وسى كىتاپتى وقىعاندا اڭعارىلاتىنىنداي, اۆتور استە دە ەستەلىك جازۋعا قۇمار ەمەس. ونىڭ دا سەبەبى بار – ورازاي حالقىمىزدىڭ ۇلى پەرزەنتى قانىش ساتباەۆتىڭ كۇيەۋبالاسى, حالقىمىزدىڭ اياۋلى قىزدارىنىڭ ءبىرى, عالىم ءشامشيابانۋ قانىشقىزىنىڭ قۇداي قوسقان جارى. سونداي-اق ۇلى تۇلعا دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆتىڭ قول استىندا پارتيالىق جۇمىستا بولعان ادام. ەستەلىك جازعان سوڭ, ولاردى اتتاپ كەتۋگە بولمايدى, پەندەشىلىكپەن ارتىق اۋىز ءسوز ايتىپ كەتپەيىن, ۇلىلاردىڭ بەدەلىن ارقالاعانداي بولمايىن دەگەندى ايتادى. ال باسقا بىرەۋلەر بولسا, كەرىسىنشە وزدەرىنىڭ سونداي ۇلىلارمەن جاقىندىعىن, قاتار ءجۇرگەنىن ايتىپ قالۋعا تىرىسار ەدى. بۇل رەتتە اۆتوردىڭ جاقىن دوسى بولعان اكادەميك ماناش قوزىباەۆتىڭ: «قانىشتىڭ كۇيەۋ بالاسىمىن, ديمەكەڭنىڭ كولەڭكەسىندەگى داناسىمىن» دەپ كەردەڭ قاققان ەمەسسىڭ» دەيتىنى بار.
سويتسە دە ءوزىنىڭ ءومىر جولىنىڭ ءبىراز كەزەڭدەرى تۋرالى ەستەلىكتى وعان ءومىردىڭ ءوزى جازدىردى. ادامداردىڭ وزىنە جاساعان جاقسىلىعىن, مىناۋ قاتىگەزدەۋ دۇنيەدە ءوزىنىڭ قاسىندا بولىپ, سول جاقىندىعىمەن باقىت سىيلاعانداردىڭ جومارتتىعىن ايتپاسقا بولماعاندىقتان جازدى. جازعاندا, ادەمى جازدى. بۇل رەتتە ورەكەڭنىڭ ءوزىنىڭ اپايى قاتيرا تۋرالى, سۇيىكتى جارى ءشامشيابانۋ قانىشقىزى تۋرالى, جازۋشى مۇقان يمانجانوۆ تۋرالى ەستەلىكتەرى وسىناۋ جانرداعى اسەم دۇنيەلەر, ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا ارقاۋ بولعان پاك سەزىمدەر جايىندا جازىلعان جىرداي وقىلادى.
«اپاتايىم, ارداقتىمدى» وقي وتىرىپ, قازاقتىڭ ايەلدەرىنە قايران قالاسىڭ.
قاتيرا باتىربەكقىزى سوعىستىڭ اۋىرتپالىق جىلدارىندا نە كورمەدى؟! تۋىستارىن, كۇيەۋىن مايدانعا اتتاندىرىپ, ءوزىنىڭ ەكى بالاسىن (بىرەۋى ەمىزۋلى) جانە ءىنىسىن اسىراۋ ءۇشىن ونەردەگى ۇلكەن ءمۇمكىندىگىن قۇربان ەتىپ, ەت كومبيناتىنا جۇمىسشى بولىپ كىرگەنى, كەيىن كسرو حالىق ءارتىسى بولعان ءسابيرا مايقانوۆاداي قۇربىسىنىڭ وعان ءتۇسىنىستىكپەن قاراعانى, قانشاما اتى ەلگە تانىس ازاماتتاردىڭ وسىناۋ وتباسىنىڭ وشاعىنان جىلىلىق تاپقانى تۋرالى تەبىرەنبەي وقي المايسىڭ.
ءشامشيابانۋ قانىشقىزى تۋرالى ليريكالىق مۇڭدى ەستەلىك-ماقالاسىن ورەكەڭ العاش رەت «ەگەمەن قازاقستاندا» جاريالادى. سونى وقىرمان قاۋىمنىڭ, اسىرەسە, وسى وتباسىنىڭ جاقىن ادامدارىنىڭ قالاي قابىلداعانىنا كۋامىز. گازەتتىڭ سول كۇنگى ءنومىرىن ىزدەپ, تالاي ادامنىڭ كەلگەنى, كوشىرمەسىن جاساتىپ العانى بار. اسىل جارىڭا جاقسى ەسكەرتكىش جاسادىڭ دەگەن ءسوزدى دوستارىنىڭ ورەكەڭە ايتقانىن دا ەستىگەنبىز. بۇل ەستەلىكتى وتباسىنىڭ ىنتىماعى, جاراسىمدىلىعى, پاراساتتىلىعى جايلى جىر دەسە دە بولار ەدى. سونى وقىعان حالىق جازۋشىسى ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ: «مەن ءسىزدىڭ ءشامشيابانۋداي اسا قىمبات سىڭار-سەرىگىڭىزدى جان جۇرەگىڭىز ەزىلىپ, ەگىلە جوقتاعانىڭىزعا ءتانتىمىن, باۋىرىم» دەگەنى بار.
وسىلاي وي تولعاپ وتىرعان ازاماتتىڭ سوڭعى كەزدە باسىنا تۇسكەن قيىندىقتى قالاي كوتەرگەنىنە قايران قالاسىڭ. جەتى جىل ىشىندە اسىل جارىنان, ءۇش پەرزەنتىنەن ايىرىلىپ, ويسىراپ قالسا دا, ورەكەڭ ومىرىلعان جوق. سول اسىلدارىنىڭ ارۋاعىن ارداقتاۋ ءۇشىن قايراتتانىپ, ارەكەت جاساۋعا مىندەتتى بولدى. ءشامشيابانۋ قانىشقىزىنىڭ ەڭبەكتەرىن جۇيەلەپ, بەس تومدىق ەتىپ باستىرىپ شىعارىپ, ەل يگىلىگىنە قوستى. شەشەسىنەن سوڭ جەتى ايدان كەيىن ومىردەن وزعان رايحان قىزىنىڭ ەڭبەگىن جيناقتاپ باستىردى. تاعى دا جەتى اي وتكەندە ءۇلكەن ۇلى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى عازيز دا قايتىس بولىپ, ونىڭ مۇراسىنا دا يە بولۋعا تۋرا كەلدى. ودان سوڭ كەنجە ۇلى ەرجاننىڭ قازاسى اكەگە قاتتى باتتى. بارىنە شىدادى, بارىنە كوندى. سولاردىڭ ارۋاعى ءۇشىن.
بۇل ەستەلىك كىتاپتىڭ ءبىراز ەرەكشەلىگى بار. ادەتتەگىدەي ول ءبىر جۇيەمەن, ءبىر سارىنمەن جازىلماعان. وندا جوعارىدا ءسوز ەتكەن ەستەلىكتەردەن باسقا ومىردەن ەرتەرەك وزعان دوس-جاراندارى تۋرالى ماقالا-ەستەلىكتەر, ەسسەلەر بار. ولاردان ەڭ الدىمەن دوسقا دەگەن ادال جۇرەكتىڭ ءلۇپىلى, ەسىمدەرى ۇمىت قالماسىن دەگەن ازاماتتىق بورىش اڭعارىلىپ تۇرادى.
بۇل كىتاپتا تاعى ءبىر ەرەكشە ەستەلىك بار. ول ءوزىنىڭ ەڭبەك جولىن قالاي باستاعانى جانە زەينەتكەرلىككە قالاي شىققانى جايلى. ول ءبىزدىڭ گازەتىمىزگە بايلانىستى. ورازاي اعامىز 1942-1944 جىلدارى التىنشى سىنىپتى بىتىرگەن سوڭ, وقىپ ءجۇرىپ, «سوتسياليستىك قازاقستاندا» حات تاسۋشى, كوررەكتوردىڭ كومەكشىسى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. سونداعى اعا-اپالارىنىڭ قامقورلىعى تۋرالى تەبىرەنىپ جازعان ەستەلىگىن وسىناۋ كولەمدى كىتاپقا «سوڭعى ءسوز ورنىنا» بەرۋىندە دە ءمان بار. سونداعى ەڭبەك وعان مەملەكەتتىك ناگرادا الۋمەن قاتار, زەينەتاقىسىنىڭ كوبەيۋىنە دە سەبەپ بولىپتى. ازامات ونى دا ۇمىتپايدى.
ماماديار جاقىپ, الماتى.