىلدى. الەمدەگى ەڭ باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەت رەتىندە گونكونگ, شۆەيتساريا جانە سينگاپۋر ەلدەرى تانىلدى. سينگاپۋر وسى باسەكەلەستىكتە اقش-تى ىعىستىرىپ, ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. IMD-2017 رەيتينگى بويىنشا قازاقستان بىردەن 15 ساتىعا كوتەرىلگەن بىردەن-ءبىر مەملەكەت بولدى. ماسەلەن, وسى باسەكەلەستىكتە قىتاي 7 ساتىعا جىلجىسا, يندونەزيا 6 ساتىعا, ءباا 6 ساتىعا جىلجىدى. قازاقستان جارىس مارەسىندە يتاليا (44-ءشى ورىن), ءۇندىستان (45), رەسەي (46) جانە تۇركيا (47) مەملەكەتتەرىنەن قارا ءۇزدىرىپ, العا شىقتى.
ءيا, ەلىمىز ەگەمەندىك العاننان بەرگى جىلدارى زاماناۋي نارىقتىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرىپ, جاھاندىق ەكونوميكانىڭ اجىراماس بولىگى بولا ءبىلدى. شيرەك عاسىرلىق تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە قازاقستان نارىقتىق ەكونوميكا قاعيداتتارى نەگىزىندە مۇلدەم جاڭا مەملەكەت قۇرىپ, «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىردى. ەلىمىز جەدەل قارقىنمەن دامىپ, الەمدەگى ەڭ قۋاتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىردى. الداعى اسۋلار بۇدان دا جوعارى. بۇگىنگى جاھاندىق ەكونوميكالىق باسەكەلەستىك تالاپتارى تىم كۇردەلى. ونى 2017 جىلعى IMD الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگىنىڭ قورىتىندىسىنان دا انىق كورۋگە بولادى.
IMD الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگىندە قازاقستان 4 سىناق كورسەتكىشىنىڭ ەكەۋى بويىنشا وتە جوعارى الەۋەتكە يە ەكەندىگىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا, «ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى» كورسەتكىشتەرى بويىنشا ەلىمىز 12 ساتى جوعارىلاپ, 19-شى ورىندى يەلەنسە, «بيزنەس تيىمدىلىگى كورسەتكىشتەرى بويىنشا 21 ساتى جوعارىلاپ, 23-ءشى ورىندى يەلەندى. وكىنىشكە وراي, قالعان ەكى كورسەتكىش بويىنشا, اتاپ ايتقاندا, «ينفراقۇرىلىم جاعدايى» (54-ءشى ورىن) جانە «ەكونوميكالىق قىزمەت» (54-ءشى ورىن) كورسەتكىشتەرى بويىنشا ءالى دە ءالسىز ەكەندىگىن بايقاتتى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى بيىلعى جولداۋىندا «كوممۋنيكاتسيانىڭ دامۋى مەن وپتيكالىق-تالشىقتى ينفراقۇرىلىمعا جاپپاي قولجەتىمدىلىكتى دە قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. تسيفرلى يندۋستريانى دامىتۋ باسقا دا بارلىق سالالارعا سەرپىن بەرەدى. سوندىقتان, ۇكىمەت ءىت سالاسىن دامىتۋ ماسەلەسىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋعا ءتيىس», دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. وسىعان بايلانىستى قازاقستان IMD الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگى بويىنشا تسيفرلى باسەكەلەستىكتە وتكەن جىلعى كورسەتكىشتى
5 ساتىعا جاقسارتىپ, 38-ءشى ورىندى يەلەندى. IMD الەمدىك باسەكەلەستىك رەيتينگى بويىنشا 2017 جىلعى الەمدىك تسيفرلى سالاداعى باسەكەلەستىكتە سينگاپۋر, شۆەتسيا جانە اقش مەملەكەتتەرى كوش باستادى.
قازاقستان بۇگىنگى تاڭدا جاھاندىق ەكونوميكا سالاسىندا ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن العان قۋاتتى وندىرىستىك دەرجاۆالاردىڭ بىرىنە اينالدى. ەلىمىز وسى جىلدار ىشىندە ءوزىنىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن اۋماقتىق بىرتۇتاستىعىن قالىپتاستىرىپ قانا قويماي, ەكونوميكالىق دامۋدا الەمنىڭ ءىرى مەملەكەتتەرىمەن باسەكەلەستىككە تۇسە الاتىن الەۋەتكە قول جەتكىزدى. ەلباسى بەلگىلەگەن ستراتەگيالىق باعدارلامالار بۇگىندە قول جەتكىزگەن ءومىر بەلەستەرىنە اينالدى. ەندەشە, الەمدىك ەكونوميكا ۇردىسىندە ايشىقتى قادامدارمەن ايقىندالعان قازاقستان تاياۋ جىلداردىڭ ىشىندە دامىعان وتىز ەلدىڭ بەل ورتاسىنداعى لايىقتى ورنىن دا ويىپ الاتىندىعىنا كۇمان جوق. وعان الەمدىك باسەكەلەستىك دارەجەسىن ايقىندايتىن ەڭ بەدەلدى ورتالىق – IMD-2017 رەيتينگى بويىنشا ەلىمىز 2016 جىلى ۇلتتىق ەكونوميكامىزدىڭ بەلسەندىلىگىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋىنىڭ ارقاسىندا جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزگەندىگى ايقىن دالەل بولسا كەرەك.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»