وسى كۇندەرى تاجىكستان استاناسى الەمدىك ساياساتشىلاردىڭ اۋزىنان تۇسپەۋدە. ويتكەنى, مۇندا ماڭىزى زور ساياسي شارالار وتۋدە. سونىڭ ەڭ باستىسى – الدا بولاتىن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەيتويلىق سامميت. وعان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە.
سامميت جۇمىسى بۇگىن, ياعني سەنبى كۇنى باستالاتىندىقتان, اۋەلى ۇسىنىلعان جوبا بويىنشا ونىڭ كۇن تارتىبىندە 11 ماسەلە قارالاتىنىن ايتا كەتەيىك. سونىڭ ىشىندە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ ۇيىمنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان مالىمدەمەلەرى, 20 جىلعى ءىس-ارەكەتتەردىڭ قورىتىندىلارى جانە پەرسپەكتيۆاداعى مىندەتتەرى تۋرالى ساراپتامالىق باياندامالار تىڭدالادى, سونداي-اق اۋە قورعانىسى, 2012-2014 جىلدارداعى زاڭسىز ميگراتسياعا توسقاۋىل بويىنشا, 1941-1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ەرلەرىن ۇلىقتاۋ جونىندەگى جانە ت.ب. كوپتەگەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلماقشى.
كەشە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ سامميتىنە ۇسىنىلاتىن كۇن ءتارتىبىنىڭ سوڭعى جوباسىن تالقىلاعان سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى بولىپ ءوتتى. وندا جۇمىس توپتارىندا كەلىسىلگەن جوبا نەگىزىنەن ماقۇلداندى.
سونىمەن قاتار, كەشە ءتاجىكستان استاناسىندا «دۋشانبە ءتورتتىگى» دەگەن اتاۋ العان – اۋعانستان, پاكستان, رەسەي جانە ءتاجىكستان پرەزيدەنتتەرى حاميد كارزاي, اسيف ءالي زارداري, دميتري مەدۆەدەۆ جانە ەمومالي راحمون كەزدەسىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويدى. ال ءبىر كۇن بۇرىن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ماحمۋد احمادينەجاد كەلىپ, روگۋن سۋ ەلەكتر ستانساسىن قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردى كورىپ, نىساندى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن اشىپ بەردى.
مىنە, وسىنداي شارالار ءوتىپ جاتقان دۋشانبە قالاسى ۇلكەن ورلەۋ ۇستىندە. كوشەلەر مۇنتازداي ەتىپ تازارتىلعان, ەل باسشىلارى جۇرەتىن نەگىزگى كوشەلەردە تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ تۋلارى ىلىنگەن, قوعامدىق جانە جەكەمەنشىك كولىكتەردىڭ ءجۇرىستەرىنە شەكتەۋ قويىلعان. اسپان الەمى دە جارقىرىپ اشىلىپ, وسى كۇندەردە دۋشانبەدە جايناعان جارقىن كۇندەر تۇر.
جالپى, تاجىكستاننىڭ ەكونوميكالىق احۋالى قازىر ءبىرشاما دۇرىستالىپ قالعانى بايقالادى. وسىدان ءتورت جىل بۇرىن كەلگەنىمىزدە مۇنداعى كوشەلەر ابدەن توزىپ, ۇيلەردىڭ سىرتى سۇرقايلانىپ, سانىنەن ايرىلىپ تۇرعان ەدى. ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيىنىڭ دە بارىنشا ءپاس ەكەنىن اڭداعانبىز. قازىرگى جاعداي وزگەشە سەكىلدى. ەكونوميكالىق ىلگەرىلەۋدىڭ ايتارلىقتاي ەكەنىن وزگە ەمەس, ۇكىمەتتى بارىنشا سىنايتىن وپپوزيتسيالىق باسىلىمداردىڭ ءوزى مويىنداپ وتىرعانىن كوردىك. ادامداردىڭ جۇزىنە جىلىلىق ەنىپ, ومىرگە دەگەن قۇشتارلىق ويانعان.
تاجىكستاننىڭ ۇلتتىق مەرەكەسى – 9 قىركۇيەك. 1991 جىلدىڭ وسى كۇنى تاجىكستان رەسپۋبليكاسى ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان. سول كۇننىڭ جانە تمد سامميتىنىڭ قارساڭىنا مۇندا دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ بيىك فلاگشتوك ورناتىلىپ, تاجىكستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋى 165 مەتردەن جەلبىرەدى. ونىڭ ەنى – 30, ۇزىندىعى – 60 مەتر, جالپى اۋماعى – 1800 شارشى مەتر. تۋ كوتەرىلگەن كۇنى پرەزيدەنت ە.راحموننىڭ قولىنا گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنىڭ وكىلى «دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ بيىككە كوتەرىلگەن تۋ» دەلىنگەن ارنايى كۋالىك تاپسىردى. ال ەلدىڭ مەملەكەتتىك ەلتاڭباسى 45 مەتر بيىكتىكتەگى تۇعىرعا ورناتىلدى.
وسى كۇندەرى مۇندا ورتالىق ازياداعى ەڭ ۇلكەن كىتاپحانالاردىڭ ءبىرى اشىلدى. ەلدىڭ پرەزيدەنتى ەمومالي راحمون دا وسى كۇندەردىڭ قارساڭىندا ەۋروپا قاۋىمداستىعى حالىقارالىق بايلانىستار جونىندەگى كەڭەسىنىڭ شەشىمىمەن «ءححى عاسىر كوشباسشىسى» دەگەن قۇرمەتتى اتاق الدى. «ەۋرونيۋس» ارناسىنان تاجىكستان تۋرالى پرومو-روليك كورسەتىلدى. مىنە, وسىنىڭ ءبارى تاجىكستاننىڭ ەلىم دەپ ەلجىرەگەن ازاماتتارىنىڭ ءبارىنىڭ كوڭىلىن شات ەتۋدە.
تاجىكستاننىڭ قازاقستانمەن اراداعى قارىم-قاتىناسى دا ۇنەمى ورلەۋ ۇستىندە كەلەدى. 2011 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا قازاقستان مەن تاجىكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 233,5 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى. سونىڭ ىشىندە تاجىكستاننىڭ ەكسپورتى 27,2 ملن., ال يمپورت 206,3 ملن. دوللار. ساۋدا اينالىمى جونىنەن قازاقستان تاجىكستان ءۇشىن تمد اۋماعىندا رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندى الادى. ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى گۋمانيتارلىق سالاداعى بايلانىستار دا ارتا تۇسۋدە. قازىر قازاقستان قالالارىندا جۇزدەگەن تاجىكستاندىق ازامات ءتۇرلى ماماندىقتارعا وقىپ ءجۇر.
جاقسىباي سامرات, «ەگەمەن قازاقستان» – دۋشانبەدەن.