كونەكوزدەردىڭ ايتۋىنشا, ەرتەرەكتە جاۋىرتاۋ اتالعان كەزەڭدە قويىن قۇرتتاپ, ايرانىن ۇرتتاپ كۇن كەشكەن بابالارىمىز كەيىن سول جەردە تەمىرتاۋ سىندى ايدىك قالا پايدا بولارىن, بولاتتان بۇلاق اعىزىپ, الەمگە ايگىلەنەر الىپ كومبينات تۇرارىن قايدان ءبىلسىن. بىراق سولاي بولدى, تاريحقا سولاي تىركەلدى. سول كومبيناتتا ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەڭبەك جولىن باستاپ, قۇرىشتاي سۋارىلىپ, بولاتتاي بەكىپ شىققانى امبەگە ايان. ەلباسىنىڭ ۇلكەن ومىرگە قانات قاعۋىنا تۇعىر بولعان تەمىرتاۋ مەن قاراعاندىنىڭ حالقى مۇنى ءاردايىم ماقتان تۇتادى. بولاشاق پرەزيدەنتتىڭ ءبىلىم العان, ەڭبەك ەتكەن ورىندارىنداعى مۇراجايلار ءوز الدىنا, تەمىرتاۋدا وسىدان بەس جىل بۇرىن اشىلعان تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورتالىعى دا – ەلباسىنىڭ ەل ءۇشىن جاساعان ەرەن ەڭبەكتەرىنە دەگەن ۇلكەن قۇرمەت.
تەمىرتاۋعا ارنايى سوقپاسا دا, ۇستىمەن ءجۇرىپ وتكەن كەز كەلگەن جولاۋشىنىڭ كوزىنە سونادايدان شالىنىپ, اسەم تۇرقىمەن سۇيسىنتەتىن ورتالىق عيماراتى تۋرالى ءباسپاسوز بەتىندە كوپ نارسە ايتىلا قويعان جوق. ياكي, وندا نە بارىن, مەكەمەنىڭ ناقتى نەمەن شۇعىلداناتىنىن بىلە قويمايتىن وتانداستارىمىز دا بار. سول ءۇشىن دە ءبىز جاقىندا وسى شاڭىراقتا ارنايى بولىپ, «تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورتالىعى» كمقك-نىڭ ديرەكتورى سايدا جامانتايقىزى سارگيزوۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– كوپشىلىك تەمىرتاۋدا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورتالىعى بارىن بىلگەنىمەن, مەكەمەنىڭ ىشكى دۇنيەسىنەن بەيحابار. وقىرمان ءۇشىن عيمارات ءىشىن ءبىر شولىپ شىقساق.
– بۇل ورتالىق 2011 جىلدىڭ 22 قاراشاسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اشىلعانىن بىلەسىزدەر. كوپ سالالى قىزمەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن يەلىگىمىزدە جالپى كولەمى 4560 شارشى مەتر ءۇش قاباتتى عيماراتىمىز بار. عيماراتتىڭ شىعىڭقى ىرگە قاباتىندا قور ساقتاۋ قويمالارى, قايتا قالپىنا كەلتىرۋ شەبەرحانالارى, ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قۇرىلىمدار, ۇيىرمەلەرگە ارنالعان جانە تۇرمىستىق بولمەلەر ورنالاسقان.
ءبىرىنشى قاباتتا مادەني-كوپشىلىك جانە قوعامدىق-ساياسي ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە بەيىمدەلگەن زالدار بار. 144 ورىندىق كينو-لەكتسيا زالىندا دارىستەر, حالىقتىق ءداستۇرلى, وپەرالىق جانە سيمفونيالىق جانرداعى كونتسەرتتەر, فورۋمدار مەن ماجىلىستەر وتكىزىلىپ, بەينەفيلمدەر كورسەتىلەدى.
پروەكتورلار جانە اۋديوبلوكتارمەن جابدىقتالعان 80 ورىندىق ءماجىلىس زالى عىلىمي كونفەرەنتسيالار, سەزدەر, جينالىستار, سونىمەن بىرگە, مەملەكەتتىك باعدارلامالار, ۇلتتىق جانە الەمدىك مادەنيەتتى ناسيحاتتايتىن ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە ارنالعان. ال 30 ورىندىق كىشى ءماجىلىس زالىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتىرىستارى, كەزدەسۋلەر مەن سۇحباتتار ۇيىمداستىرىلادى.
