كەشە استانادا «اتامەكەن» ۇلتتىق-ەكونوميكالىق پالاتاسىنىڭ كەزەكتى سەزى بولىپ ءوتتى. وندا ۇلتتىق-ەكونوميكالىق پالاتانىڭ جاڭا باسشىسى سايلاندى. سەزدەن سوڭ «سامۇرىق-قازىنا» ااق باسشىسى تيمۋر ق ۇلىباەۆ ۇلتتىق كومپانيالار وكىلدەرىنىڭ قازاقستاندىق مازمۇنعا وراي ەسەبىن تىڭدادى.
جوعارىدا كەلتىرىپ وتكەنىمىزدەي, «اتامەكەنگە» جاڭا باسشى كەلدى. ەكونوميكالىق پالاتانى 2006 جىلدان باستاپ باسقارىپ كەلگەن ازات پەرۋاشەۆ تامىز ايىندا «اق جول» قدپ-عا باسشى بولىپ سايلانۋىنا وراي ءوزىن بوساتۋدى سۇراعان بولاتىن. ول ءوز ورنىنا ەكونوميكالىق پالاتانىڭ باسقارما مۇشەسى ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنعان-تىن. كۇن تارتىبىنە شىعارىلعان وسى ماسەلەگە بايلانىستى پالاتا مۇشەلەرى ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ كانديداتۋراسىن ءبىراۋىزدان قولدادى. «سامۇرىق-قازىنا» ااق باسشىسى تيمۋر قۇلىباەۆ «اتامەكەننىڭ» جاڭا باسشىسىن قىسقاشا تانىستىرىپ ءوتتى. «وسى جىلدار ىشىندە ۇيىم تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, شەتەلدە دە بەدەلگە يە بولدى. قوعامدىق پىكىردىڭ كوش باسىندا تۇردى. بۇگىندە «اتامەكەننىڭ» سوزىنە توقتايتىن, قۇلاق تۇرەتىن بولدى. بيزنەس قاۋىمداستىقتاردىڭ اتىنان, ءوز اتىمنان ازات تۇرلىبەك ۇلىنىڭ جەمىستى ەڭبەگىنە العىسىمدى جەتكىزەمىن, سونداي-اق جاڭا جۇمىستارىنا تابىس تىلەيمىن. ول ءوز ورنىنا ابىلاي مىرزاحمەتوۆتىڭ كانديداتۋراسىن ۇسىنعان ەدى. مەن ابىلايدى ستۋدەنت كەزىنەن تانيمىن. ول ممۋ-ءدى ەكونوميست ماماندىعىمەن بىتىرگەن, كەيىنىرەك «قتج» ۇك-ءنى باسقاردى. مەن ابىلايدى دايىندىعى مول ازامات دەپ ەسەپتەيمىن. بيزنەسكە جات ادام ەمەس, ونىڭ قىر-سىرىن, ىشكى ءىسىن جاقسى بىلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
«اتامەكەن» بيزنەستى شوعىرلاندىرۋ, بيزنەستىڭ مەملەكەتتىك ساياساتتا ناقتى كورىنىس بەرۋى ماقساتىندا قۇرىلدى. مەنىڭ پىكىرىمشە, «اتامەكەننىڭ» الدىندا الار جوعارى اسۋلار تۇر. ابىلايعا پالاتاعا ودان ءارى جوعارى مارتەبە بەرۋگە, سونداي-اق جۇمىسقا ەركىن ىرعاق بەرۋ جولىندا تابىستى جۇمىس تىلەيمىن, دەي كەلە, «اق جول» قدپ باسشىسى ا.پەرۋاشەۆ «اتامەكەن» پرەزيديۋمىنىڭ ءمۇشەسى بولىپ قالا بەرەتىندىگىن ايتتى. ويتكەنى, مەن كاسىپكەرمىن, بۇل باستى قىزىعۋشىلىعىم دەپ ءتۇيدى ول. ازات پەرۋاشەۆ سەزدەگى سوزدەرىن «اق جول» قدپ باسشىسى رەتىندە جالعادى. پارتيا اتىنان سالىق جۇيەسىنىڭ ىنتالاندىرۋشى ءرولىن قايتارۋدى ۇسىندى. «شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قۇرىلعان كۇننەن باستاپ 3 جىلدىق مەرزىم ىشىندە قوسىمشا قۇن سالىعىنان تولىقتاي بوساتۋ تۋرالى زاڭنامالىق شەشىم قابىلداۋ قاجەت. 1 قىركۇيەك كۇنى پارلامەنتتىڭ 5-ءشى سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ شوب قىزمەتىن العاشقى 3 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جوسپارلى تۇردە تەكسەرۋىنە زاڭدىق تۇرعىدا تىيىم سالۋدى قاراستىرۋدى ۇسىندى. وسى ورايدا ءبىز ەلباسى باستاماسىن قولداي وتىرىپ, كاسىپكەرلىكتىڭ ىسكەرلىك جانە ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىگىن ىنتالاندىرۋ باعىتىندا باسقا دا قولداۋلار قاجەت دەپ سانايمىز. بۇل تاپسىرما استارىندا تەكسەرۋ بارىسىندا قارجىلىق جانە سالىقتىق ەسەپتىلىك سالاسىندا بەلەڭ العان جەمقورلىق جاتىر. تەكسەرۋشى ورگاندار سالىقتى ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق رەتتەۋشى قۇرال ەكەنىن نازارعا الماي, تەك فيسكالدى قۇرال رەتىندە عانا تۇسىنەدى. قوسىمشا قۇن سالىعىن ءوندىرۋ ءتارتىبى دە ايتارلىقتاي كۇردەلى. جەمقورلىققا جول اشادى. سوندىقتان شوب-تى قۇرىلعان كۇننەن باستاپ 3 جىل مەرزىم ىشىندە قوسىمشا قۇن سالىعىنان بوساتۋ تۋرالى زاڭ قابىلداۋ قاجەت, دەپ مالىمدەدى ا.