استانادا اتىراۋ, جامبىل جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ كۇندەرى اياقتالدى. كەشە وسى شارانىڭ اياسىندا بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا ءۇش اتالعان وبلىستىڭ ءتاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن تابىستارىن كورسەتكەن كورمە ۇيىمداستىرىلدى. كورمەمەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تانىستى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى اتىراۋ وبلىسىنىڭ جەتىستىكتەرىن پاش ەتكەن كورمەدە ايماقتىڭ مۇناي-گاز ءوندىرۋ سالاسىنداعى تابىستارى مولىنان كورسەتىلگەن. سونىڭ ىشىندە اتاقتى «تەڭىزشەۆرويل» بك-نىڭ بۇگىنگى جانە بولاشاقتا قول جەتكىزەتىن تابىستارى ءتۇرلى سلايدتار ارقىلى كورسەتىلىپتى. قارت كاسپيدىڭ قازاقستاندىق سەكتورى يگەرىلە باستاعاندا ەلىمىزدەگى مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 100 ملن. تونناعا, ال گاز ءوندىرۋ 63 ملرد. تەكشە مەترگە جەتەتىن بولادى دەلىنگەن كورمە دەرەكتەرىندە. سونىمەن قاتار, اتىراۋدا سالىنا باستاعان مۇناي-حيميا كەشەنى دە ءوڭىر عانا ەمەس, بۇكىل رەسپۋبليكا ماقتان تۇتاتىن جوبا بولماق. قۇنى 6,3 ملرد. دوللار بولاتىن بۇل جوبا 2016 جىلى اياقتالماق. «يسي گيپس يندەر» جشس ونىمدەرى دە كوز تارتارلىق ەكەن. ول جىلىنا 4,0 ملن. تەكشە مەتر گيپس-كارتون شىعارادى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتىراۋ مەن اتىراۋ وبلىسى باستى نىساندارىنىڭ سۋرەتتەرى ىلىنگەن ستەندتەر جانىنداعى قوس مونيتوردىڭ الدىندا ۇزاق تۇردى. ونىڭ بىرىندە ايماقتىڭ دامۋ تاريحى حرونولوگيالىق رەتتىلىكپەن كورسەتىلىپتى. ال ەكىنشى مونيتوردا اتىراۋدىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى مولىنان بەرىلگەن. وسىندا گلوبۋس تۇرىندە جاسالعان, اۋماعى 8ح9 مەترلىك الىپ ەلتاڭبا دا ورىن العان. ەلتاڭبانىڭ بيىك نۇكتەسى شامامەن بەس مەتردى قۇرايتىن مۇناي مۇناراسى ەكەن. ونىڭ قاق ورتاسىندا اتىراۋ وبلىسىنىڭ كارتاسى بەينەلەنگەن جانە وسىنداعى پلازمالىق ەكراننان وبلىس اكىمى بەرگەي رىسقاليەۆتىڭ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جاساعان بەينە-بايانداماسى كورسەتىلدى.
جالپى, كورمەگە اتىراۋ وبلىسىنان 28 كومپانيانىڭ ىسكە اسىراتىن جوبالارى قويىلعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە 15 جوبا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاما شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلىپتى.
جامبىل وبلىسىنىڭ كورمەسى ايماقتىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى قول جەتكىزگەن تابىستارىن بايانداعان انىقتامالىقتان باستالىپتى. سوڭعى جىلدارى وبلىس وڭىرلىك جالپى ءونىم ء(وجو) ءوندىرۋدە اۋىل شارۋاشىلىعىنان گورى, ونەركاسىپتىك باعىتقا كوبىرەك بەت تۇزەي باستاعان ەكەن. قازىر ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ ۇلەسى ءوجو-ءنىڭ 20 پايىزعا جۋىعىن قۇرايدى. 2010 جىلى قۇنى 55,9 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 8 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلعان. سونىڭ ىشىندە «مىڭارال تاس كومپاني» جشس ىسكە قوسقان تسەمەنت زاۋىتى بار. قۇنى 34,9 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان بۇل جوبا 350 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرىپتى. «تاراز مەتاللۋرگيا زاۋىتى» جشس فەرروقورىتپا ءوندىرۋدى جاڭعىرتاتىن قۇنى 11 ملرد. تەڭگەلىك جوبانى ىسكە اسىرعان.
2011 جىلى قۇنى 23,0 ملرد. تەڭگە بولاتىن تاعى جەتى جوبا ىسكە اسىرىلماقشى. بۇل جىل بويىنا 1120 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ ىشىندە «التىنالماس» اق «اقباقاي كلاستەرى» جوباسىن ىسكە اسىرعان. بۇل – التىن رۋداسىن وڭدەيتىن كاسىپورىن. 9,6 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن بۇل جوبا قازىردىڭ وزىندە ىسكە اسىپ, جىلىنا 1 ملن. توننا رۋدانى وڭدەيدى جانە ودان شامامەن 2,8 توننا تازا التىن الىنادى. «تاراز قۇبىر زاۋىتى» جشس پوليەتيلەن جانە تامشىلاتىپ سۋاراتىن قۇبىرلار شىعاراتىن زاۋىتتى ىسكە قوستى. مۇنىڭ قۇنى – 960 ملن. تەڭگە. 2011 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىجىلدىعىندا قۇنى 12,3 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن تاعى 4 جوبا ىسكە اسىرىلماق.