وقۋ زالى بار كىتاپحانادا قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى تولىق اقپارات بەرەتىن كىتاپتار جيناقتالعان. سونىمەن بىرگە, كىتاپحانا قورىندا ن.ءا.نازارباەۆتىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قۇرىلۋى, قالىپتاسۋى جانە دامۋ جولدارىن اشىپ كورسەتكەن اۆتورلىق كىتاپتارى بار. كىتاپحانا قورى ءاردايىم جاڭا كىتاپتارمەن, مەرزىمدى باسپاسوزبەن تولىقتىرىلىپ وتىرادى. بۇل جەردە جيناقتالعان ادەبيەتتەر قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىن ۇيرەنۋگە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تۇلعاسىنىڭ قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتى قۇرۋداعى رولىنە قاتىستى عىلىمي جۇمىستار دايىنداۋعا پايدالانىلادى.
ورتالىقتىڭ كوركەمسۋرەت گالەرەياسىندا قازاقستان سۋرەتشىلەرىنىڭ بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءار ءتۇرلى باعىتىنداعى كورمەلەرى ۇيىمداستىرىلادى.
ەكىنشى قاباتتا ەكسپوزيتسيالىق زالدار ورنالاسقان. بۇل جەردە ەلباسىنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنداعى ءرولىن اشىپ كورسەتەتىن «تاۋەلسىز قازاقستان», «ءوز زامانىنىڭ پەرزەنتى», «تۇلعانىڭ ەرەن قابىلەتى» «قازاقستاننىڭ قۇرىش كەلبەتى», «ۋاقىت اعىمىندا», «قازاقستان جولى» دەپ اتالاتىن ارنايى التى زال جۇمىس ىستەيدى.
ەكسپوزيتسيالىق زالدار زاماناۋي شىعارماشىلىق جانە تەحنيكالىق جەتىستىكتەر كومەگىمەن جابدىقتالعان. ءار زالداعى كورنەكىلىك ماتەريالدارعا قوسا, 30 ەلەكتروندى اقپاراتتىق تاچ-سكرين ەكراندى دۇڭگىرشەكتەرى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ كومەگىمەن جادىگەرلەر تۋرالى نەعۇرلىم مول اقپارات, قوسىمشا فوتوقۇجاتتىق ماتەريالدار, بەينەباياندار الۋعا بولادى.
– ورتالىق عيماراتىنىڭ ءىشى-سىرتى مارتەبەلى اتاۋىنا لايىق ەكەن. مەكەمە رەتىندە العا قويعان ماقسات-مىندەتتەرىڭىز دە وسال بولماسا كەرەك؟
– تاريحي-مادەني مۇرانى ساقتاۋ, ۇيرەتۋ جانە تانىتۋمەن شۇعىلداناتىن الەۋمەتتىك ينستيتۋت بولىپ ەسەپتەلەتىن ورتالىقتىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىقتىڭ باسەكەگە قابىلەتتى مادەني ەرەكشەلىگىن قالىپتاستىرۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇڭعىش پرەزيدەنتىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى ارقىلى تاۋەلسىز قازاقستان مەن قازاقستان ماگنيتكاسىنىڭ قۇرىلۋ, قالىپتاسۋ جانە دامۋىن اشىپ كورسەتۋ.
تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورتالىعى ءوز قىزمەتى شەڭبەرىندە شەشەتىن مىندەتتەر – ۇلت كوشباسشىسىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى ۇلگىسىندە ازاماتتاردىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ رۋحاني-ادامگەرشىلىك باعدارىن, جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن تۇراقتى قۇندىلىقتار جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ; قازاقستان حالقىنىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىن ساقتاۋ مەن ولاردىڭ ءۇيلەسىمدى قارىم-قاتىناسى نەگىزىندە ءبۇكىلقازاقستاندىق مادەني كەڭىستىكتى دامىتۋ; قازاقتىڭ ۇلتتىق مادەنيەتىن الەمدىك مادەني كەڭىستىككە بويلاتۋ, قازاقستاننىڭ تاريحي-مادەني مۇراسىن ءوز ەلىمىزدە دە, شەت ەلدەردە دە دارىپتەۋ; مەملەكەتتىك «ماڭگىلىك ەل» باعدارلاماسى بويىنشا تاريحي-مادەني مۇرالاردى ساقتاۋ مەن ناسيحاتتاۋ; قازاقستاندا تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن تاريحي-مادەني كەڭىستىكتى كەڭىنەن پايدالانۋ.
