قولىنا «سوتكا» تۇسكەن كىشكەنتاي بالانىڭ ساۋساقتارى جىپ-جىپ ەتىپ, ءارىپ تانىماي جاتىپ-اق قاجەتتى پەرنەلەردى ءدوپ باساتىنىن كورگەندە «ىشتەن ءبىلىپ تۋعانىن» ايتارىڭىز انىق. جالپى, بالانىڭ زاماناۋي ەلەكتروندى تەحنيكالاردى تەز «تۇسىنۋىنە» نەمەسە ەرەكشە ءبىر قابىلەتىنە قاتىستى تاڭدانا وتىرىپ, «ىشتەن» ءبىلىپ تۋاتىنىمەن بايلانىستىرۋشىلار كوپ. بۇل ءسوزدىڭ جانى بار. ولاي دەيتىنىمىز, بالانى انا قۇرساعىنان باستاپ تاربيەلەۋدى اتام قازاق ەرتە ەسكەرسە, قازىرگى مەديتسينا قۇرساقتاعى بالاعا سىرتقى الەمنىڭ نەمەسە دىبىستىڭ ءار الۋان اسەرى بارىن الدەقاشان دالەلدەگەن.
وڭتۇستىك وڭىرىندە «شايانعا بارساڭ, ءانشىمىن دەمە, سوزاققا بارساڭ, كۇيشىمىن دەمە», دەگەن ءسوز بار. ءار اۋداننىڭ ادامي قاسيەتتەرىمەن بايلانىستىرىلاتىن وزىندىك ءبىر ەرەكشەلىگى بولادى. سوزاقتا شەرتپە كۇيدىڭ نەگىزىن سالعان سۇگىر ءالى ۇلى باستاعان ايگىلى كۇيشىلەر تولەگەن مومبەكوۆ, گەنەرال اسقاروۆ, جاپپاس قالامباەۆ سىندى تالانتتار شوعىرلانسا, تاۋ بوكتەرىندەگى تولەبي اۋدانىنان 17 كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ (كەيىنىرەك تانىلعان دارىندىلار ەسەبىنەن بۇل ساننىڭ ۇلعايعانى انىق) مۇشەسى شىققان. انا قۇرساعىنداعى بالاعا سىرتقى الەمنىڭ اسەرى بارىن ءوڭىرلەردەگى وسىنداي ەرەكشەلىكتەردەن دە اڭعارۋعا بولادى. بالكىم, تالانتتار شوعىرلانعان وڭىردە بولاشاق انا سۇلۋ تابيعات كورىنىستەرىن تاماشالاپ, اسەم ءان-كۇي تىڭداپ, العان اسەرىن جان-كۇي تەبىرەنىسى ارقىلى ىشتەگى نارەستەگە جەتكىزە بىلگەن بولار. قۇرساقتا جاڭا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان شاراناعا تىلسىم تابيعاتتى, جەل تولقىتا تەربەپ تۇرعان كوك ءشوپتىڭ سىبدىرىن سەزدىرە, بەسىك جىرىنىڭ نازىك اۋەنىمەن بالقىتا العان بولار.
تالانتتى سۋرەتشىلەر كوپتەپ دۇنيەگە كەلگەن تولەبي اۋدانىنىڭ تۋماسى, قىلقالام شەبەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, رەسەي, قىرعىزستان, چەحيا كوركەمسۋرەت اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى ەربولات ءتولەپباي ءوز تۋىندىلارىندا جاقسى ادامدار ءۇمىت ەتەتىن ءۇندەستىك پەن تاڭدانىس تۋدىراتىن قايشىلىقتىڭ كورىنىسى بەينەلەنەتىنىن ايتىپ ەدى.
«مەنى قاراپايىم ادامداردىڭ وبرازى قىزىقتىرادى. ولاردىڭ قوڭىرتوبەل ءومىرىندە ءاجىم تۇسكەن بەينەت بار. ادالدىق ءيىسى اڭقىپ تۇرادى. قالىپتى مىنەزى ءوزگەرىسسىز كورىنەدى. مەنى دۇنيەنى جالپاعىنان باسىپ جۇرگەن جاننىڭ, مەيلى ول قايراتكەر بولسىن, وبرازى, ىشكى جان-دۇنيەسى تۇك قىزىقتىرمايدى. ەكىنشىدەن, بۇل ومىردەن تۇڭىلگەن, ءوز تاعدىرىنا ءوزى كەسەل كەلتىرگەن, قاڭعىباستار توبىنا قوسىلعان ادامداردىڭ بولمىسىنا ءۇڭىلگىم دە كەلمەيدى. اق شاڭىراعىندا بالا-شاعاسىن ءوسىرىپ, ءماپەلەپ تاربيەلەپ وتىرعان پاك پەندەلەردىڭ وبرازى جۇرەگىمە جىلى.
