ناعاشى مەن جيەن

ۇزاق ۋاقىت بويى قۋعىن-سۇرگىندە بولىپ, شارتاراپتى ارالاپ العان ءبىلىمى ەش كادەسىنە جاراماعان اكەمنىڭ ەلگە كەلگەننەن كەيىن دە ايى وڭىنان تۋا قويماعان. باستان وتكەرگەن مۇڭ-نالا تەككە كەتسىن بە, الپىسىنشى جىلدارعا قاراي جىڭىشكە اۋرۋدان كوز جۇمدى. ەندىگى بار سۇيەنەرىمىز انامىز بوپ قالدى. انامىز اقىش قاجىرلى ادام ەدى, ايتسە دە ءبىزدى جەتكەرىپ, قاتارعا قوسۋ وعان دا وڭاي بولعان جوق. بىراق سىر بەرمەي, ءبارىمىزدىڭ ءبىلىم الۋىمىزعا بارىنشا جاعداي جاسادى. بالالارى ءوسىپ, تىنىسى كەڭىگەن تۇستا جامبىل جاباەۆتىڭ 120 جىلدىعى بولادى ەكەن دەگەن حابارعا ول ەلەڭ ەتە قالدى. قاجىپ جۇرگەن ۋاقىتتا سەن دە مەنىڭ ءبىر بالامسىڭ دەپ, باۋىرىنا باسىپ, مەيىر-قايىرىن توككەن تاتەسىنىڭ سول مەرەيتويىنا بارۋعا اڭسارى اۋعانى سونشا, بالا قۇساپ كۇن ساناۋعا كوشكەن. سونىمەن, كۇتكەن ۋاقىت تا كەلىپ جەتتى. قاسىنا قۇداعيى كەرىم اپا مەن قىزى ايشاحاندى ەرتىپ, ول جولعا شىقتى. بۇل كەزدە مەنىڭ الماتىدا وقىپ جۇرگەن كەزىم. سوندىقتان, اپامنىڭ بۇل تويدان العان ءلاززاتتى ساتتەرىن ءدال ۋاق­ت­ىسىندا ەستي العانىم جوق. الايدا, اۋىل­عا بارعان كەزىمدە اناما قويعان العاشقى سۇراعىم دا وسى بولدى. – اپا, توركىنىڭە بارىپ, كوڭىلىڭ ءبىر جايلانىپ قايتتى ما؟ اكەڭىزدىڭ تويىن كوردىڭىز بە؟ – دەدىم مەن. اپامنىڭ بۇل بالا شاعىنان كەيىن تۋعان اۋىلىنا العاش بارۋى عوي. العان اسەرى ۇشان-تەڭىز ءتارىزدى. بىرىنەن كەيىن ءبىرىن اڭگىمەلەپ جاتىر. جامبىل تاتەسىنىڭ جامباسى تيگەن جەرگە بارعانىن, تويدان كورگەن قىزىعىن, ءتىپتى اكە-شەشەسىنىڭ كوزىن كورگەن ادامداردى دا كەزدەستىرگەنىن ايتىپ تاۋىسا الار ەمەس. بۇل بۇل ما, قىزىقتىڭ ءبارى الدا ەكەن. قالاعا قايتار كەزدە اپام توقتاتىپ الدى دا, قيىلا تۇرىپ, ماعان ءبىر ءوتىنىش ايتتى. – بالام, ۇلكەن قالادا ءجۇرسىڭ عوي. ماعان ءبىر ادامنىڭ دەرەگى كەرەك بولىپ تۇر... دەپ ءسوز اياعىن كۇمىلجي بىتىرگەن ول ءسال ويلانىپ تۇردى دا: – مەنىڭ اكەم تىلەۋ­جاننىڭ باۋىرى تىلەندىدەن ءبىر تۇقىم قالىپتى. سونى ىزدەستىرىپ كورشى, – دەدى. ەلەڭدەپ تۇرعان جاس كەزىمىز عوي. شى­نىم­دى ايتسام, ونىڭ بۇل سوزىنە ءمان بەر­مەگەنىم سونشا, بىلاي شىعا ۇمىتىپ تا ۇلگەردىم.  اۋىلعا قايتا بارعانىمدا انام ءوز ءوتىنىشىنىڭ حابارىن كۇتىپ جۇرگەنىن ايتتى. سوندا عانا مەن وتكەندەگى ءسوزدى ەسىمە ءتۇسىردىم.  – ە, ۇلكەن قالادان بىرەۋدى تابۋ وڭاي ەمەس شىعار. ايتپاقشى, جۇرتتان سۇراس­تىرعان كەزدە ونى ەكەيدىڭ ىشىندە بوتا­عارادان تاراعان دەۋدى ۇمىتپا, – دەدى ول.  