الەمدىك ادەبيەتتىڭ, ونىڭ ىشىندە باتىس ەۋروپانىڭ, رەسەيدىڭ كلاسسيكالىق شىعارمالارىنان مىندەتتى تۇردە كۇيساندىقتا نە سكريپكادا وينايتىن ءبىر كەيىپكەردى كەزدەستىرەسىز. ول بارلىق كەزدە باستى كەيىپكەر ەمەس. مىسالى, ۇلكەن قالاداعى ءبىر مىرزانىڭ ۇيىنە قوناققا كەلگەن ىعايلار مەن سىعايلارعا سول ءۇيدىڭ قوجايىنى نە ونىڭ ايەلى, ءتىپتى بولماسا ءجاسوسپىرىم بالا-شاعاسى كۇيساندىقتا نە سكريپكادا ونەر كورسەتىپ جاتادى. بۇل سول اسپاپتارعا اقسۇيەك وتباسىلاردىڭ جاپپاي قىزىعۋشىلىعىن, كەيبىرى ەلىكتەپ, ءسان ۇشىن ۇيرەنگەنىن كورسەتكەنىمەن, ارعى جاعىندا «مۋزىكا – بارلىق ونەردىڭ باستاۋى» دەگەن تۇسىنىك جاتىر. سونداي-اق, كلاسسيكالىق مۋزىكا اسپاپتارىنا تەك قولى جەتكەندەردىڭ يە بولعانىن
بايقاتادى.
ءيا, بۇگىندە كلاسسيكالىق مۋزىكا اسپاپتارى ارزان تۇرمايدى. قازىرگى زاماندا دا وعان قىزىعۋشىلىق باسەڭسىگەن جوق. بالالارىن مۋزىكا مەكتەبىنە بەرەتىندەر كوبىنە مادەني ورتامەن بايلانىسى بار قالالىقتار ەكەنى تاعى شىندىق. ءبىز بۇل جەردە الەمدىك دەڭگەيدە ونەر كورسەتىپ جۇرگەن مۋزىكانتتارىمىزدىڭ كوبىندە اسفالتتا وسكەن بالالار بولىپ كەلەتىنىنە العىشارتتىڭ باياعىدا جاسالعانىن ايتقىمىز كەلگەن.
ديريجەرلىك مانسابىن 18 جاستا باستاعان الان بورىباەۆ تا – الەمدىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن ساحنالاردا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن تالانت. لوۆرو فون ماتاچيچ (حورۆاتيا), انتونيو پەدروتتي (يتاليا), نيكولاي مالكو (كوپەنگاگەن) اتىنداعى حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ باس جۇلدەسىن يەلەنگەندە ول 25 جاسقا دا تولماعان بولاتىن. ديريجەرلىك وتىزدان اسقان ادامداردىڭ قولى ەكەنىن جارىسا ايتاتىن مامانداردىڭ پىكىرىن تاس-تالقان ەتىپ, 7-8 جىل ىشىندە الەمدىك ۇلكەن دەڭگەيگە شىققان ناعىز دارىندى قازاقتىڭ ءبىرى وسى الان ەدى. ونىڭ يتاليادا جەڭىپ العان گران-پري جۇلدەسى ەۋروپاداعى ەڭ ۇزدىك سيمفونيالىق وركەسترلەرمەن 12 كونتسەرت وتكىزۋىنە جول اشتى. ال, كوپەنگاگەندەگى جەڭىسى ەۋروپالىق اگەنتتىكتەرمەن جۇمىس ىستەۋىنە العىشارت جاسادى. 2001 جىلى 22 جاستاعى الان بورىباەۆ يۋري تەميركانوۆ, ماريس يانسونس, لۋچانو پاۆاروتتي سىندى جۇلدىزدارمەن جۇمىس ىستەيتىن «IMG Artists» اگەنتتىگىمەن كەلىسىمشارت جاساستى. ودان بەرى دە قانشا جىل ءوتتى. الاننىڭ ديريجەرلىك مانسابى سول باياعى زور بيىكتە. الەمدەگى ۇلكەن ساحنالاردىڭ تۇگەلىندە ونەر كورسەتكەن الان قازىرگى كەزدە «استانا وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ باس ديريجەرى, وعان قوسا, يرلاندياداعى ۇلتتىق سيمفونيالىق وركەستردىڭ باس ديريجەرى جانە كوركەمدىك جەتەكشىسى, رەسەيدەگى ۇلكەن تەاتردىڭ شاقىرىلعان ديريجەرى.
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, بەلگىلى ديريجەر اسقار بورىباەۆ پەن اتاقتى احمەت جۇبانوۆتىڭ نەمەرەسى شولپان جۇبانوۆانىڭ وتباسىندا ءدۇنيەگە كەلگەن تۇڭعىش ۇلدىڭ مۋزىكاعا جاقىن بولماۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. اكەسى دە, اناسى دا مۋزىكانت بالانىڭ الدىندا ءبىر عانا تاڭداۋ تۇردى. ول – مۋزىكا. الان بورىباەۆ الماتىداعى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتا وقىعان. قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ جانە ۆەنا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى.
