ساحنادا – «تىلەپ-سارىقىز» تراگەدياسى

استاناداعى «جاستار تەاترى» جاڭا تۋىندىمەن تولىقتى. 9-10 ناۋرىز كۇندەرى جازۋشى جۇما-نازار سومجۇرەكتىڭ قالامىنان تۋعان «تىلەپ-سارىقىز» تراگەدياسىن تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇرقانات جاقىپباەۆ ساحنالاپ, قويىلىمدى ونەرسۇيەر قاۋىم جاقسى پەيىلمەن جىلى قابىلدادى. وقيعا بالاۋسا بوزبالا مەن بالعىن بويجەتكەننىڭ ارا­سىن­داعى تاڭعى تازا اۋاداي, تۇپ-تۇ­نىق بۇلاق سۋىنداي ءموپ-ءمولدىر بەي­كۇنا ماحابباتتى بەينەلەۋگە قۇرىلعان. وقيعا ويدان شىعارىلماعان, تىلەپ تە, سارىقىز دا تاريحتا بولعان, وسىناۋ ۇلى دالامىزدا, ونىڭ ىشىندە تورعاي ەلى­ندە ءبىر كەزدە ءومىر سۇرگەن, ما­حا­ب- ­باتتارى ەل اۋزىندا قالىپ, اڭىز­­عا اينالعان ادامدار. تىلەپ اس­پان­تاي ۇلى اتاقتى قويلىباي باقسىنىڭ شاكىرتى, ءارى قوبىزشى, باقسى, ءارى ەمشى بولىپ, ەلىنە ونەرىمەن دە, ەمشىلىگىمەن دە قىزمەت ەتكەن. ال سارىقىز بولسا, ۇستازى قويلىبايدىڭ پەريزات ايەلىنەن تۋعان قىزى. ادام مەن پەريزاتتان جاراتىلعان قىزدىڭ اسقان سۇلۋ بولاتىنى بەلگىلى. ەكى جاس بىرگە ءوسىپ, قوبىزدى بىرگە ۇيرەنە ءجۇرىپ, ءبىر-بىرىنە عاشىق بولادى. ولار الدىمەن بەيكۇنا بالا ماحابباتتى باس­تان كەشىرەدى. كۇندە بىرگە جۇرسە دە, ءبىر-ءبىرىن ساعىناتىن سەزىمنىڭ نە سەزىم ەكەنىن تۇسىنبەك بولىپ, ءبىر-بىرىنەن سۇرايتىنى, اقىرى ونىڭ عاشىقتىق سەزىم –ماحاببات ەكەنىنە كوزدەرى جەتەتىنى پەسادا مەيلىنشە شىنايى سۋرەتتەلەدى. قويىلىمنىڭ سول ساتتەرىن جاستار قۇمارتا كورسە, ۇلكەندەر وزدەرىنىڭ بالا ماحابباتتارىن ەسكە ءتۇسىرىپ, ادەمى اسەر الادى. جاقسى اقىننان دراماتۋرگ شىق­سا, پەسانىڭ ءتىلى كوركەم بولاتىنى بەلگىلى. ج-ن.سومجۇرەك تە ەكى جاستى اسقاق ماحاببات تىلىمەن تىلدەستىرىپ, ءبىر-بىرىمەن سويلەسەتىن ديالوگتارىن كوركەمسوزبەن كەستەلەيدى. قاي كەزدە, قاي زاماندا بولسىن سۇلۋ قىزعا سۇقتانار كوز كوپ, سىرتتاي دا, ىشىندەگىسىن شىعارىپ ايتا المايتىن عاشىقتار دا كوپ بولادى ەمەس پە؟ سولاردىڭ ءبىرى – اۋىلدىڭ تەنتەك ۇلى توتان. قويىلىمدا تارتىس تىلەپ پەن وسى توتان اراسىندا ءوربيدى. ونىڭ سارىقىزدى تىلەپكە ولىسپەي بەرگىسى جوق. تىلەپ قالماقتارمەن بولعان سوعىسقا قاتىسىپ, ەكى جىلدان سوڭ ورالىپ كەلەدى. سارىقىزبەن كول جاعاسىندا ساعىنا كورىسكەن ۋاقىتتا قامىس اراسىندا تاسادا جاسىرىنعان توتان تىلەپتى اتادى. سول ءساتتى قىراعى كوزىمەن بايقاپ قالعان سارىقىز وققا ءوز كەۋدەسىن توسەپ, تىلەپتى كەۋدەسىمەن جابا قۇلايدى. ودان ءارى ساي-سۇيەگىڭدى سىرقىراتاتىن كورىنىستەر... ءبىز پەسانىڭ مازمۇنىن بايانداپ بەرمەكشى ەمەسپىز. قويىلىمدا ناعىز ماحاببات بار, سۇيگەنى ءۇشىن ءوز ءومىرىن ويلانباي قۇربان ەتكەن سارىقىز, ونى عۇمىر بويى ويلاپ ساعىنىپ, سارعايىپ وتكەن, ولەرىندە سارىقىزدىڭ قاسىنا جەرلەڭدەر دەپ وسيەت ەتكەن تىلەپ... ال ەندى تۋىندىنىڭ قوي­ى­لى­مىنا كەلسەك ونىڭ ءپىس­پەگەن تۇس­تارى بارشىلىق كورىنەدى. مىسالى, قويلىباي مەن تىلەپتىڭ قو­بىز تارتپاۋى, ءجونسىز جۇگىرىس, ءتورت بۇرىشتى كيىز ءۇي, قىز ءولى­مىنىڭ انىق كورسەتىلمەۋى سە­بەپتى تراگەديانىڭ ازدىعى... قوي­ى­لىمىنىڭ رەجيسسەرى ال­داعى ۋاقىتتا وقيعاسى تارتىم­دى, ءتى­لى كوركەم دۇنيەنىڭ تەاتردىڭ رە­پەرتۋارىنان بەرىك تۇراقتى ورىن الاتىنىنا, الدا تالاي تەاتر فەستيۆالدەرىندە ءجۇلد­ە­گە دە يە بولاتىنىنا سەنىم ءبىل­دىردى, سپەكتاكل سوڭىنان ءاڭ­گىمەگە تارتقاندا. از مەرزىمدە ساح­نالانعاندىقتان, سپەكتاكلدىڭ جو­نىپ, قىرناپ, جەتىسپەي جاتقان تۇس­تارىن تولىقتىرۋ ويىندا بار ەكەنىن ايتقان. قونىسباي ءابىل, حالىق اقىنى