ناعاشى جۇرتىمدى ەشۋاقىتتا كورمەگەن, ولاردىڭ جىلۋىن سەزىنبەي وسكەندىكتەن بە ەكەن, ماعان سول ءسات اپامنىڭ بۇل ءوتىنىشى مۇلدەم قۇلاققا كىرمەيتىن, بوس ءسوز سياقتى كورىنگەن. ۇيات-اي, سول ءسات ءوزىمنىڭ ەشكىمدى ەشقايدان ىزدەي قويمايتىنىمدى ايقىن سەزىنە تۇرىپ, تاعى دا جارايدى دەگەندەي راي تانىتتىم. ءتىپتى, بىلاي شىققان سوڭ دا اپامنىڭ بۇل تىلەگى تىم وعاش نارسە سياقتى كورىنگەنى سونشا, «قۇداي-اۋ, ەكەيدىڭ ىشىندە بوتاعارا دەگەن اتاسىنان تارايتىن تىلەندىدەن ءبىر تۇقىم قالىپتى. سونى ىزدەپ ءجۇرمىن», دەپ كىمگە ايتامىن  دەپ كۇيىنەمىن ءوز-وزىمنەن. ارينە, مەن انامنىڭ نەندەي ءسوزى بولسا دا جەرگە تاستاعان ەمەسپىن. بىراق مىنا تىلەگى...  – اپا, سوندا تىلەندىدەن قالعان ءبىر تۇقىم دەگەن كىم؟ ونى سىزگە كىم ايتتى؟ – دەدىم مەزى بولعان مەن. – ءاي, كىم دەيتىندەي... ول سەنىڭ ناعاشىڭ. وتكەندە جامبىل تاتەمنىڭ تويىنا بارعاندا ەستىدىم... مەنى وسى قالپىممەن اسپاننان تۇسە قالدى دەپ پە ەدىڭ. مەنىڭ دە اتا-انام بولعان. ەر­تە قايتىپ كەتسە دە, ولاردى بىلەتىن ءبىر­لى-جارىم ادامدار ءالى دە بار ەكەن. سولار تىلەندى كوكەمنەن ءبىر تۇقىمنىڭ قال­عانىن, ونىڭ الماتىدا تۇراتىنىن ايتتى. ول دا اتاباي كوكەم سياقتى, ونەرگە جاقىن ادام كورىنەدى. ال ونداي ادامدى تابۋ­عا بولادى عوي, – دەپ قوسىپ قويدى.  ۋاقىت زىرلاپ وتە بەردى. مەنىڭ جاۋابىمدا دا ەش وزگەرىس جوق. وسىلايشا ەرەنسىزدىك تانىتىپ جۇرگەنىمە اپام بىردە كادىمگىدەي وكپەلەپ تە قالدى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا اپامدى دا قايتپاس ساپارعا شىعارىپ سالدىق. ودان ءارى قاراي ءوزىم قىزمەت ىستەي­تىن «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى استاناعا كوشىپ, ءبىز دە سول قالاعا قونىس اۋداردىق. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە ۇيدە جامبىل جاباەۆتىڭ نەمەرەسى الىمقۇل اقىن اعانىڭ قوناق بولعانى بار. ۇيگە كەلگەن كەزدە ونىڭ كوزى بىردەن توردەگى انامنىڭ سۋرەتىنە ءتۇستى. – ءاۋ, اينالايىن, مۇندا اپكەم وتىر عوي, – دەگەن ول بەينەبىر ءتىرى اداممەن جۇزدەسىپ تۇرعانداي, ول كىسىمەن دە امان­داسىپ جاتىر. – ءسىز ول كىسىنى تانيتىن با ەدىڭىز؟ – دەدىم مەن انامنىڭ توركىن جۇرتىنان جىراقتا وسكەنىن ەسكە الىپ. – ە, نەگە تانىمايمىن. جاس كەزىندە كورگەنىم بار. ونىڭ ۇستىنە جاكەم اكەسى تىلەۋجاندى ءجيى ايتىپ وتىراتىن. «اتتەڭ, قول قىسقا بولىپ, تىلەكەمنىڭ جالعىزىن دا الىسقا قاڭعىرتىپ جىبەردىك-اۋ. اكەسى جارىقتىق ءومىرىنىڭ ۇزاققا بارماسىن سەزدى مە, قىزىنىڭ جايىنا الاڭداپ, ەگەر ولاي-بۇلاي بولىپ جاتسام, وسى بالاما باس-كوز بول», دەپ اماناتتاپ وتىرۋشى ەدى. ارۋاق ريزالىعى ءۇشىن سول بالانى ىزدەپ تاپسام دەپ ەدىم, وعان مىنا كوكدولى زامان ەش مۇرشا بەرمەدى. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى, سول بالا مەنى ءوز اياعىمەن ىزدەپ كەلگەندە, مۇنداي قۋانباعان شىعارمىن. بويجەتىپ, كۇيەۋگە دە شىعىپتى. ەرى مىنا قاستەكتەگى سولتى بولىستىڭ بالاسى ەكەن. اكەسى ونى كوپ جىل سىرت ەلدە وقىتقانىن دا ەستىگەنمىن. سول وقىعانى ءۇشىن ءارى بايدىڭ بالاسى بولعان سوڭ قۋعىنعا ءتۇسىپ, قىرعىز ەلىنە كەلگەندە ءبىزدىڭ قىزدى جولىقتىرىپتى. وشكەنىم جانعانداي قۋانىپ, ەكەۋىن دە باۋىرىما باستىم. اتتەڭ, بۇل قىزىعىم دا ۇزاققا بارمادى. ولار امالسىز بوي تاسالاپ, باسقا ءبىر جەرگە كوشىپ كەتتى. ءسويتىپ, تاعى دا قىزىمنان كوز جازىپ قالدىم, – دەپ جاكەڭ بىزگە ءجيى-ءجيى ايتىپ وتىراتىن. اپكەمنىڭ ءوزىن بالا كەزىمدە سول ۇيدەن كورگەنمىن. ول كەزدە جاس ەدىم عوي, ءمان-جايدى بىلمەگەن ەكەنمىن. كەيىننەن جاكەمنىڭ اۋزىنان ەستىدىم, – دەدى ول. – ءيا, اپام سىرتتا ءوسىپ, ناعاشىلارىم­مەن ءبىز دە ارالاسا المادىق. ءتىپتى, سىزدەن باسقا ەشقايسىسىن دا تانىمايدى ەكەن­مىن, – دەدىم ونىڭ بۇل سوزىنەن كەيىن. – ءاي, سەن قىزعا اپكەم ايتقان شىعار. سەنىڭ ەڭ جاقىن ناعاشىڭ كۇنى كەشەگە دە­يىن وزىڭمەن ءبىر قالادا تۇردى عوي. سول كىسى­گە نەگە بارمادىڭ؟ جوق الدە... ونىڭ كىم ەكەنىن بىلەسىڭ بە؟ – دەپ تاقىمداعان الىم­قۇل اعانىڭ بەتىنە تاڭدانا قاراپ قال­عانىم ەسىمدە.  – ول كىم؟ – دەگەن ءسوز­دىڭ دە اۋزىمنان قالاي شىققانىن اڭعارماي قالىپپىن. – ە, مەن سەنى بىلەدى ەكەن دەپ جۇرسەم... ول ءوزىمىزدىڭ نۇرعيسا عوي. – قاپەلىمدە نۇرعيسا دەگەن كىم ەدى دەپ ءوزىم تاني­تىن جۇرتتى ويشا شولىپ وتكەنىمشە, «وي, سەن ونى بىلەسىڭ. نۇرعيسا تىلەن­ديەۆتى ايتامىن», – دەدى ول.  وسى ءسات اپامنىڭ «تىلەن­دىدەن ءبىر تۇقىم قالىپ­تى. سونى ىزدەشى» دەگەن ءسوزى سارت ەتىپ ويىما ورالدى.  – ءوي, مىنا قىز قايتەدى ءوزى. مەن مۇنى بىلەدى ەكەن دەپ جۇرسەم. ايدان تۇسكەندەي اڭقيىپ وتىرعانىن قاراشى... بەرى قارا, سەنىڭ شەشەڭنىڭ اكەسى تىلەۋجان ءۇش اعايىندى. تىلەۋجان, تىلەندى, تۇمانشى. ولار ەكەيدىڭ بوتاعاراسىنان تارايدى, – دەپ ۇزىن-سونار اڭگىمەگە كىرىسكەن الىمقۇل اعانىڭ ءسوزىن دە تىڭدايتىن حالدە ەمەسپىن.ۇيات-اي, اپام سوندا مەن ويلاعانداي قۇلاققا كىرمەيتىن ءوتىنىش ايتپاعان ەكەن-اۋ. ەگەر سول كەزدە دەن قو­يىپ ىزدەسەم, تىلەندىدەن قالعان ءبىر تۇقىم­نىڭ نۇرعيسا اعامىز ەكەنىن مەن بىل­مە­سەم دە, قول سوزىم جەردە تۇرعان جام­بىل اتا اۋىلىنىڭ ادامدارىنىڭ ءبىرى بولماسا, ءبىرى ايتار ەدى عوي دەيمىن وزىمە ءوزىم. ...