– ورتالىقتىڭ ماقسات-مىندەتتەرى ايقىن, ەندى سولاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا اتقاراتىن جۇمىستارىڭىز قانداي؟
– ءوز قىزمەتىمىزدىڭ بارىسىندا ءبىز نەگىزىنەن بىرنەشە ناقتى ۇستانىمعا سۇيەنەمىز. ياعني, وتاندىق مادەنيەتتىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرىن انىقتايتىن ۇلتتىق مادەني مۇرا باستى نازاردا بولۋى شارت. مادەنيەتتىڭ الەۋمەتتىك دامۋدىڭ قۋاتتى قۇرالى, العا باسۋدىڭ العىشارتى ەكەنىن مويىنداعان ابزال. ەلىمىزدە 130-دان اسا ۇلت پەن ۇلىستىڭ وكىلدەرى تۇرادى دەسەك, سولاردىڭ ءتول مادەنيەتى مەن داستۇرلەرىن قۇرمەتتەي, قولداي بىلگەنىمىز ورىندى.
باسەكەگە قابىلەتتى مادەني ورتانى قالىپتاستىرۋ جولىندا ورتالىقتى باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ, ەلىمىزدىڭ عىلىمي-تاريحي جانە ءبىلىم بەرۋ كەڭىستىگىنە ەنۋ, عىلىمي باعدارلامالارىن ءجۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن قولعا الدىق. ورتالىقتىڭ قىزمەتىندە اقپاراتتىق جانە يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار كەڭىنەن قولدانىلادى. قازاقستاننىڭ مادەني كلاستەرلەرىن قالىپتاستىرۋعا اتسالىسىپ كەلەمىز.
ورتالىقتىڭ نەگىزگى اتقاراتىن قىزمەتتەرى مەن مىندەتتەرىن ورىنداۋدى وسىندا ارنايى قۇرىلعان عىلىمي-زەرتتەۋ, ەكسكۋرسيالىق-بۇقارالىق, ەكسپوزيتسيالىق-كورمە جانە اكىمشىلىك-شارۋاشىلىق بولىمدەرى جۇزەگە اسىرادى.
– الدىڭعى ەكى ءبولىمنىڭ جۇمىس باعىتتارىنا كەڭىرەك توقتالساڭىز.
– عىلىمي-زەرتتەۋ ءبولىمى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ مەملەكەتىمىزدى قۇرۋ, قالىپتاستىرۋ جانە دامىتۋ جولىنداعى ۇلەسىن ايقىندايتىن عىلىمي جانە ىزدەستىرۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى. ءبولىم وسى باعىتتا كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار ۇيىمداستىرىپ, وتكىزىپ تۇرادى, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ءار جىلعى جولداۋىن تالقىلاۋ مەن ناسيحاتتاۋ بويىنشا ءبولىم رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ وتكىزىلەتىن نازارباەۆ وقۋلارىن ۇيىمداستىرۋعا جاۋاپتى. ءبولىم, سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك مەرەكەلەرگە جانە ەلىمىزدىڭ ءومىرىندەگى باسقا دا كورنەكتى وقيعالارعا ارنالعان قوعامدىق-ساياسي جانە مادەني-بۇقارالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرادى. ورتالىقتىڭ رەسمي سايتىن (www.firspresident.kz) اقپاراتتىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتەتىن دە وسى ءبولىم. ورتالىقتىڭ سايتىنا سىلتەمە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ رەسمي سايتىنداعى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەكە پاراقشاسىندا (http://personal.akorda.kz/) ورنالاستىرىلعان.
ال ەكسكۋرسيالىق-بۇقارالىق جۇمىستار ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ورتالىققا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارى مەن شەت ەلدەردەن كەلۋشى قوناقتاردى قابىلدايدى, ورتالىقتىڭ ەكسپوزيتسيالىق زالدارى بويىنشا ەكسكۋرسيالار وتكىزەدى. سونىمەن قاتار, ءبولىم وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ونلاين-ساباقتار, ونلاين-كونفەرەنتسيالار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرادى. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار ءۇشىن ەلىمىز بەن تۋعان ولكەنىڭ تاريحىن ۇيرەنۋ بويىنشا دۇنيەتانىمدىق ءىس-شارالار وتكىزۋ قاراستىرىلعان.
1 جەلتوقسان – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ تاريحي-مادەني ورتالىعى بولعاندىقتان, بۇل – ەڭ الدىمەن بىزگە قاتىستى مەرەكە. بۇل كۇنى بىزگە كەلەتىن قوناقتاردىڭ اسا كوپ بولاتىنى ايتپاسام دا تۇسىنىكتى, سوندىقتان جۇمىسىمىز قاۋىرت. وسى كۇنى تەمىرتاۋعا جولى تۇسكەن اعايىنعا ەسىگىمىز اشىق.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى وبلىسى,
تەمىرتاۋ قالاسى