ارينە, يدەولوگيانىڭ قىسپاعىنا ءتوزۋ, شىداس بەرۋ قيىن سوعاتىنىن جاقسى بىلەمىن. ونى مەن ءوز باسىمنان ءوتكەرگەنمىن. بىراق ءسىز مەنىڭ ءبىر شىعارمامنان دا سوتسياليستىك رەاليزمگە قىزمەت ەتكەن رەڭك تابا المايسىز. ونداي بىردە-ءبىر كارتينا جوق. مەن سول زاماندا-اق توماعا تۇيىقتىق پەن دوگماتيزمگە قارسى ويىمدى بىلدىرگەن تۋىندىلارىمدى شىعاردىم. تۇسپالداپ جەتكىزدىم. ادامدىق اسقاق قاسيەتتى بوياماسىز بيىككە كوتەرۋگە تىرىستىم. بىرەۋ وپات بولسا, ول جەكە ادامنىڭ شارۋاسى دەگەن يدەياعا قارسى بولدىم. ادامدىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ, جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ ارا-جىگىن اجىراتۋ مانىسىنە جاراتىلىستىڭ زاڭدىلىعىمەن ءتۇيسىنىپ ءۇڭىلدىم», – دەگەن ەدى ورتا ازيا مەن قازاقستان سۋرەتشىلەرى اراسىندا العاش بولىپ ماسكەۋدەگى مەملەكەتتىك ترەتياكوۆ گالەرەياسىندا جەكە كورمەسىن ۇيىمداستىرعان, سالۆادور دالي اتىنداعى حالىقارالىق جۇلدەنىڭ يەگەرى ە.تولەپباي ىلگەرىدە ءبىر سۇحباتتاسقانىمىزدا.
بۇگىندە ونەردىڭ قولداۋ تاۋىپ, دامىعانىن قالايتىن قىلقالام شەبەرىنىڭ جوعارىدا ايتقان اڭگىمەسىنەن-اق ءوسىپ-ونگەن ورتاسىن اڭعارۋعا بولادى. ورتا دەمەكشى, ەسىمى ەلگە تانىمال سۋرەتشى توقبولات توعىسباەۆ ەربولاتپەن تۋعان اعالى-ءىنىلى بولىپ كەلسە, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, قازاق گوبەلەنىنىڭ نەگىزىن سالعان قۇراسبەك تىنىبەكوۆ, تاەكۆوندودان 6-دان يەگەرى, دارىندى سۋرەتشى بەكسەيىت تۇلكيەۆ توقبولاتتىڭ سوڭىنان ەرگەن ءىنى-شاكىرتتەرى. تولەبي اۋدانىندا وسى ءۇش تالانتتى ونەر يەلەرىنىڭ اتىندا مەكتەپ بار ءجانە اۋدان ورتالىعىندا گالەرەيا اشىلعان.
وسى ورايدا, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ باستاما كوتەرىپ وتىرعانىن ايتا كەتەلىك. سۋرەتشىلەردى قولداۋ, ونەرىن ناسيحاتتاۋ, پىكىر الماسۋ, سونداي-اق, وسى باعىتتى دامىتۋعا قاتىستى ۇسىنىستاردى تالقىلاۋ ماقساتىندا وبلىستىق بەينەلەۋ ونەرى مۋزەيىندە بولعان وبلىس باسشىسى كوركەمسۋرەت گالەرەياسىن سالۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنىن ءمالىم ەتكەن-ءدى. ءوڭىردە رۋحانيات سالاسىنىڭ ءورىستەۋىنە, ونەر مەن ادەبيەت الەمىنىڭ دامۋىنا مۇددەلىلىك تانىتقان وبلىس اكىمى كوركەمسۋرەت گالەرەياسىنا ءبىر ايدا ەكى رەت بارىپ, سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەلەرىمەن وزەكتى ءماسەلەلەردى تالقىلادى. شىعارماشىلىق وكىلدەرىنىڭ جۇمىسىن تەك جەرگىلىكتى دەڭگەيدە عانا ەمەس, حالىقارالىق ءدارەجەدە كورمە ۇيىمداستىرۋ ارقىلى وتكىزۋ كەرەكتىگىن ايتتى. سونداي-اق, جانسەيiت قانسەيiت ۇلى بەينەلەۋ ونەرi مۋزەيiنە ەلگە تانىمال سۋرەتشى توقبولات توعىسباەۆتىڭ ەسiمiن بەرۋ جونiندە ۇسىنىستى قولدايتىنىن جەتكiزدi.
ءبىز جوعارىدا ايتىپ وتكەن تالانتتى سۋرەتشى ەربولات ءتولەپبايدىڭ, بەينەلەۋ ونەرى مۋزەيىنە ەسىمى بەرىلگەلى وتىرعان قىلقالام شەبەرى توقبولات توعىسباەۆتىڭ دا, شەرتپە كۇيدىڭ نەگىزىن سالعان سۇگىر ءالى ۇلىنىڭ دا انا قۇرساعىنداعى تاربيەسى ەرەكشە بولعانى داۋسىز. اتالارىمىز بالا انا قۇرساعىندا جاتقاندا اناسى نەنى كوپ ۇيرەنسە, كەيىن سول ءنارسەنى تەز يگەرىپ الاتىنىن بىلگەن. الگى زياندى جاقتارى ءجيى ايتىلىپ جۇرگەن «سوتكاڭىزدى» بالانىڭ تەز «ءتۇسىنەتىنى» دە سوندىقتان. دەمەك, بالانى انا قۇرساعىنان باستاپ ءتاربيەلەۋ, زياندى نارسەدەن اۋلاق بولىپ, جاقسىلىققا ۇمتىلۋى ماڭىزدى.
عالىمجان ەلشىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى