جاقىندا ماسكەۋدە قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ەلىمىزدەگى كەڭ اۋقىمدى ساياسي ءجانە ەكونوميكالىق رەفورمالارعا ارنالعان بريفينگ بولىپ ءوتتى, دەپ حابارلادى قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ەلشىلىگىنىڭ باسپاسوز قىزمەتى.
قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى ۋاقىتشا سەنىمدى وكىلى مارات سىزدىقوۆ پەن ەلشىلىكتىڭ كەڭەسشى-ەلشىسى بولات يمانباەۆ جۋرناليستەردى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 25 قاڭتارىندا جاريالاعان بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ءماسەلەلەرىنە ارنالعان ۇندەۋى مەن ونىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 31 قاڭتارىندا جاريالاعان «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق ءباسەكەگە قابىلەتتىلىك» حالىققا جولداۋىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىمەن تانىستىردى.
م.سىزدىقوۆ باستالعان جىل قازاقستان ءۇشىن قىم-قۋىت وقيعالارعا تولى جانە حالىقارالىق كۇن ءتارتىبى بويىنشا مازمۇندى جىل بولىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. 1 قاڭتاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە ءوزىنىڭ مىندەتتەرىنە كىرىسسە, ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي استانادا سيريا داعدارىسىن رەتتەۋ بويىنشا كوپجاقتى كەلىسسوزدەر ۇيىمداستىرىلدى. قاڭتاردىڭ اياعىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ نەگىزىندە بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ مەن ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋ جاتقان ەلدەگى دەموكراتيالىق جاڭعىرۋلاردى ءارى قاراي تەرەڭدەتۋدىڭ جوسپارىن جاريا ەتتى. ول قازاقستان كوشباسشىسى 2015 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جاريا ەتكەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ اجىراعىسىز بولشەگى بولىپ تابىلادى.
ديپلومات بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىن كونستيتۋتسيالىق جانە زاڭنامالىق وزگەرىستەردىڭ قورىتىندىلارىمەن ەگجەي-تەگجەيلى تانىستىرىپ, رەفورمانىڭ قازاقستاندى ۋاقىتتىڭ جاڭا سىن-قاتەرلەرىنە دايىندايتىنىن اتاپ كورسەتتى. جاڭا جاعدايلاردا مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇزىرەتىنە ستراتەگيالىق فۋنكتسيالار – بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردا جوعارعى تورەشى ءرولى ەنەتىن بولادى. پرەزيدەنت, سونداي-اق, ءوزىنىڭ نازارىن سىرتقى ساياساتقا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن قورعانىس قابىلەتى ماسەلەلەرىنە شوعىرلاندىرادى.
م.سىزدىقوۆ پرەزيدەنتتىڭ قازىرگى وكىلەتتىكتەرىنىڭ بەلگىلى ءبىر ءبولىگى ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە بەرىلەتىنىن, مۇنىڭ اتقارۋشى ءجانە زاڭ شىعارۋشى بيلىكتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي جوعارىلاتاتىنىن حابارلادى. مۇنداي وكىلەتتىكتەردىڭ سانى شامامەن 40 شاقتى. وكىلەتتىكتەردى بەرۋ كونستيتۋتسيا مەن ءتيىستى زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى. تۇتاستاي العاندا, پرەزيدەنت ءوز وكىلەتتىكتەرىنىڭ ايتارلىقتاي ءبولىگىن بەرۋدى ءبىر عانا ماقساتتا – ەلدى باسقارۋدىڭ دامۋدىڭ دەموكراتيا جولىمەن ءجۇرىپ كەلە جاتقان زاماناۋي جۇيەسىن قازىرگىدەن دە تيىمدىرەك, ورنىقتىراق ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قولعا الىپ وتىر.
ءوز كەزەگىندە ب.يمانباەۆ جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن قازاقستاندى ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋدىڭ پرەزيدەنتتىڭ جولداۋىندا جاريا ەتىلگەن ءۇشىنشى كەزەڭىن تۇسىندىرۋگە اۋداردى. ول شيرەك عاسىر بەدەرىندە قازاقستاندا ەكى جاڭعىرتۋ جۇزەگە اسىرىلسا, ولاردىڭ نارىقتىق ەكونوميكا قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن جاڭا مەملەكەت قۇرىپ, قازاقستاننىڭ الەمدەگى باسەكەگە اسا قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋىنە ءمۇمكىندىك بەرگەنىن حابارلادى.
ب.يمانباەۆ قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنىنىڭ ورتاشا الەمدىك دەڭگەيدەن جوعارى بولۋىن جانە قازاقستاننىڭ الدىڭعى قاتارلى 30 ەلدىڭ قاتارىنا تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس بولاتىن بەس نەگىزگى باسىمدىققا اۋداردى. بۇلارعا ەكونوميكانى جەدەل تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ, بيزنەس-ورتانى تۇبەگەيلى جاقسارتۋ ءجانە كەڭەيتۋ, ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, ادام كاپيتالى ساپاسىن جاقسارتۋ, ينستيتۋتتىق قايتا جاڭعىرۋلار, سونداي-اق, قاۋىپسىزدىكپەن جانە جەمقورلىقپەن كۇرەس ماسەلەلەرى جاتادى.
ديپلوماتتىڭ سوزىندە جاڭا ەكونوميكالىق باعدارلامانىڭ ماڭىزدى قىرلارى تەحنولوگيالىق جاڭارۋ مەن تسيفرلىق تەحنولوگيالار بازاسىندا جاڭا سالالار قۇرۋ بولىپ تابىلاتىنى اتاپ ءوتىلدى. جاڭا يندۋستريا قۇرۋمەن قاتار, قازاقستان ءداستۇرلى ارقاۋلى سالالارعا ەكپىن بەرەدى. ولار: ونەركاسىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, كولىك جانە لوگيستيكا, قۇرىلىس سەكتورى جانە تاعى باسقالار. وسىعان وراي, ۇكىمەتكە «قازاقستاننىڭ ۇلتتىق تەحنولوگيالىق باستاماسى» دەپ اتالاتىن دامۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە ارنالعان ستراتەگيالىق جوسپارىن جاساۋ تاپسىرىلدى.
ب.يمانباەۆ قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋى قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەر مەن جاھاندىق تەحنولوگيالىق وزگەرىستەرگە قيسىندى جاۋاپ بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ كورسەتتى. ويتكەنى, قۇجاتتا ەلدى ءارى قاراي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ ناقتى مەحانيزمدەرى كورىنىس تاپقان.
بريفينگتىڭ قورىتىندى ءبولىگىندە قازاقستاندىق ديپلوماتتار رەسەيلىك بۇقارالىق اقپارات وكىلدەرى تاراپىنان قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
ماسكەۋ,
رەسەي فەدەراتسياسى