پەرۋاشەۆ.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جاڭادان اشىلعان كاسىپورىنداردىڭ 3 جىل مەرزىم ىشىندە 10%-ى عانا قالىپ, قالعان 90%-ى باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە المايدى نەمەسە جەمقورلىق قىسىمىنا شىداماي ءوز قىزمەتىن توقتاتۋعا ءماجبۇر بولادى ەكەن. بۇدان دا وزگە بىرقاتار ۇسىنىستار ايتقان پارتيا باسشىسى اتالعان قادامداردى قابىلداۋ ۇلتتىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى ىنتالاندىرۋعا جاسالاتىن ناقتى قادام دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى. سەزد جۇمىسى بارىسىندا «اتامەكەن» ۇەپ جۇمىس توبى جۇرگىزگەن ساراپتامالىق جۇمىس تانىستىرىلدى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تەكسەرۋلەردىڭ بارلىق تۇرلەرىن وڭتايلاندىرۋ بارىسىندا «مەملەكەتتىك باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ تۋرالى» زاڭعا بىرقاتار تۇزەتۋلەر ەنگىزۋدى ۇسىندى. اتاپ ايتقاندا, جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە بايلانىستى جۇرگىزىلەتىن تەكسەرىستەردى قايتا قاراپ, ورتاق پروتسەدۋرا بەكىتۋدى, ونىڭ مەرزىمىن قىسقارتىپ, ءبىر ىزگە سالۋدى قاراستىرۋ كەرەك دەگەن بايلامعا كەلدى. سونداي-اق ليتسەنزيالاۋدىڭ ءتۇر-تارماقتارىنان باس تارتۋدى ۇسىنادى. بۇل رۇقسات بەرەتىن قۇجاتتار كولەمىن 434-تەن 108-گە دەيىن, 4 ەسەگە قىسقارتادى.
سەزد بارىسىندا ۇلتتىق كومپانيالار وكىلدەرى «سامۇرىق-قازىنا» ااق پرەزيدەنتى ت.ق ۇلىباەۆقا قازاقستاندىق مازمۇن بويىنشا ەسەپ بەردى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۋرناليستەرگە ارنالعان بريفينگتە تيمۋر ق ۇلىباەۆ «سامۇرىق-قازىنا» ااق جانىنان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جونىندەگى قوعامدىق كەڭەس قۇرىلاتىندىعىن جەتكىزدى. وعان ۇلتتىق كومپانيالارعا ارنالعان تاۋار مەن ءونىم وندىرەتىن ۇجىمداردىڭ باسشىلارى جانە بەلگىلى بيزنەسمەندەر شاقىرىلدى. «اتامەكەن» ۇلتتىق-ەكونوميكالىق پالاتاسى وكىلدەرىنىڭ ۇسىنىسىمەن قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامىنا 14 ادام ەنگىزىلدى. قوعامدىق كەڭەس ۇلتتىق كومپانيالارداعى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ۇدەرىسىن جاقسارتۋدى جەتىلدىرەتىن بولادى, ونىڭ جاريالىلىعىن, اشىقتىعىن جوعارىلاتامىز, ەكىنشى جاعىنان كاسىپكەرلەرىمىز بەن بيزنەسمەندەرىمىز ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ قاجەتتىلىكتەرىن ءبىلىپ وتىراتىن بولادى, دەدى ت.ق ۇلىباەۆ. ءبىز بەس جىلدىق جوسپارلاۋعا كوشتىك, سوندىقتان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ ورتا مەرزىمدى جوسپارىن كورسەتە الامىز. مەنىڭشە, بۇل كاسىپكەرلەرگە وتە پايدالى ءارى ماڭىزدى اقپارات. «سامۇرىق-قازىنا» ااك-ءتىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى قازاقستاندىق مازمۇنى 2011 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 2010 جىلعى 50%-دان 55%-عا دەيىن جەتىپ, 600 ملرد.تەڭگەنى قۇراماق. وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردەن ۇزاق مەرزىمدى ساتىپ الۋلاردىڭ جالپى كولەمىن وسىعان جەتكىزبەكپىز, دەدى قور باسشىسى. ال «قازمۇنايگاز» كومپانيالار توبىنىڭ ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارىنان الاتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كولەمى 2011 جىلى 29 ملرد. تەڭگەگە, ال كەلەسى جىلى 32 ملرد. تەڭگەگە جەتەتىندىگىن مالىمدەدى.
شارا جاستار اراسىندا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «يننوۆاتسيالىق قازاقستان» رەسپۋبليكالىق كونكۋرسى باستالاتىندىعى تۋرالى ءباسپاسوز ماسليحاتىمەن اياقتالدى.
ۆەنەرا تۇگەلباي.