پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ەلىمىزدىڭ ايماقتارىنا جۇمىس ساپارلارىن ودان ءارى جالعاستىرۋدا, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
سەناتور س.بەكتۇرعانوۆ قوستاناي وبلىستىق جانە قالالىق پروكۋراتۋراسىنىڭ, تابيعاتتى قورعاۋ, اسكەري جانە كولىك سالاسى پروكۋراتۋرالارىنىڭ جەكە قۇرامدارىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى مەن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جان-جاقتى ءتۇسىندىرىلدى.
دەپۋتات ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بەس باسىمدىعىن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرى تۋرالى جان-جاقتى ايتا كەلىپ, كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى, سونداي-اق, بىرقاتار ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سوت تورەلىگى مەن پروكۋراتۋرا قىزمەتىن رەتتەيتىن زاڭ ەرەجەلەرىن جەتىلدىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «پروكۋراتۋرا – زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قاداعالاۋدىڭ بيىگى», – دەدى ءوزىنىڭ سوزىندە س.بەكتۇرعانوۆ.
* * *
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دۋلات قۇسداۋلەتوۆ وسكەمەن قالاسىندا بىرقاتار كەزدەسۋلەر وتكىزدى. سەناتور شىعىس قازاقستان وبلىسى اكتيۆىنىڭ الدىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىردى.
د.قۇسداۋلەتوۆ ەلباسى باستامالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا ايماقتى دامىتۋدىڭ كورسەتكىشتەرىنە باسىمدىق بەرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جولداۋدا ەكونوميكانى, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە باعىتتالعان شارالار كوزدەلىپ وتىر. ونى ءار ازاماتقا جەتكىزۋ قاجەت.
ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن 50 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندەگى ەلباسىنىڭ العا قويعان مىندەتى تۋرالى ايتا كەلىپ, دەپۋتات جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارى كاسىپكەرلەرگە كومەك كورسەتۋى, ونىڭ ىشىندە سۋبسيديالار مەن نەسيەلەر بولۋدە جاردەمدەسۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
شىعىس قازاقستان وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا كونستيتۋتسياعا جانە بىرقاتار زاڭنامالىق اكتىلەرگە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاندى. سەناتور ادىلەت ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن وسى ماڭىزدى وزگەرىستەرگە وراي حالىق اراسىندا تالقىلاۋلار ۇيىمداستىرۋعا, ورتالىق بيلىك ورگاندارىنا ارنالعان پىكىرلەر مەن ۇسىنىستاردى جيناقتاۋ مەن ءازىرلەۋگە كومەكتەسۋگە شاقىردى.
د.قۇسداۋلەتوۆ وبلىستىڭ سوت اتقارۋشى پالاتاسىندا دا بولدى.
* * *
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ماناپ كوبەنوۆ جۇمىس بابىنداعى ساپارمەن پاۆلودار وبلىسىنداعى شارباقتى اۋدانىندا بولىپ, ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىمەن, مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارىمەن جانە ارداگەرلەرمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋدىڭ باستى تاقىرىبى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنان تۋىندايتىن باستى مىندەتتەر بولدى. سەناتور پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ, پارلامەنتتىڭ مىندەتتەرىن كەڭەيتۋ جانە ۇكىمەتتىڭ زاڭ شىعارۋ ورگانىنا ەسەپ بەرۋى سەكىلدى قوعامدا كەڭىنەن تالقىلانىپ جاتقان ماسەلەلەرگە وراي ءوز ويىن ورتاعا سالدى.
سونداي-اق, ول ەكونوميكانى جەدەل جاڭعىرتۋ جونىندەگى ەلباسى العا قويعان مىندەتتەرگە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى. ونىڭ اياسىندا ساندىق تەحنولوگيانى قولدانۋ, ەكونوميكانىڭ بازالىق سالالارىن دامىتۋ جانە ەڭبەك نارىعىن جاڭارتۋدى كوزدەيتىن ءۇش كەشەندى مىندەت جۇزەگە اساتىن بولادى.
دەپۋتات كەزدەسۋ بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ جۇمىسى مەن تەحنيكالىق سالانىڭ جاس ماماندارىن الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارى تۋرالى ساۋالدارعا جاۋاپ بەردى.
* * *
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى راشيت اكىموۆ اقمولا وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن بولىپ, تسەلينوگراد اۋدانىنداعى №96 تەمىر جول رازەزى مەكتەبىنىڭ, توڭكەرىس اۋىلىنداعى «قادام نس» كاسىپورنىنىڭ ۇجىمدارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى.
جۇزدەسۋلەردە پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ كونستيتۋتسيالىق رەفورما جونىندەگى ۇندەۋى مەن بيىلعى جولداۋىنان تۋىندايتىن ءمىندەتتەر جايىندا جان-جاقتى اڭگىمە بولدى. تالقىلاۋ بارىسىندا ەلباسىنىڭ جاڭا ساياسي شەشىمدەرى, كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار, ەلىمىزدىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋىنا وراي الداعى ءمىندەتتەر, سونداي-اق, نەگىزگى زاڭداعى 26-باپقا بايلانىستى اڭگىمە ءوربىدى.
بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ, ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرىلەتىن قوسىمشا قۇزىرەتتەر, جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋداعى جاڭا قادامدار جان-جاقتى تالقىعا ءتۇستى. سونداي-اق, ەلباسى جولداۋىنداعى شارۋاشىلىقتاردى ىرىلەندىرۋ, كووپەراتيۆتەر ۇيىمداستىرۋ, سۋبسيديا, جايىلىمدار, سۋارمالى جەرلەر, زەينەتاقى مەن جاردەماقى ماسەلەلەرى دە جان-جاقتى ءسوز ەتىلدى.
سەناتور ر.اكىموۆ كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار مەن پرەزيدەنتتىڭ جاڭا جولداۋىنداعى باسىمدىقتار تۋرالى ايتا كەلىپ, «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى حالقىمىزدى جاھاندىق داعدارىس قيىندىقتارىنان الىپ شىعاتىن بىردەن-ءبىر جول» ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
* * *
باتىس قازاقستان وبلىسىندا جۇمىس ساپارىمەن جۇرگەن پارلامەنت سەناتى قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى راشيت احمەتوۆ «بولاشاق-ت» وندىرىستىك-قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى.
سەناتور شاراعا قاتىسۋشىلارمەن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ مازمۇنى جايلى وي ءبولىسىپ, پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىنە توقتالدى.
ر.احمەتوۆ كومپانيا كەلەشەگى زور كاسىپورىندار قاتارىندا ەكەنىن ايتا كەلىپ, ەكونوميكانى يننوۆاتسيالىق تۇرعىدا دامىتۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتتارىنا جاۋاپ بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا اتاپ وتكەندەي, قوعامدى جاڭعىرتۋ جانە حالىق ءومىرىن جاقسارتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى تابىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالاتىن بولادى.
كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى مەن ۇسىنىلعان ساياسي رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوساتىنىن جەتكىزدى.
* * *
سەنات دەپۋتاتى نۇرلان قىلىشباەۆ ايماققا جاساعان جۇمىس ساپارى بارىسىندا الماتى وبلىسىنىڭ تالعار جانە پانفيلوۆ اۋداندارىندا بولدى.
وبلىس اكتيۆىمەن جانە تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا بيلىك تارماقتارىنداعى وكىلەتتىكتى قايتا ءبولۋ تۋرالى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇندەۋى ەگجەي-تەگجەيلى تالقىلاندى. دەپۋتات باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋداعى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ رولىنە دە توقتالدى.
تۇرعىندار پرەزيدەنتتىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى تۋرالى پىكىر الىستى. اتاپ ايتقاندا, اۋىل تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋلەر بارىسىندا اگروونەركاسىپ كاسىپورىندارىن سۋبسيديالاۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى. شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارى قاجەتتى سۋبسيديالاردى راسىمدەۋ بارىسىنداعى بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردى جويىپ, نەسيە رەسۋرستارىنا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزۋ قاجەت دەپ سانايدى.
«پرەزيدەنت اۋىل شارۋاشىلىعىن ەكونوميكانىڭ جەتەكشى سالاسىنا اينالدىرۋ مىندەتىن قويدى, – دەپ ەسكە سالدى ن.قىلىشباەۆ. – جولداۋدا ۇكىمەتكە جانە اكىمدەرگە سۋبسيديا ءبولۋ, ءونىم وڭدەۋدى جاقسارتۋ, تاۋارلاردى ءتيىمدى ساقتاۋ, تاسىمالداۋ جانە ساتۋ قاعيداتتارىن قايتا قاراۋ ماسەلەلەرى دە بار».