ءبىر ەسكە سالا كەتەتىن جايت, الماتىعا كەلگەننەن كەيىن نۇرعيسا اعامەن دە كوپ ۇزاماي-اق تانىسقان ەكەنمىن. ءتىپتى, اپام تىلەندىدەن ءبىر تۇقىم قالىپتى, سونى ىزدەشى دەگەن كەزدە دە, كەيىن ويلاسام, مەن ونىمەن تانىسىپ تا ۇلگەرگەن ەكەنمىن. ول كەزدە ونەر ادامدارى «كينو ۇيىندە» ءجيى-ءجيى باس قوساتىن. جۇرت ول جەرگە بىردە ەكراننان كورسەتۋگە رۇقساتى جوق فيلمدەردى تاماشالاۋعا بارسا, ەندى بىردە اتاۋلى داتالاردا ءارتۇرلى ويىن-ساۋىق كەشتەرى وتەتىن. ءالى ەسىمدە, جاڭا جىلدىق كەشكە ارنالعان سالتاناتقا مەن دە بارعانمىن. بارۋىن بارسام دا, بوتەن ورتاعا كىرىگىپ كەتە الماي, ءبىر شەتتە تۇر ەدىم, قاسىما سالىپ ۇرىپ نۇرعيسا اعا كەلدى. ول كىسىنى كىم بىلمەيدى. مەن دە سالەمدەسۋدىڭ يشاراسىن جاساپ, ورنىمنان تۇرماق ەدىم, ول مەنى ءاي-شايعا قاراتپاي, ورتاعا سۇيرەلەي جونەلدى. مۋزىكا ويناپ تۇرعان. الايدا, ەشكىم بيلەي قويماعان. ءدۇيىم جۇرتتىڭ الدىنا شىعىپ بيلەۋ, مەنىڭ دە ويىمدا جوق ەدى. سوندىقتان شىعار, كىبىرتەكتەپ, اياعىم جۇرەر ەمەس. ونىڭ ۇستىنە ۆالس ىرعاعىمەن ۇيىرىلە جونەلۋگە دە جوقپىن. سودان امال جوق, سولبىرەيىپ نۇرعيسا اعانىڭ ىڭعايىن باعۋعا ءماجبۇرمىن. بي اياقتالار تۇستا ول كىسى شىدامادى. وداعاي داۋىسپەن ء«وي, مىنا قىز مەنىمەن بيلەگەنىنە ۇيالىپ تۇر عوي», دەگەن ول شالت قيمىلمەن تاعى دا قولىمنان جەتەكتەپ, شەتتەۋ ءبىر تۇسقا كەلىپ توقتادى.  – ءوي, تۇرىڭە بو­لا­يىن. سەن نەسىنە قىسىلاسىڭ؟ مەن اعاڭ­مىن. وتكەن­دە سەيداحمەت («لەنين­شىل جاس» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى س.بەر­دىقۇلوۆتى ايتا­دى) ايتقان. سەن مىنا جامبىل اۋدانى­نىڭ قىزى ەكەنسىڭ عوي. دەمەك, سەن م­ەنىڭ قارىنداسىم­سىڭ. «سەكەڭ ءوزى ءبىر جاي­راڭداعان, مى­نەزى اشىق بالا» دەپ ەدى... وي, تۇرىڭە بولايىن... ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ قىزدارى شەتىنەن «س حاراكتەروم» كەلۋشى ەدى...», دەپ قارقىلداي ك ۇلىپ الدى. وسى ورتادا ءوزىمدى قولايسىز سەزىنىپ تۇرعا­نىمدى ول كىسىگە قالاي ايتايىن, «ۇيال­عان تەك تۇرماس دەگەندەي, «اعا, مەن كىش­كەنە سىرقاتتانىپ», دەپ ەدىم, «ە, باسە, سۇمىرەيىپ تۇرعانىڭ سول ەكەن عوي. قانە, مەن سەنىڭ سول اۋرۋىڭدى جازىپ جىبە­رەيىن», دەدى دە توپقا قاراپ ايعاي سالدى. – ءاي, ابدوللا قايداسىڭ؟ بەرى كەل.  سالدەن كەيىن كوپ ورتاسىنان سىتى­لىپ, ارىقشا كەلگەن مۇرتتى كىسى قاسىمىزعا كەلدى. – بۇل ابدوللا قارساقباەۆ دەگەن اعاڭ, – دەپ ونى ماعان تانىستىرىپ ءوتتى دە, – ال مىنا قىز «لەنينشىل جاستا» جۇمىس ىستەيدى. ايتپاقشى, سەنىڭ اتىڭ كىم ەدى؟ – اتىم جۇماگۇل, – دەدىم مەن. سول-اق ەكەن, اڭگىمەگە الگىندە تانىسقان ابدوللا دەگەن كىسى ارالاستى.  – ە, جۇماگۇل سولتيەۆا دەگەن سەن ەكەنسىڭ عوي. كوبىنە ونەر تاقىرىبىنا جازاسىڭ. گازەتتەن وقىپ ءجۇرمىن, – دەدى ول. ءوزى بيازى سويلەيتىن ادام ەكەن. سەنى سىرتتاي بىلەمىن دەگەن سوڭ با, الدە ءوزىن ادەپتى ۇستاعانى ءۇشىن بە, وعان ءىشىم جىلىپ قالدى. – ءاي, ابدوللا, سەن تۇرما. اققاينار اكەل. مىنا قىز سەنىڭ دە قارىنداسىڭ. ءوزى اۋىرىپ تۇر ەكەن. باسىن جازىپ بەرەيىك, – دەدى نۇرەكەڭ الگى كىسىگە قاراپ. بۇل جولى دا داۋىسى وكتەمدەۋ شىقتى. «تۋ, مىنا كىسىگە قايدان تاپ بولدىم ەكەن» دەپ ىشتەي نالىپ تۇرعان مەن باسىن جازىپ بەرەيىك دەگەن سوزگە كادىمگىدەي شام­دانىپ-اق قالدىم. باسىن جازىپ بەر­گەنى نەسى؟! مەنى ءبىر ىشكىش دەپ تۇر ما بۇل؟! – جوق, مەن اققاينار ىشپەيمىن. جالپى, ىشىمدىك اتاۋلىنى تاتىپ كورگەن ەمەسپىن, – دەدىم ىشتەگى قايناي باستاعان اشۋىمدى بارىنشا تەجەپ. مەنىڭ بۇل سوزىمە ول پىسقىرعان دا جوق. – ىشپەسەڭ, ىشەسىڭ, – دەدى ول نىق داۋىسپەن. – ءجا, قارىنداسىم, قورىقپا. بۇل مىنا اعاڭنىڭ ساعان دەگەن قۇرمەتى عوي. ءوزى ەشكىمگە ءبۇيتىپ جالباقتامايتىن ادام. سەن قارىنداسى بولعان سوڭ, بىرگە وتىرىپ, جاقسىلاپ تانىسقىسى كەلگەن شىعار. قىسىلما, قالقام. بۇل اعاڭنىڭ جۇرەگى التىن, – دەدى لەزدە ءبىر اققاينار مەن شوكولاد تاقتاسىن قولتىعىنا قىسا جانىمىزعا كەلگەن ابدوللا اعا. ونىڭ سوزىنەن كەيىن مەن دە ساباما ءتۇستىم. شەتتەۋ تۇرعان ۇستەلدىڭ بىرىنە جاي­عاس­قان سوڭ دا تىنىشتىق بولمادى. ەكەۋى­نە سالەم بەرگەن جۇرت اڭگىمەنى وربى­تەر ەمەس. سول ءساتتى پايدالانىپ كەتىپ قال­سام دەپ مەن وتىرمىن. انە, قاسى­مىز­عا تاعى بىرەۋ تاياندى. شاماسى, نۇرە­كەڭ­مەن ارا­لاس-قۇرالاسى بار ادام عوي دەيمىن, وزىمسىنە سويلەي كەلدى. – وي, نۇراعا, ءسىز مۇندا ەكەنسىز عوي, – دەپ ءبىزدىڭ قاسىمىزعا وتىرا كەتپەك بولىپ ىڭعايلانعان ول ءبىر ءسات ماعان بارلاي قاراپ الدى دا: «نۇراعا, ۋ ۆاس ۆكۋس حوروشي», – دەپ ەدى, اعامىزدىڭ تالا­ع­ى تارس كەتتى. ورنىنان ۇشىپ تۇردى دا: ء«اي, سەن نە وتتاپ تۇرسىڭ؟ بۇل – مەنىڭ قارىنداسىم. كانە, قۇرت كوزىڭدى بۇل جەردەن!», دەپ ايعاي سالعانى ازداي, الگى كىسى وتىرماق بولعان ورىندىقتى ج ۇلىپ الىپ, ونى لاقتىرىپ جىبەردى. ورىندىققا وتىرا كەتپەك بولعان ول بولسا, قاپەلىمدە شالقاسىنان ءتۇستى. – ءجا, قوي ەندى. بايقايمىن, مىنا بالا دا اسىعىس سياقتى. جولىن بوگەمەيىك. ءوزى «لەنينشىل جاستا» ىستەيدى ەكەن. قارىنداسىڭدى ءالى تالاي كورەسىڭ, – دەپ ابدوللا اعا باسۋ ايتىپ ەدى, الگىندە عانا جارىلارداي بولىپ شاتىناپ تۇرعان نۇرعيسا اعام كەنەت جايىلىپ سالا بەردى. – قاپ... مىنا جەر تۋرا جىندىحانا عوي. وندا ءجۇر. مىنا قىزدى شىعارىپ سالىپ, ەكەۋمىز ءبىر وڭاشا جەرگە بارايىق, – دەپ ورنىنان تۇردى. بىرەر كۇن وتكەن سوڭ الدەقانداي شارۋا جايىمەن سەيداحمەت اعا شاقىرعان. ءبولىم جۇمىسى جايلى ەكەۋارا اڭگى­مەنى تالقى­لاپ جاتقاندا ول كىسىگە بىرەۋ تەلەفون شالدى. – ە, ودان شىعادى, شىعادى. ونىمەن داستارقاندا ءبىر شاي ءىشىم ۋاقىت قانا تىنىش وتىرۋعا بولادى. ودان كەيىن نە ىستەيتىنىن وزگە تۇگىل, ونىڭ ءوزى دە بىل­مەيدى, – دەپ ار جاعىنداعى كىسىنىڭ ءسوزىن كۇلە تىڭداعان ول تەلەفون تۇتقاسىن ورنى­­نا قويعان سوڭ دا, الگى اڭگىمەنىڭ اسەرى­­نەن ايىعا المادى. ارا-اراسىندا ء«اي, نۇر­عيسا-اي, تەنتەك-اۋ, تەنتەك», دەپ كوزى­­نەن جاس اققانشا كۇلگەن. – نۇرعيسا اعاي ءبىر قىزىق كىسى ەكەن عوي. – سول ءسات اۋزىمنان وسى ءسوزدىڭ قالاي شىققانىن ءوزىم دە اڭعارماي قالدىم. الايدا, سەيداعاڭ مەنىڭ بۇل سوزىمە اسا ءمان بەرمەدى. مەن سونىسىنا ىشتەي قۋانىپ قالدىم. ويتكەنى, باسشىمىز ەشكىمنىڭ ءوز الدىندا كوستەڭدەپ سويلەۋىنە جول بەرمەيتىن. – شىركىن, نۇرعيسا دەگەن حاس تالانت قوي. مىنەزدى دە قۇداي سوعان ساي ءۇيىپ-توگىپ بەرە سالعان. ءوزىن كەيدە يگەرە ال­ماي قالادى. ءتىپتى, سول تەنتەكتىگى وزىنە جا­را­سادى دا. ونى ءتىپتى باسقاشا ەلەس­تەتۋ دە مۇمكىن ەمەس. سول مىنەزىن ەل دە كوتەرەدى. ورنىندا باسقا بىرەۋ بولسا, ونى باياعىدا-اق سوتقا سۇيرەپ نەمەسە جىندىحاناعا جاپتىرىپ تا تاستار ما ەدى, – دەپ ءالى دە الگىندەگى اڭگىمەنى ۇمىتا الماي وتىر. باسشىمىزدى نە ايتسا دا ءدوپ سويلەيتىنى, ءسوزدىڭ پارقىن بىلەتىنى ءۇشىن جۇرتتىڭ ءبارى قۇرمەت تۇتاتىن. ءوزىمىز دە بۇل قاسيەتىنە كۇندەلىكتى ومىردە كۋا بولىپ, ەرىكسىز ءتانتى بولاتىن ەدىك. سوندىقتان دا شىعار, سەيداعاڭنىڭ سۇيسىنە ايتقان الگى سوزىنەن كەيىن وزىمە سالعان بەتتەن ۇناي قوي­ما­عان نۇرعيسا اعاما مەن دە ىشتەي كەشىرىم جاساپ ۇلگەردىم. بۇدان كەيىن دە نۇرعيسا اعامەن جۇز­دەسۋدىڭ سان رەت ءساتى ءتۇستى. بىردە ول: «وي, التىنبايىم!» – دەپ مەيىرلەنە ماڭدايىمنان ءسۇيىپ, جىكجاپار بولسا, ەندى بىردە ء«اي, ءيتتىڭ كۇشىگى, سەن نەگە حابارسىز كەتتىڭ؟ بايقا, قۇلاعىڭدى كەسىپ الامىن», دەپ تاسىر قىلىعىمەن تاڭ قالدىراتىن. ول-ول ما, ەندى بىردە تەلەفون سوعىپ: «سەن قىز نە قاراپ ءجۇرسىڭ؟ انا كانو باۋىرىڭ قۋ تىزەسىن قۇشاقتاپ, ولەتىن بولدى عوي. سوعان كانە, قاتىن تاۋىپ بەر», دەپ الەك سالاتىن. بۇل جەردە الەك سالدى دەپ جايدان-جاي ايتىپ وتىرعانىم جوق. تەلەفونمەن حابارلاسقانى از بولعانداي, كورگەن سايىن ء«اي, قىز, ساعان كانوعا قاتىن تاپ دەگەنىم قايدا؟» دەپ جاعامنان الارداي جارماسا كەت­كەن كەزدەرى دە از ەمەس. كانو دەپ وتىرعانى كينورەجيسسەر قانىبەك قاسىمبەكوۆ. ول كوپكە دەيىن بويداق بولىپ ءجۇردى عوي. نۇرعيسا اعامىزدىڭ قابىرعاسىنا سول قاتتى باتقان سياقتى. بىردە ءتىپتى كوشە بويىندا كەزدەي­سوق جولىعىپ قالعان گازەت اۆتورىمەن سويلەسىپ كەلە جاتقانىمدى كورىپ: ء«اي, سەن نەگە جاپالاقشا جاربيىپ مەنىڭ قارىنداسىمنىڭ قاسىندا ءجۇرسىڭ؟ ال­دى­مەن ارتىڭا قارا», دەپ الگى كىسىنىڭ جاعا­سىنا جارماسىپ ۇياتقا قالدىرعانى دا, بار. ونىڭ بۇل مىنەزىنە بىرتە-بىرتە كوز دە, كوڭىل دە ۇيرەنە باستاعان. ايتسە دە, كەيىننەن ءومىرىنىڭ سوڭىنا قاراي ونى باسقا ءبىر قىرىنان كورگەنىمدى قالاي ۇمىتامىن. بىردە كەنجە قىزىم ايگەرىمدى مەنىڭ قاسىمنان كورىپ, ونى باۋىرىنا باسىپ وبەكتەپ تۇرعان اعام ماعان ايعاي سالعاندا شوشىپ كەت­كەنىم دە ەسىمدە. سويتسەم, ول ايگەرىمنىڭ ساۋساقتارىنىڭ سالالى ەكەنىنە كوزى ءتۇسىپتى. – ءاي, قىز, سەن مىنا بالانى ماعان نەگە اكەلمەي ءجۇرسىڭ؟ قۇداي-اۋ, بۇل ءتۋابىتتى دومبىراشى عوي. ساۋساعىن قاراشى, – دەپ ونىڭ قولىن ۇستاعان كۇيى ماعان بۇرىلدى دا: ء«وزى مۋزىكالىق مەكتەپتە وقي ما؟», – دەدى.  ايگەرىم مەنەن بۇرىن «جوق» دەگەندەي باسىن شايقادى. توقسانىنشى جىلداردىڭ ءىشى عوي. كۇندەلىكتى كۇنكورىستىڭ ءوزى قيىن كەزەڭ. سول قيىندىقپەن ارپالىسىپ ءجۇرىپ, ونىڭ ساۋساعىنا كىم ءمان بەرگەن. – قاپ, مىنا ساۋساق فورتەپيانوعا دا كەلىپ تۇر. الەمدى ءدۇر سىلكىندىرەر ءبىر مۋزىكانتتى سەن قۇرتتىڭ عوي, قۇرتتىڭ, – دەپ ءبىر قىجىرتىپ وتكەن ول بىرەر ساتتەن كەيىن: ء«الى دە كەش ەمەس. ماعان اكەل. بۇل بالامەن ەندى ءوزىم جۇمىس ىستەيمىن», دەدى. الايدا, نۇرعيساداي تۋما تالانتتان ءدارىس الۋدى قىزىمنىڭ ماڭدايىنا جازباعان ەكەن. كوپ ۇزاماي ول دۇنيەدەن ءوتتى. ايتسە دە ونىڭ كورەگەندىگىنە تاعى دا ءبىر قايران بولدىم. ايگەرىم الماتىنىڭ شاعىن اۋدانىنداعى №13 مەكتەپتىڭ ءتورتىنشى سىنىبىندا وقىپ جۇرگەن. سول مەكتەپتە وقۋشىلاردىڭ دومبىرا ور­كەسترى بار ەكەن. قىزىم سول وركەسترگە قاتى­سىپ, دومبىرا تارتۋدى ۇيرەنگىسى كەلە­تىنىن ايتىپ, قىڭقىلداپ قويمادى. ءبىز بولساق, كۇنى بويى جۇمىستامىز. اي­­گەرىم ۇيدە جالعىز. بالا عوي, ەسىكتى اشىپ, ارلى-بەرلى جۇرگەندە ءبىر پالەگە تاپ بولىپ قالا ما دەپ قورقاسىڭ. ءتىپتى بول­­ما­­عاسىن, وعان رۇقسات بەرۋگە تۋرا كەلگەن. ارادا ايعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. اي­گەرىم­نىڭ مەكتەبىندە اتا-انالاردىڭ جال­پى جينالىسى وتەتىن بولىپ, سول جيىن­­عا بارعانمىن. سول كەزدە مەكتەپتەگى دوم­بىرا­­شىلار وركەسترى ونەر كورسەتتى. ءوز كوزى­مە ءوزىم سەنە الار ەمەسپىن. جيىر­ما شاق­تى وقۋشىدان قۇرالعان وركەستردىڭ الدىن­­داعى جەكە ورىندىقتا دومبىراسىن قۇشاق­تاپ مەنىڭ قىزىم وتىر. ولار سول كۇنى اتا-انالار الدىندا بىرنەشە كۇي تارتىپ بەردى. كونتسەرتتەن كەيىن دومبىرا ور­كەسترى­نىڭ جەتەكشىسىمەن دە جولىعىسىپ قال­دىق. ول نۇرەكەڭ قايتىس بولعاننان كەيىن «وتىرار» انسامبلىنە جەتەكشىلىك ەت­كەن باس ديريجەر بەگەندىكوۆتىڭ ءىنىسى ەكەن. – ايگەرىم دومبىرانى جاڭا ۇيرەنە باستادى عوي. ونى نەگە جەكە سوليست ەتىپ الدىڭىز؟ – دەدىم وعان. – ايگەرىمنىڭ جاڭا ۇيرەنىپ جۇرگەنى راس. بىراق قۇلشىنىسى سونداي, وسى قىسقا مەرزىمدە-اق ون بەس شاقتى كۇيدى ءتاپ-ءتاۋىر مەڭگەرىپ الدى. ەڭ باستىسى, باسقالارداي ەمەس, مۋزىكانى جۇرەكپەن تۇيسىنەدى. بۇعان تەزدەتىپ دومبىرا اپەرىڭىز. ۇيدە قولىن جاتتىقتىرۋى كەرەك, – دەدى ول. وسى ءسات مەن قىزىمنىڭ وسىنشاما قىس­قا مەرزىمدە بىرقاتار كۇيدى ۇيرەنىپ العا­نىنان گورى, نۇرعيسا اعانىڭ بالاڭ قىز­دىڭ بويىنداعى قابىلەتتى جازباي تانى­عانىنا قايران قالدىم. ال نۇرعيسا اعانىڭ مەنى كادىمگىدەي ءىش تارتىپ, جاقىن ادامداي جاناسۋى الدەبىر تىلسىم كۇش ارقىلى قان جاقىندىعىن سەزىنۋى مە, جوق الدە ول كىسىنىڭ بارشا جۇرت­قا دەگەن ادامي سەزىمى مە, ول جاعىن ءالى كۇنگە دەيىن بىلمەيمىن. بار بىلەتى­نىم, كەيىننەن, ياعني الىمقۇل اعانىڭ سوزى­نەن كەيىن بايقاپ قاراسام, انام مەن نۇر­عي­سا­ن­ىڭ ءتۇر-ءتۇسى دە ءبىر-بىرىنە قاتتى ۇق­سايدى ەكەن. راس, انام قازاقى تاربيە ال­عان ايەل ادام عوي, ءدال نۇرەكەڭدەي قاي­دان بولسىن. ايتسە دە ەكەۋىنىڭ مىنەز-قۇل­­قىندا ۇقساستىق تا از ەمەس سياقتى. انام دا كۇلبىلتەلەمەي كىمنىڭ بولسا دا بەتىنە تۋرا ايتاتىن, شەكتەن شىعىپ بارا جاتسا, كىمدى بولسا دا ءبىر-اق اۋىز سوزىمەن اۋىزدىقتاي الاتىن ادام ەدى. اتتەڭ, كوزى ءتىرى كەزىندە ەكەۋى جۇزدەسىپ ءبىر ماۋقىن باسقاندا عوي. ەندى ءبارى دە كەش. بىراق ءوز ورتاسىنان جىراقتا ءوسىپ, تۋعان-تۋىسىن اڭساعان انامنىڭ ءبىر تىلەگىنە ءجۇردىم-باردىم قاراعانىم ءۇشىن ءوزىم بۇگىندە قاتتى وكىنەمىن. ءيا, كوڭىلدە ءبىر وكىنىش قالدى.

جۇماگۇل سولتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى