«دوستىق» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى رەسپۋبليكانىڭ وقۋ-اعارتۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا, ءبىلىم بەرۋ دەڭگەيىنىڭ ارتۋىنا, باسەكەلەستىك قابىلەتىنىڭ جەتىلۋىنە ۇلەس قوسۋ ماقساتىندا مەكتەپ وقۋشىلارىنا, جەرگىلىكتى جانە شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسۋگە تالاپتانۋشىلارعا عىلىمي نەگىزدەلگەن ءبىلىم بەرۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا ساي كەشەندى نەمەسە ارنايى باعىتتا ءبىلىم بەرۋ, بىرىڭعاي ۇلتتىق تەستىلەۋگە دايىنداۋ جانە ت.ب. قىزمەتتەر ۇسىنۋدا. ورتالىقتا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا بەكىتىلگەن مەملەكەتتىك ستاندارتتاردى تولىق مەڭگەرگەن جانە ءبىلىم بەرۋ ۇردىسىندە وزىق اقپاراتتىق-بايلانىس تەحنولوگيالارىن قولدانا الاتىن ءبىلىمدى ماماندار جۇمىس ىستەيدى. وسىعان وراي «دوستىقتا» دايىندالعان تالاپكەرلەر ماقساتقا جەتۋگە ارنالعان مەكتەپ باعدارلامالارىنا سايكەس ساباقتار مەن تەست باسىلىمدارى ارقىلى ۇلكەن ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋدە. ءسويتىپ, ورتالىق مەكتەپ ءبىتىرۋشىنىڭ ۇبت-دا جوعارى ۇپاي جيناۋىنا, «التىن بەلگى» ۇمىتكەرلەرىنىڭ بىلىمدەرىن دالەلدەۋىنە, تۇلەكتەردىڭ مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتىنا يە بولۋىنا, وقۋشىنىڭ ءوز ءبىلىم دەڭگەيىن كوتەرۋىنە پارمەندى كومەكتەسىپ كەلەدى. «دوستىقتا» ءاربىر كۋرستىڭ وزىندىك جوسپارى بار. وقۋشىلاردىڭ الدىنا قويعان ماقساتى بەلگىلەنگەن سوڭ, سول دىتتەگەن ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن جىلدىق, ايلىق, اپتالىق جانە كۇندىك جوسپار جاسالىنادى. وقۋشى مەكتەپتە العان ءبىلىمىن قايتالاۋعا مىندەتتى جانە تەست شەشۋدى ۇيرەنۋى ءتيىس. وسىعان بايلانىستى مۇندا كەلگەن وقۋشىنىڭ ءبىلىمى مەكتەپ باعدارلاماسىنا سايكەس تولىقتىرىلادى دا, تەست جۇمىستارىنىڭ ءتۇر-ءتۇرى بويىنشا جالىقپاي ۇيرەتەدى. اتاپ ايتساق, ءار ساباق سوڭىندا ءۇي جۇمىسى رەتىندە بەرىلەتىن, تاقىرىپتى پىسىقتاۋ, اپتالىق, ايلىق جانە توقساندىق قايتالاۋ تەستتەرى, بايقاۋ سىناعى, ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى اراسىندا جۇرگىزىلەتىن تەست, ت.ب. وقۋشىنى جىل سوڭىنا دەيىن كەز كەلگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋگە دايىندايدى. «دوستىق» مۇعالىمدەرى وقۋشىلاردىڭ بىلمەگەن سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋگە كەز كەلگەن ۋاقىتتا دايىن. ءبىلىم الۋعا قۇشتار وقۋشىلاردىڭ ىنتاسىن جوعالتپاۋ باستى ماقساتقا الىنعان, سوندىقتان دا وقۋشى مەن مۇعالىم تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەيدى.
بىلىمدەرىن شىڭداۋعا كەلگەن وقۋشىلار الدىمەن تەستىلەۋدەن ءوتىپ, دەڭگەيلەرى انىقتالادى. ءارتۇرلى دەڭگەيگە ءبولىپ وقىتۋدىڭ تيىمدىلىگى ءجونىندە ماتەماتيكا ءپانىنىڭ مۇعالىمى ورالبەك قاليەۆ: «ەسەپتى تەز شىعاراتىن وقۋشىلار مەن جاي شىعاراتىن وقۋشىلار ءبىر توپتا دايىندالمايدى. ولاردى ءبولىپ وقىتۋ ەكى جاققا دا ءتيىمدى. ەسەپتى تەز شىعاراتىن وقۋشى شابان وقۋشىنى كۇتۋمەن شارشايدى دا, جاي شىعاراتىن وقۋشى قابىلەتتى وقۋشىعا جەتە الماي شارشايدى. ناتيجەسىندە تولىق ءبىلىم بولمايدى» دەيدى. وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە قاراي وقىتۋ ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ەرەكشە ءادىسى. اسىرەسە, رەسپۋبليكا بويىنشا «دوستىقتا» وقيتىن بارلىق «دارىن» توبى مەن «التىن بەلگى» توبىنداعى وقۋشىلار ءبىر-بىرىمەن ءبىلىم جونىنەن جارىسادى. وسىلايشا وقۋشىلاردىڭ بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعى ارتىپ وتىرادى. وقۋشىلارعا ساباقتان تىس ۋاقىتتاردا قوسىمشا دايىندىق وتكىزىلىپ, بىلىمدەرىن ارتتىرۋعا ءمۇمكىندىك جاسالىنادى. اتا-انالار مەن توپ جەتەكشىلەرىنىڭ بەلسەندى اتسالىسۋىمەن ساباققا سەلقوس قاراپ, كوڭىل بولمەي جۇرگەن وقۋشىلار دا نازاردان تىس قالمايدى. مىنە, ۇبت-عا «دوستىقتا» دايىندالۋ وسى جاعىنان ۇتىمدى ءارى ءتيىمدى بولىپ سانالادى.
«دوستىقتا» نەگىزىنەن وقۋشىلار قىركۇيەك ايىنان باستاپ, مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىر جىلدىق كۋرستا دايىندالادى. سونداي-اق شالعاي اۋدانداردا وقيتىن وقۋشىلار توقساندىق دەمالىستاردا جۇرگىزىلەتىن جەدەلدەتىلگەن كۋرستارعا كەلىپ قاتىسادى. جالپى, «دوستىق» كەز كەلگەن ۋاقىتتا, وقۋشىلاردىڭ ىڭعايىنا قاراي, ۇزاق نەمەسە قىسقا مەرزىمدە, ىڭعايلى ساعاتتا دايىندىق كۋرسىن جۇرگىزە الادى.
«دوستىق» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ءتىل ۇيرەتۋ كۋرستارىن جۇرگىزە باستاعانىنا جانە مەكتەپ وقۋشىلارىنا قوسىمشا ءبىلىم بەرىپ كەلە جاتقانىنا بيىل 10 جىل تولىپ وتىر. جىل سايىن جوعارى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ وتىرعان ورتالىق بيىلعى وقۋ جىلىندا دا جاقسى كورسەتكىشتەردى كوزدەيدى.
ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى 4-ءى مەن 10-ى ارالىعىندا 126168 تالاپكەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەنى بەلگىلى. بيىلعى ورتاشا ۇپاي – 86, وتكەن جىلى 84 بولعان. بۇل تۇلەكتەردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنىڭ جىلدان-جىلعا ارتىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. ال ەندى «دوستىق» ورتالىعىنا كەلەر بولساق, بىلتىرعى ورتاشا ۇپايى 100 بولسا, بيىل 102-گە كوتەرىلدى. تاجىريبەلى مۇعالىمدەر مەن ۇتىمدى تەستىلەردىڭ كومەگىمەن دايىندالعان وقۋشىلاردىڭ كورسەتكەن ءبىلىمى ورتالىقتىڭ ورتاشا ۇپايىنىڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتۋىنە ىقپالىن تيگىزدى.
بيىل ەلىمىزدە 30 وقۋشى ەڭ جوعارى كورسەتكىشتى (125 ۇپاي) يەلەندى. سولاردىڭ ىشىندە 5 وقۋشى «دوستىق» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىندا دايىندالعان.
11-سىنىپقا اياق باسقان وقۋشىلار, اسىرەسە, «التىن بەلگى» ۇمىتكەرلەرى قايدا تەستكە جاقسى دايىندايدى, ءبىلىمىمدى تولىقتىرۋ ءۇشىن قاي جەردىڭ مۇعالىمدەرىنەن كومەك السام بولادى دەگەن سان ءتۇرلى ساۋالدارىنا جان-جاقتان جاۋاپ ىزدەي باستايدى. ناتيجەسىندە «التىن بەلگى» ءۇمىتكەرلەرىنىڭ 90 پايىزدان استامى ءوز بىلىمدەرىن قورعاپ شىققاندىعىنا كوز جەتكىزىپ, ءدارىس الاتىن مۇعالىمدەرىمەن الدىن-الا تانىسىپ, قانداي وقۋ قۇرالدارىمەن دايىندالاتىنىن ءوز كوزىمەن كورىپ, جۇرەگى ورنىنا تۇسكەن سوڭ عانا «دوستىق» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىندا دايىندالۋعا تاۋەكەل ەتەدى. ءبىلىم العىسى كەلگەن وقۋشىلارعا مۇندا بارلىق جاعداي جاسالعان. «التىن بەلگى» ۇمىتكەرلەرىنە ەداۋىر جەڭىلدىكتەر بار. سوعان وراي «التىن بەلگى» ۇمىتكەرلەرىنىڭ سانى ارتىپ, ءوز ماقساتتارىنا جەتىپ جاتىر.
«دوستىققا» 30-40 نە 60 ۇپايمەن كەلىپ, ۇبت-دا 100-دەن جوعارى بالل الىپ جۇرگەن وقۋشىلار از ەمەس. باستاپقى جيناعان ۇپايىنان ۇبت-دا ەكى ەسە, ءتىپتى, ءۇش ەسە ارتىق العان وقۋشىلار «دوستىقتىڭ» ابىرويىن ارتتىرۋدا. بۇل وقۋشىنىڭ ءوز ەڭبەگى جانە دە تاجىريبەلى ۇستازدار مەن ۇتىمدى تەستىلەرمەن دايىندالۋدىڭ جەمىسى. بۇل كۇندەردە ورتالىقتا 10-سىنىپتان 11-سىنىپقا كوشكەلى وتىرعان وقۋشىلارعا ارنالعان جازعى كۋرس ءوز ەسىگىن ايقارا اشتى.
قورعانبەك امانجول.