وتكەن جىلى وتاندىق رەجيسسەر ەرمەك شىنارباەۆ الان ءبورىباەۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارناپ ەكى دەرەكتى فيلم ءتۇسىردى. بىرىندە «اباي», ەكىنشىسىندە «كارمەن» وپەرالارىنا قىزۋ دايىندىق ءساتى كامەراعا الىنعان. سول فيلمدەردىڭ تۇساۋكەسەرىندە ەرمەك شىنارباەۆتىڭ «ونەر مەن عىلىم سالاسىندا ءبىزدىڭ تالانتتى ادامدارىمىز وتە كوپ. بىراق, ءبىز كورشى رەسەي ەلى سىندى ولارعا ارنالعان دەرەكتى فيلمدەردىڭ كوپتىگىمەن ماقتانا المايمىز. ءبىز ءالى دە ۇلى قايراتكەرلەر باسقا جاقتا, تىم الىستا دەپ ويلاپ, ال ءوزىمىزدى ەندى ءوسىپ كەلە جاتقان جاس مەملەكەتكە تەڭەيمىز» – دەگەنى ەسىمىزدە. بۇل – وزگەلەرگە تاۋەلدى پسيحولوگيامىزعا ءدال قويىلعان دياگنوز. ايتپەسە, الەمدىك دەڭگەيدە تانىلىپ ۇلگەرگەن ونەر جۇلدىزدارى بىزدە از ەمەس. وكىنىشتىسى, وليمپيادادا التىن مەدالدى جەڭىپ العان سپورتشىلارىمىزدىڭ قۇرمەتىنە كوك تۋدىڭ جوعارىعا كوتەرىلەتىنى سياقتى, ولاردىڭ ارقايسىسى ءۇشىن كوك تۋ كوتەرىلىپ جاتقان جوق. دەسە دە, الان سياقتى جوعارى دەڭگەيدەگى ونەرپازدار وعان كوڭىل اۋدارا قويماۋى دا مۇمكىن. كۇندەلىكتى تىرشىلىگىندە ادەتكە اينالىپ, بۇگىن انگليا, ەرتەڭ جاپونيا, بۇرسىگۇنى اقش-تىڭ ۇلكەن ساحناسىندا ونەر كورسەتە بەرەتىن بورىباەۆتى قۇر ماقتاننىڭ شابىتتاندىرمايتىنى تاعى بەلگىلى.
الان بورىباەۆتىڭ ارمانى – قازاق حالقىنىڭ مۋزىكاسىن الەمگە تانىتۋ. وعان ونىڭ قابىلەتى دە, قارىمى دا جەتىپ تۇر. ەلۋ جىلدان اسا سول كۇيىندە قويىلىپ جۇرگەن «اباي» وپەراسىن قايتا قويۋىنىڭ ءوزى وتاندىق مۋزىكا تاريحىن ءدۇر سىلكىندىرگەن وقيعالاردىڭ قاتارىنا كىردى. پرەمەراسى 1944 جىلى بولعان «اباي» وپەراسىنا 1958 جىلى ءبىرشاما وزگەرىستەر ەندى. ال, تۋرا 57 جىلدان سوڭ 2015 جىلى جاڭا پرەمەرا ءوتتى. ونى ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز قويدى. «اباي» وپەراسى مۇحتار اۋەزوۆ, احمەت جۇبانوۆ, لاتيف حاميدي سىندى تۇلعالاردىڭ ەسىمدەرىمەن بايلانىستى. ولار ناعىز شەدەۆر تۋعىزدى. سويتسە دە, ءار ادامنىڭ ءوز ابايى بار دەپ ويلايمىن. مەن بۇل مۋزىكانى الەمگە تانىتقىم كەلەدى. پارتيتۋرانىڭ نوتاسىن وركەسترگە وڭدەپ ءتۇسىرىپ, كورەرمەندەرگە باسقاشالاۋ ەتىپ ۇسىندىم, – دەيدى الان بىزبەن اڭگىمەسىندە.
ارينە, ءبىز دە دۇنيە جۇزىنە تەگىس تانىمال بولعان «كارمەن», «بوگەما», «تراۆياتادان» «اباي» وپەراسىنىڭ نەسى كەم دەپ ويلايمىز. ونى سول دەڭگەيگە شىعارعىسى كەپ جۇرگەن قازاقتىڭ تالانتتى ۇلىنا تەك قانا ساتتىلىك سەرىك بولعاي.
ايگۇل سەيىلوۆا, «ەگەمەن قازاقستان»