وسى جانە باسقا دا جۇمىستار تۋرالى ەلباسى ن.نازارباەۆقا وبلىس اكىمى ق.بوزىمباەۆ بايانداپ بەردى. سونىمەن بىرگە, ول اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 1994 جىلمەن سالىستىرعاندا 13 ەسە ۇلعايعانىن جەتكىزدى. وسى سالاعا بارلىق كوزدەردەن تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى اتالعان كەزەڭدە 8,3 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان. ءسويتىپ, ءوسىم 35 ەسەگە جەتىپتى. ءبىر قىزىعى – كوكونىس-باقشا داقىلدارىنىڭ كولەمى كەڭەس وكىمەتىنىڭ مۇرتى ءالى بۇزىلا قويماعان 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,4 ەسە وسكەن. اتاپ ايتقاندا, بۇل كورسەتكىش 1991 جىلى 6,8 مىڭ گەكتار بولسا, 2011 جىلى 29,8 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايعان. جەمىس-جيدەك پەن جۇزىمدىكتەردى ەگۋ كولەمى دە 20 جىل بۇرىنعىدان 3,5 ەسە ارتقان.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىعىسقازاقستاندىقتاردىڭ كورمەسىنە دە ۇزاق ايالدادى. وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ قول جەتكىزگەن تابىستاردى مۇقيات بايانداپ بەردى. مۇندا 12 ونەركاسىپ كاسىپورنى وزدەرىنىڭ ونىمدەرىن قويعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە «قر ۇلتتىق بانكىنىڭ مونەتا سارايى» رمك, «ۇلتىق يادرولىق ورتالىق» رمك, ت.ب. ايرىقشا كاسىپورىندار دا بار. وبلىس اۋماعىندا ەلىمىز بويىنشا قورعاسىننىڭ – 24, مىرىشتىڭ – 41, مىستىڭ 45 پايىزى ءوندىرىلەتىن كورىنەدى. جالپى ايتقاندا, باعالى ءتۇستى مەتالل وبلىس اۋماعىنداعى 25 كەن ورنىندا تابىلعان. سونىڭ ىشىندە «ءۇلبى مەتاللۋرگيا زاۋىتى» اتوم ەلەكتر ستانسالارىنا قاجەتتى الەمدىك دەڭگەيدە بىرەگەي ءونىم سانالاتىن بەريلي, تانتال سەكىلدى وتىن تۇرلەرىن شىعارادى ەكەن. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا «جاڭا مەتاللۋرگيا» جوباسى اياسىندا «قازمىرىش» جشس جاڭادان مىس بالقىتۋ جانە ەلەكتروليز زاۋىتتارىن ىسكە قوسىپتى. بۇرىن وسى كاسىپورىن بۇل ءونىمدەردى شىعاراتىن شيكىزاتتى سىرتقا تاسىسا, قازىر كاسىپورىننىڭ وزىندە دايىن ونىمدەر ءوندىرىلەدى. بۇلار تۋرالى بەينەروليك ارقىلى كورسەتىلىپ تۇردى.
اتاقتى «تيتان-ماگني كومبيناتى» دا ءوز ونىمدەرىن ماقتانىشپەن كورسەتىپ قويىپتى. «ازيا-اۆتو» مەن «سەماز» اق ونىمدەرىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق تا زور بولدى. بۇل كاسىپورىندار قازىر شەتەلدىك اۆتوموبيلدەردىڭ 4-5 ءتۇرىن قۇراستىرۋدى يگەرىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك رىنوكقا ءوز ونىمدەرىن شىعارادى. شىعىستىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – مۇندا ەلىمىزدەگى بالدىڭ 80 پايىزى ءوندىرىلەدى. حالىقارالىق بال فەستيۆالى دە ءوتكىزىلىپ تۇرادى. بيىل وتكىزىلگەن ءىى حالىقارالىق بال فەستيۆالىنە الەمنىڭ 9 ەلىنەن دەلەگاتسيالار قاتىسىپتى. ولاردىڭ ءبارى التاي بالىنا ءتانتى بولعاندارى انىق اڭعارىلادى.
«شىعىس قازاقستاننىڭ تۋريستىك ءمۇمكىندىكتەرى» اتتى ەكسپوزيتسيا دا كوپ نارسەدەن حاباردار ەتىپ, ادامداردىڭ ۇلىلار ەلىنە ساياحاتتاپ بارۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرادى.
كورمەنى ارالاپ بولعان سوڭ پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسى ءۇش وبلىس ونەرپازدارىنىڭ كۇشىمەن دايىندالعان كونتسەرتتى تاماشالادى. وندا قۇرمانعازىنىڭ «سارىارقا», «اداي» سياقتى تىڭدارماننىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىراتىن كۇيلەرى, ابايدىڭ «ايتتىم سالەم, قالامقاس», ش.قالداياقوۆتىڭ «اق ەركە – اق جايىق» جانە ت.ب. تاماشا ليريكالىق ءاندەر ورىندالدى.
جاقسىباي سامرات.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.