قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن بولعان پارلامەنت سەناتىنىڭ وتىرىسىندا بىرقاتار زاڭ جوبالارى قارالدى جانە ءوتىپ بارا جاتقان مەرەيلى جىل قورىتىندىلاندى, - دەپ حابارلايدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
توراعا جۋىردا پارلامەنت قابىلداعان اسا ماڭىزدى ساياسي-قۇقىقتىق قۇجات - ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى دەكلاراتسياسىندا قازاقستاننىڭ قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى مەن جەڭىستەرى ايشىقتالعانىن, تاۋەلسىز قازاقستاندى قۇرۋعا جانە قالىپتاستىرۋعا ەرەن ەڭبەك سىڭىرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى - ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ كەمەڭگەرلىك قىزمەتىنە تاريحي باعا بەرىلگەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
زاڭ شىعارۋ جۇمىستارىن قورىتىندىلاعان ق.توقاەۆ سەنات پارلامەنت فۋنكتسياسىن اتقارعان كەزەڭدە جوعارعى پالاتا ۇكىمەتپەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس جۇرگىزە وتىرىپ, 57 زاڭدى ۋاقىتىلى قابىلداعانىن ءارى ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق وكىلەتتىگىن ابىرويمەن اتقارعانىن ەسكە سالدى. ۇستىمىزدەگى جىلى پارلامەنت قابىلداعان جۇزدەن اسا زاڭ "100 ناقتى قادام" ۇلت جوسپارىن, سونداي-اق ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ورلەۋىن كوزدەيتىن ستراتەگيالىق باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ زاڭنامالىق نەگىزىن تولىق قالىپتاستىردى.
سەنات توراعاسى پالاتا وتكىزگەن بىرقاتار ماڭىزدى ءىس-شارالارعا دا توقتالدى. "ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى جاعدايىندا وتاندىق اگرارلىق سەكتوردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, جول قوزعالىسى سالاسىن قۇقىقتىق رەتتەۋ جانە ەلىمىزدەگى بيولوگيالىق الۋانتۇرلىلىكتىڭ ساقتالۋىن زاڭنامالىق قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان پارلامەنتتىك تىڭداۋلاردا قوعامدا ورىن الىپ وتىرعان وتكىر ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ناقتى نۇسقاۋلار بەرىلدى", - دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
2016 جىلى سەناتورلار ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياسي باستامالارىن قولداۋ جانە شەت مەملەكەتتەردىڭ پارلامەنتتەرىمەن ىنتىماقتاستىعىن تەرەڭدەتۋ جونىندە ەلەۋلى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىردى. "پالاتانىڭ باستاماسىمەن الەم ەلدەرى پارلامەنتتەرى مەن ءدىن وكىلدەرىنىڭ, سونداي-اق تانىمال ساياساتكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن "دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق كونفەرەنتسياسى ويداعىداي وتكىزىلدى. ەلباسىنىڭ "الەم. XXI عاسىر" تاريحي مانيفەسىنىڭ ماڭىزى مەن يادرولىق قارۋسىز الەم قۇرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان سەناتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن اۋقىمدى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا قازاقستاننىڭ جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋ جونىندەگى باستامالارىنىڭ وزەكتىلىگىن ايشىقتاي ءتۇستى", - دەدى ول.
سەناتتىڭ الداعى جۇمىستارى تۋرالى ايتا كەلىپ, توقاەۆ ەل تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىنداعى پرەزيدەنتتىڭ سوزىندە مەملەكەت دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا كوشۋ جاعدايىندا پارلامەنت پەن ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە قويىلعانىن ەسكە سالدى. توراعا: "الداعى ۋاقىتتا, وسى ماڭىزدى ماسەلە جان-جاقتى تەرەڭ زەردەلەنىپ, ءتيىستى زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنەتىن بولادى. سەناتورلار مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدى كوزدەيتىن ماڭىزدى زاڭ جوبالارىمەن جۇمىستى كاسىبي تۇرعىدان اسقان جاۋاپكەرشىلىكپەن جۇرگىزەتىنىنە مەن كامىل سەنەمىن", - دەدى.
Cونداي-اق, ق.توقاەۆ قاڭتاردىڭ 4-ءى مەن 13-ءى ارالىعىندا دەپۋتاتتاردىڭ وڭىرلەرگە ساپارى جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. "وتكىزىلەتىن كەزدەسۋلەر بارىسىندا پارلامەنت قابىلداعان زاڭداردى حالىققا جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ قاجەت. قابىلدانعان جاڭا زاڭداردىڭ ەرەجەلەرىنە, اسىرەسە, الەۋمەتتىك سالا, دەنساۋلىق ساقتاۋ, قارجى, سالىق, تۇرعىن ءۇي جانە تەرروريزمگە قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارعان ءجون", - دەدى ول.
توقاەۆ ارىپتەستەرىن بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىستارى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىرىپ, كەلە جاتقان جاڭا جىلمەن قۇتتىقتادى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار قازاقستان مەن يران اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى.
2016 جىلى 11 ساۋىردە تەگەراندا قول قويىلعان كەلىسىم يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتتارى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتاعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىن جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوتتارى باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتاعان يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىن ودان ءارى جازاسىن وزدەرى ازاماتى بولىپ تابىلاتىن مەملەكەتتە وتەۋ ءۇشىن بەرۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى.
پالاتا قازاقستان مەن سلوۆەنيا اراسىنداعى تابىس پەن كاپيتالعا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى جانە وعان حاتتامانى راتيفيكاتسيالادى.
كونۆەنتسيانىڭ ماقساتى ينۆەستيتسيالار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن سلوۆەنيا رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جانە كەڭەيتۋ بولىپ تابىلادى.
كونۆەنتسيا ەكىجاقتى حالىقارالىق شارت بولىپ تابىلادى جانە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا جاسالعان. ۋاعدالاسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ارقايسىسى سالىق تولەۋشىگە ءبىر رەت بىرىندە عانا سالىق تولەۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشى مەملەكەت تولەنگەن سالىق سوماسىن ەسەپكە الادى نەمەسە سالىق سالىناتىن جيىنتىق تابىستان ەكىنشى مەملەكەتتە سالىق سالىنعان تابىستىڭ بولىگى شەگەرىلەدى.
سونىمەن قاتار, وتىرىستا "جايىلىمدار تۋرالى" زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالىپ, ماقۇلداندى.
زاڭ جوباسى جايىلىمداردى ۇتىمدى پايدالانۋعا بايلانىستى قوعامدىق قاتىناستاردى رەتتەيدى. قۇجاتتىڭ ەرەجەلەرى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مالىن جايۋعا ارنالعان جايىلىمدار جونىندەگى قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋگە, ونداعى ينفراقۇرىلىم نىساندارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا, جايىلىمدىق جەرلەردى توزدىرماۋعا بايلانىستى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. وتىرىستا "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جايىلىمداردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى" ىلەسپە زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
جوباعا سايكەس جەر, ورمان, سۋ كودەكستەرىنە, سونداي-اق "ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى» جانە "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى" زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. اتاپ ايتقاندا, ورمان, سۋ قورلارىنىڭ جانە ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ جەرلەرىنە ءشوپ شابۋ مەن مال باعۋ ۇعىمدارىن رەتتەيتىن قولدانىستاعى زاڭداردىڭ ەرەجەلەرى ودان ءارى جەتىلدىرىلەتىن بولادى. جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ىشىندە جايىلىمداردى باسقارۋ جانە پايدالانۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ مەن شەشىم قابىلداۋعا ازاماتتاردى تارتۋ تۋرالى ماسەلەلەر قامتىلعان.