ءححVىىى قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارى سپورتشىلارىمىز عانا ەمەس, ەلىمىز ءۇشىن دە ۇلكەن سىن بولعالى تۇر. دۇبىرلى دودانى اسا جوعارى دەڭگەيدە وتكىزىپ قانا قويماي, كەلگەن قوناقتاردىڭ كوڭىلىندە ەلىمىز تۋرالى وڭ پىكىر قالىپتاستىرۋدا ۆولونتەرلارعا, ياعني ەرىكتىلەرگە دە ايرىقشا كۇش ءتۇسىپ جاتقانى انىق. وسى ورايدا ءبىز, ەرىكتىلەرمەن
جۇمىس ىستەۋ دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشى مامانى, «ەرىكتىلەر ليگاسى» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى ءازيز ورالبەك ۇلى قاجدەنبەكتى اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– ءازيز, ءبارىمىز كوپتەن كۇتكەن قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارىندا تىنىم تاپپاي زىر جۇگىرىپ جۇرگەن ۆولونتەرلار جۇمىسى جايلى كەڭىرەك ايتىپ وتسەڭ...
– قىسقى ۋنيۆەرسيادا ويىندارىن تاماشالاۋعا كەلگەندەردىڭ ەڭ ءبىرىنشى جولىقتىراتىن ادامى البەتتە, ۆولونتەرلار بولماق. سوندىقتان, ۆولونتەرلار ءوز قىزمەتىن وتە جوعارعى دەڭگەيدە اتقارۋى ءتيىس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى عوي. ۋنيۆەرسيادا ۆولونتەرلارى قازىر 32 باعىتتا جۇمىس اتقارۋدا. ماسەلەن, قوناقتاردى اۋەجايدا كۇتىپ الۋ, شىعارىپ سالۋ قىزمەتتەرىن اتقاراتىن ەرىكتىلەر بار. سپورتتىق جارىستار بارىسىنداعى جۇمىستارمەن قاتار, اتتاشە قىزمەتىن اتقاراتىن ۆولونتەرلار ۋنيۆەرسيادا اياقتالعانشا كەلگەن قوناقتاردىڭ, دەلەگاتتاردىڭ قاسىندا بىرگە جۇرەدى. ياعني, سول قوناقتاردىڭ كومەكشىسى دە, دوسى دا, جول كورسەتۋشىسى دە, جاناشىرى دا سولار بولماق. بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن ەرىكتىلەرىمىز – مىندەتتى وقۋ-جاتتىعۋدان وتكەن, اعىلشىن ءتىلىن وتە جەتىك مەڭگەرگەندەر. اعىلشىن ءتىلىن عانا ەمەس, يسپان, جاپون سياقتى باسقا تىلدەردى دە مەڭگەرگەن ەرىكتىلەر ءار ەلدەن كەلگەن قوناقتارعا ءجون سىلتەپ جۇرمەك.
سونداي-اق, ەرىكتىلەر توبى باسپاسوز قىزمەتى, مەديتسينا, اتلەتتەر اۋىلى, كورەرمەندەرمەن جۇمىس, مادەني شارالار, دەلەگاتتاردى, سپورتشىلاردى ورنالاستىرۋ, اككرەديتاتسيالاۋ, قاۋىپسىزدىك, باستى اقپاراتتىق ورتالىق, كومپيۋتەرلىك جابدىقتار, تاماقتانۋ, باسقا دا كوپتەگەن باعىتتار بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر.
ءۇش مىڭ ەرىكتىنىڭ جۇمىسىنا جاۋاپتى 150 ۇيلەستىرۋشى بار. ولار ءار باعىتقا جاۋاپ بەرەدى. ولار دا بولەك ترەنينگتەردەن ءوتتى. ەڭ باستىسى, پاتريوتيزم مەن فۋنكتسيونالدىق باعىتتارعا ايرىقشا كوڭىل بولۋگە تىرىستىق. ويتكەنى, ۆولونتەرلار جارتى جولدان جۇمىستى تاستاپ كەتىپ قالمايتىنداي بولۋى كەرەك.
– جالپى, وسى ۋنيۆەرسياداعا ۆولونتەرلار تاڭداۋدىڭ قانداي ەرەكشەلىكتەرى بولدى؟ ولارعا اعىلشىن ءتىلىن بىلۋدەن وزگە, قانداي باستى تالاپتار قويىلدى؟
– قويىلعان تالاپتارعا كەلسەك, ەڭ باستىسى, ۆولونتەردىڭ جاسى 18-دەن اسقان بولۋى ءتيىس. دەگەنمەن, ءوتىنىش بەرۋشىلەر اراسىندا نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە وقيتىن نەمەسە رفمم مەكتەبىنىڭ جوعارى سىنىپتاعى جاسى 17-18-گە تولعان وقۋشىلارى دا بولدى, ولاردى اتا-انالارىنىڭ رۇقساتى بويىنشا الدىق.
ال ەكىنشى تالابىمىز – اعىلشىن ءتىلى بولسا, ءۇشىنشىسى – ۆولونتەرلار مىنەزىنىڭ اشىق, جايدارى, ادامدارمەن تەز ءتىل تابىسا ءبىلۋى شارت بولدى. ايازدى كۇندەرى 8-10 ساعات دالادا توڭىپ جۇرسە دە, كەلگەن قوناقتارعا قوناقجايلىق تانىتىپ, جاعىمدى كوڭىل-كۇيمەن جۇرە الاتىن جانداردى ىزدەدىك.
جالپى, ۆولونتەر بولعىسى كەلەتىندەردەن 15 مىڭعا جۋىق ءوتىنىش ءتۇستى, سولاردىڭ ىشىنەن 3000 ۆولونتەردى قاتاڭ تالاپتارمەن ىرىكتەپ الدىق. كەيبىر جانداردىڭ اعىلشىنشاسى جاقسى بولعانىمەن, ادامدارمەن قارىم-قاتىناس جاساي ءبىلۋ جاعى كەمشىن ءتۇسىپ جاتسا, كەيبىرەۋى كەرىسىنشە, اعىلشىن ءتىلىن ورتاشا بىلگەنمەن, جايدارى مىنەز جاعىنان باسىم ءتۇستى. ونداي مىنەز ەرەكشەلىكتەرى دە ەسكەرىلدى.
– ۆولونتەرلاردىڭ باسىم سانىن قاي وقۋ ورنىنىڭ ستۋدەنتتەرى قۇرادى؟ ستۋدەنت-جاستاردان وزگە, ەرەسەك ۆولونتەرلار سانى قانشا؟
– راس, ۆولونتەرلاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ستۋدەنتتەر. ەرىكتىلەر قاتارىنا الماتى قالاسىنداعى ابىلايحان اتىنداعى شەت تىلدەرى ۋنيۆەرسيتەتىنەن, كيمەپ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ, ينفورماتسيالىق تەحنولوگيا ينستيتۋتى سياقتى 38 جوعارى وقۋ ورنى قامتىلدى. سونىڭ ىشىندە, قىزدار 60 پايىزدى, جىگىتتەر 40 پايىزدى قۇراۋ ارقىلى قوعامدا نازىك جاندىلاردىڭ كوبىرەك بەلسەندى ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.
ۆولونتەرلاردى ىرىكتەۋدە شاڭعى تەبۋ, سنوۋبوردتا ءجۇرۋ سياقتى قابىلەتتەر دە ەسكەرىلگەندىكتەن, سپورت جانە تۋريزم اكادەمياسىنىڭ ستۋدەنتتەرى دە الىندى. ولار سپورتشىلارعا جايلى جاعداي جاساپ تۇرماق. مىسالى, مەديتسينالىق كومەك باعىتىندا س.اسفەندياروۆ اتىنداعى مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جوعارعى كۋرستارىنداعى اعىلشىن ءتىلىن بىلەتىن ستۋدەنتتەر تاڭدالدى.
قازىر ۆولونتەرلاردىڭ ەڭ ۇلكەنى 78 جاستاعى حيلل مايكل دەگەن كانادالىق ازامات. ونىڭ الماتىدا تۇرىپ جاتقانىنا ون بەس جىل بولعان. ارامىزدا 50-60 جاستان اسقان ەرىكتىلەر دە بارشىلىق. ولاردى «كۇمىس ەرىكتىلەر» دەپ اتايمىز.
– 100 كۆوتا ارنايى بولىنگەن شەتەلدىك ۆولونتەرلاردىڭ مىندەتتەرى قانداي؟
– ءيا, 100 كۆوتا شەتەلدىك جانە تاعى 100 كۆوتا ەلىمىز وبلىستارىنان كەلگەن ايماقتىق ەرىكتىلەرگە بەرىلدى. دەگەنمەن, شەتەلدىك ەرىكتىلەردەن ايتارلىقتاي كوپ كومەك كۇتپەيمىز. ولار تەك ەلىمىزدى, قازاقستاندى ناسيحاتتاۋعا اتسالىسسا دەگەن ويمەن شاقىرىلدى. ەرتەڭ ارقايسىسى ءوز ەلىنە بارعاندا قازاقستاننىڭ, قازاق جاستارىنىڭ, جاعىمدى ءيميدجىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسسا دەيمىز. سوندىقتان, ولاردىڭ فۋنكتسيونالدىق باعىتتاعى اسەرى كۇشتى بولا قويماس, دەگەنمەن شەتەلدىك ۆولونتەرلار ءوزىمىزدىڭ ۆولونتەرلارمەن بىرگە جۇرەتىن بولادى.
3500-گە جۋىق ءوتىنىش تۇسىرگەن شەتەلدىك ۆولونتەرلاردىڭ 100-ءى عانا ارنايى سۇحبات ارقىلى ىرىكتەلىپ الىندى. رەسەي, وزبەكستان, قىتاي سياقتى جاقىن شەتەلدەردەن باستاپ, يتاليا, كانادا, اقش, ليۆان سياقتى الىس شەتەلدەردەن دە ءوتىنىش تۇسىرگەندەر اراسىندا باسەكە جوعارى بولدى.
– جالپى, ەرىكتى, ياعني ۆولونتەر ءسوزى ءبىزدىڭ ەلىمىزگە تولىق سىڭىسە قويعان ۇعىم ەمەس ەكەنى راس. ادەتتە, ۆولونتەرلىققا دامىعان ەلدەر ازاماتتارى كوپتەپ ۇمتىلىپ جاتادى عوي. ال بىزدەگى جاعداي قالاي؟
– مەن ءوزىم «ەرىكتىلەر قوزعالىسى» دەگەن قوعامدىق قوردىڭ توراعاسىمىن, ەرىكتىلىكپەن اينالىسىپ جۇرگەنىمە بەس جىلداي ۋاقىت بولدى. ءبىر بايقاعانىم, جالپى سوڭعى ۋاقىتتا جاستاردىڭ ەرىكتىلىككە دەگەن تۇسىنىگى وزگەرە باستاعان. بولاشاقتا تەك سپورتتا عانا ەمەس, جالپى ەلىمىزگە پايدالى ءىس-شارالاردا دا ەرىكتىلەر سانى كوبەيە تۇسەدى دەپ سەنەمىن.
كوپتەگەن ادامدار ومىرگە جاڭاشا كوزقاراسپەن قاراپ, ءتاجىريبە جيناۋ ءۇشىن ۆولونتەر بولىپ جاتادى. ەرىكتىلىك – بەكەرگە شاپقىلاپ جۇگىرە بەرۋ ەمەس, وزگەلەرگە كومەكتەسۋ, ءوز ەلىنىڭ دامۋىنا, ءوز قالاسىنىڭ كوركەيىپ, كەمەلدەنۋىنە قانداي دا ءبىر ۇلەس قوسۋعا دەگەن ۇمتىلىس. ءبىر قۋانتاتىنى, ونداي جاندار بىزدە دە بارشىلىق. ءوزىڭدى-ءوزىڭ كۇشتەپ ەرىكتى بولۋ مۇمكىن ەمەس, ەرىكتىلىك – ءجۇرەكتىڭ قالاۋى. ەگەر جانىڭا جاقپاسا, بۇل ىسپەن اينالىسۋدىڭ قاجەتى جوق.
– ۋنيۆەرسيادا اياقتالعان سوڭ ۆولونتەرلاردى ىدىراتىپ جىبەرمەي, ءجيى باس قوسىپ, ەلىمىزگە پايدالى قانداي دا ءبىر ىستەرگە جۇمىلدىرۋ تۋرالى نيەت بار ما؟
– ءبىز قازاقستاننىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن وسى جارىستى ەرىكتىلەر قوزعالىسىنىڭ ءترامپلينى رەتىندە پايدالانساق دەيمىز. ۋنيۆەرسيادا ارقاسىندا ەڭ بەلسەندى, ءبىلىمدى جاستاردىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, سولارمەن اراداعى قارىم-قاتىناستى ساقتاي وتىرىپ, ەرىكتىلەر قوزعالىسىن ءارى قاراي دامىتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەكتىڭ اكىمشىلىك, قارجىلىق تۇرعىدان قولداۋىمەن ەرىكتىلەرگە اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋ ۇيىمداستىرىلدى, ءار ءتۇرلى تاقىرىپ بويىنشا ءتۇرلى ترەنينگتەر وتكىزىلدى. تەك سپورتتا عانا ەمەس, قالامىزدىڭ, قوعامنىڭ دامۋىنا ءوز ەركىمەن ۇلەس قوسقىسى كەلەتىن جاندار سانىن كوبەيتسەك دەيمىز.
– ەندەشە ساتتىلىك تىلەيمىن! راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ميرا بايبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى