پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ ماسەلەلەرى قارالدى.
جيىندا ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جاڭعىرتۋ, تەرەڭ وڭدەۋدى كەڭەيتۋ, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ باعىتىنداعى ناقتى تەتىكتەر تالقىلاندى. سونداي-اق وتىرىستا ونەركاسىپ, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ءىرى جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى باياندالدى.
«مەملەكەت باسشىسى ءبىزدىڭ الدىمىزعا ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ مەن تەحنولوگيالىق جاڭارۋ ەسەبىنەن ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن قويدى. بۇل ەكونوميكالىق ساياساتتى تۇپكى ناتيجەگە, ياعني حالىقتىڭ تابىسىن ۇلعايتۋ مەن ەكونوميكالىق دەربەستىكتى نىعايتۋعا قاراي باعىتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءدال وسى تۇستا وڭدەۋ سالاسىن ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونى بەلسەندى دامىتۋ ماڭىزدى ءرول اتقارادى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ۇكىمەت 2029 جىلعا قاراي 400 ملرد دوللار جيىنتىق ينۆەستيتسيا تارتۋ ارقىلى ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ جاڭا مودەلىنە كوشۋدى كوزدەپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قويعان مىندەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋ تەتىكتەرى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق جوسپارعا سايكەس ينۆەستيتسيالاردىڭ ءىجو-گە قاتىناسى قازىرگى 14–15%-دان 2029 جىلى 23%-عا دەيىن ۇلعايىپ, نەگىزگى كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسيالار 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسەگە ارتۋعا ءتيىس.
باسىمدىق مەتاللۋرگيا, مۇناي-حيميا, گاز ءوندىرىسى مەن فارماتسەۆتيكاعا بەرىلەدى. مەملەكەت ينۆەستور تارتۋمەن عانا شەكتەلمەي, «ينۆەستيتسياعا تاپسىرىس» تەتىگى ارقىلى جەرگىلىكتى بيزنەسكە باعىتتالعان پرواكتيۆتى ساياسات جۇرگىزىپ, دايىن تەحنولوگيالارمەن شەتەلدىك سەرىكتەستەردى تارتاتىن بولادى. يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ, ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن قامتۋ ماقساتىندا جاڭا قارجىلىق قۇرالدار ەنگىزىلەدى.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»
ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆتىڭ ايتۋىنشا, بىلتىر اۆتوموبيل ءوندىرىسى رەكوردتىق ءوسىم كورسەتىپ, ماشينا جاساۋ سەكتورىنىڭ 41,7%-ىن قۇرادى. 171 مىڭنان استام كولىك شىعارىلدى, ونىڭ 159 مىڭى – جەڭىل اۆتوموبيلدەر. سونىمەن قاتار جاڭا زاۋىتتار مەن وندىرىستىك جوبالار ىسكە قوسىلىپ, الداعى جىلدارى اۆتوكومپونەنتتەر ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ كوزدەلگەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ىرىكتىلگەن 17 جوبانىڭ 9-ى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتالعان جوبالار تولىق قۋاتقا شىققاندا ءوندىرىس كولەمى 7,3 ملرد دوللارعا جەتەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
بىلتىر ازىق-ت ۇلىك ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 3,9 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 2024 جىلعا قاراعاندا 8,1% ءوسىم كورسەتتى. بۇل تۋرالى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ حابارلادى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 2 ەسە ءوسىپ, 389,4 ملرد تەڭگەگە جەتتى. 2025 جىلعى 11 ايدا وڭدەلگەن ءونىمنىڭ ەكسپورتى 3,2 ملرد دوللار بولدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنەن 33,8%-عا ارتىق. سونداي-اق ەلدە تەرى مەن ءجۇندى قايتا وڭدەۋ قۋاتتارى جاڭعىرتىلدى. ماسەلەن, اقتوبەدە «قازفەلتەك», اقمولا وبلىسىندا «اگرو پروتەين» جوبالارى ىسكە قوسىلدى.
ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى قايىرحان تۇتقىشباەۆتىڭ سوزىنشە, ۇكىمەت مۇناي وڭدەۋ قۋاتىن جىلىنا 40 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. سونىمەن قاتار قولدانىستاعى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن ء(موز) جاڭعىرتۋ جۇمىسى, قۋاتى 10 ملن توننا جاڭا زاۋىت سالۋعا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. جوبالار 2030 جىلعا قاراي ديزەل تاپشىلىعىن جويادى. 2033 جىلى ءتورتىنشى ءموز ىسكە قوسىلعان سوڭ, اۆياكەروسينگە سۇرانىستى تولىق وتەپ, ك5 ستاندارتىنا ساي ءونىم ەكسپورتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال پاۆلودار وبلىسىندا سالىنىپ جاتقان الكيلات وندىرەتىن زاۋىت ەلىمىزدىڭ ىشكى قاجەتتىلىگىن 100% وتەيدى.
پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بەرگەن تاپسىرمالارىن تىلگە تيەك ەتتى.
«وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا زاماناۋي ونەركاسىپتىڭ نەگىزىن قالىپتاستىرۋ جانە وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. ىشكى جالپى ءونىم قۇرىلىمىندا وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ۇلەسى كەن ءوندىرۋشى سەكتوردان اسىپ ءتۇستى. وسى قارقىندى ساقتاپ قانا قويماي, ودان ءارى ەسەلەي ءتۇسۋ كەرەك. جاڭا كلاستەرلەردى قۇرۋ ءونىمدى جوعارى دەڭگەيدە وڭدەۋ جۇيەسىنە كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.
ولجاس بەكتەنوۆ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ءوندىرىس كولەمى بيىل 4,4%-عا ارتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل – وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءبىرشاما جوعارى كورسەتكىش (2025 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا – 3,7%).
«ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن ءوسىم جوسپارلارىن ورىنداۋ ماقساتىندا وندىرىستىك قۋاتتاردى ارتتىرىپ, شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردا تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتاتىن ناقتى ءىس-شارالار قاجەت. ەڭ پەرسپەكتيۆتى باعىتتاردى ايقىنداپ, مول ءونىم بەرەتىن ءارى ەكسپورتقا باعدارلانعان ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. اتالعان شارالار سىرتقى فاكتورلاردىڭ اسەرىنە قاراماستان ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعىن كۇشەيتىپ, ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرادى. سونداي-اق جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, ۇزاقمەرزىمدى ۇلتتىق مۇددەلەرگە ساي كەلەتىن زاماناۋي يندۋستريالىق بازانى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.
سونىمەن قاتار ول پرەزيدەنتتىڭ ناقتى ءوندىرىستى قولداۋ, ينۆەستورلاردى تارتۋ, وزىق تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ىسكە قوسۋ باعىتىندا شارالار قابىلداۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنىن اتاپ ءوتتى.
«وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قۇرىلىمىن وزگەرتۋ قاجەت. كەيبىر باعىتتاردا ءالى دە بولسا تومەن دەڭگەيدە وڭدەلگەن ونىمدەردىڭ ۇلەسى باسىم. ياعني بۇل قوسىلعان قۇننىڭ نەگىزگى بولىگى ەكونوميكامىزدىڭ اياسىنان تىس قالىپتاسىپ جاتقانىن بىلدىرەدى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – جوعارى دەڭگەيدە وڭدەلگەن ءارى تەحنولوگيالىق جاعىنان وزىق ونىمدەر شىعارۋ ءىسىن جولعا قويۋ. بۇل ورايدا جيناقتاۋشى بولشەكتەر شىعارۋ, لوكاليزاتسيا دەڭگەيىن ارتتىرۋ, زاماناۋي تەحنولوگيالاردى قولدانۋ, ءوندىرىستى اۆتوماتتاندىرۋ مەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسىنە باسا نازار اۋدارۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
پرەمەر-مينيستر قۇرىلىس سالاسى ءداستۇرلى تۇردە ونەركاسىپتىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلەتىنىن, الايدا بۇل سالادا, اسىرەسە نىسانداردى جەكە قارجى كوزدەرىنىڭ ەسەبىنەن سالۋ كەزىندە يمپورتتىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ۇلەسى جوعارى بولىپ وتىرعانىن ايتتى.
«ونەركاسىپ مينيسترلىگىنە ءوڭىر اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ءىرى نىسانداردى, سونىڭ ىشىندە جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن جۇرگىزىلەتىن قۇرىلىس جۇمىستارىندا وتاندىق ماتەريالداردىڭ ۇلەسىن تۇراقتى تۇردە قاداعالاپ وتىرۋدى تاپسىرامىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار ۋاكىلەتتى مينيسترلىكتەرگە اگروونەركاسىپ كەشەنىن قولداۋ قۇرالدارىن كەڭەيتۋ قاجەتتىگى ايتىلدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى قۇرىلىمىندا ءالى كۇنگە دەيىن استىق پەن ەت سياقتى شيكىزات تۇرلەرى باسىم. مەملەكەت باسشىسى بۇل ماسەلەگە بىرنەشە رەت نازار اۋداردى. سوندىقتان تەرەڭ وڭدەلگەن ونىمدەر شىعارۋعا كۇش سالۋ قاجەت. قازىردىڭ وزىندە مۇنداي جوبالار بار جانە ولار تيىمدىلىگىن كورسەتىپ وتىر», دەدى پرەمەر-مينيستر.
اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ ۇلەسىن بيىل 70%-عا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. وسى ماقساتتا ۇكىمەت استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ جوبالارىنا ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاردى 50%-عا دەيىن ۇلعايتتى. جابدىقتار يمپورتى مەن نەگىزگى قىزمەتتى كەيبىر سالىقتاردان بوساتۋ دا جوسپارلانعان. سونداي-اق پرەمەر-مينيستر تاماق وندىرىسىندەگى ەلىمىزدىڭ الەۋەتىنە دە نازار اۋدارتتى.
«ناتيجەلەر بار دەپ ايتۋعا بولادى, بىراق وسى تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ باعىتىندا الەۋەت وتە جوعارى. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن نارىعىمىزدى تولىعىمەن قامتاماسىز ەتە الماي ءجۇرمىز. سوندىقتان مۇمكىندىك بار. مىسالى, كەشە استاناداعى ء«تاپ-ءتاتتى» كومپانياسىنا باردىم. ول كىشىگىرىم كونديتەرلىك تسەحتان باستاپ, 4-5 جىلدىڭ ىشىندە ۇلكەن زاۋىتقا اينالدى. 1,5 مىڭ ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر. وسىنداي كاسىپكەرلەردى ناسيحاتتاپ, قولداۋىمىز كەرەك. كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋ كەز كەلگەن ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. وسىنداي تالانتى بار ادامدارعا قولداۋ كورسەتۋ قاجەت. مۇنداي كاسىپكەرلەر – ءاربىر مەملەكەتتىڭ نەگىزگى تىرەگى. ونى دۇرىستاپ تۇسىنە ءبىلۋ كەرەك. بارلىق ۇكىمەت مۇشەلەرىنە, اكىمدەرگە ايتاتىنىم, وسىنداي كاسىپكەرلەر بارلىق وڭىردە بار. ولارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىڭىزدەر», دەدى و.بەكتەنوۆ.
وتىرىس قورىتىندىسىندا ۇكىمەت باسشىسى جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان جوبالاردى كۇشەيتىپ, بيزنەستى قولداۋ مەن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى.