تەكەلىدە جاڭا زاۋىت سالىنادى

جيىرما ءبىرىنشى عاسىر ءوندىرىستىڭ دا­مۋى­نا تىڭ سەرپىن بەردى. جاڭا ءوندىرىس ورىن­دارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋى ناتيجە­سىن­دە ەكونوميكانىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە نەگىز قا­لانۋمەن بىرگە حالىق جۇمىسپەن قامتىلدى. جەتىسۋ جەرىندە مەملەكەتتىك يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسى اياسىندا تاعى ءبىر تىڭ جوبا جۇزەگە اساتىن بولدى. ول ەلەكتروليتتىك مەتال­دى مارگانەتس وندىرۋگە باعىت­تالعان. تەكەلى تاۋ-كەن بايىتۋ كومبي­ناتى نەگىزىندە گەرمانيانىڭ «Thyssen Krupp» كوم­پا­نياسى تياناعىن كەلتىرەتىن زاۋىت بو­لا­­شاعىنان زور ءۇمىت كۇتۋگە بولاتىنداي. تەكەلىدەگى مارگانەتس كەنىنىڭ قورى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا وڭتۇستىك افريكا مەن ۋكراينادان كەيىنگى ءۇشىنشى, ال تمد ەلدەرى ىشىندە  ەكىنشى ورىندا ەكەن. ەلىمىزدەگى مارگانەتس ساپاسى مەن باعاسى جاعىنان ايتارلىقتاي ارزان. قۋانىش­تى­سى, كاسىپورىن ىسكە قوسىلعاندا 300 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى دەپ كۇتىلۋ­دە. كاسىپورىن جوباسىمەن تانىسقان وب­لىس اكىمى اڭسار مۇساحانوۆ ونىڭ ءوڭىر ءۇشىن پايدالى جاقتارىن ەلەپ, ەكشەدى. جاڭا زاۋىت جىلىنا 30 مىڭ توننا ەلەكتروليتتىك مەتالدى مارگانەتس ءوندى­رە­­تى­نىن جەتكىزگەن «گورنوە بيۋرو» سەرىك­تەس­­تى­گىنىڭ باس ديرەكتورى ا. ەدىلباەۆ جوبانى ءجۇ­ز­ەگە اسىرۋ كەزەڭدەرىن ور­تاعا سالدى. ءون­دىرىس ورنى ءبىرىنشى كە­زەڭ­دە 35 مۆت. كولەمىندەگى ەلەكتر قۋا­تىن تەكەلىدەگى جەو-2 مەن سۋ ەلەكتر ستانساسىنان الا­تىن بولادى. كەيىن زاۋىت ءوز الا­ڭىن­دا 50 مۆت-لىق جىلۋ ەلەكتر ستانساسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى ماقساتقا عانا 80 ميلليون اقش دوللارى جۇمسا­لا­تىنىن ەسكەرسەك, قالا تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاع­دايى­نا وڭ اسەر ەتەتىنىن اتاپ ايتقان ءجون. جوبا اياسىندا جۇمىس­شىلار مەن قالا تۇر­عىندارىنا قىزمەت كورسەتەتىن اۋرۋحانا سالۋ ماسەلەسى دە جوسپارلانعان. بيىلعى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا قۇرىلىسى باستالىپ, 2015 جىلى اياقتا­لا­تىن نىسانعا 170 ميلليون اقش دول­لارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ كوز­دەل­گەن. جوبامەن تانىسقان وبلىس اكىمى مامان­دار­دى وقىتۋ, قورشاعان ور­تا­نى قورعاۋ ماسە­لە­لەرىن ءسوز ەتتى. جۇ­مىس­قا 15-20 ادام سىرت­تان, قالعاندارى جەر­گىلىكتى تۇرعىندار ەسەبىنەن جاساق­تا­لاتىن بولادى. قازىردەن ولاردى وقىتۋ قولعا الىنعانى دا ماسەلە­نىڭ ماڭىز­دىلىعىن ايقىنداي تۇسەدى. «ەلەكتروليتتىك مەتالدى مارگانەتس ءوندىرۋ» جوباسى اياسىندا ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىككە كولەمدى قارجى ءبو­لىن­گەن. وسىلايشا پايدا بولعان گاز كو­لەمىن ازايتۋ, زياندى ءوندىرىس قال­دىقتارىن جويۋ ارقىلى بارلىق ساني­تارلىق-تەحنو­لوگيالىق تالاپقا جاۋاپ بەرەتىن شارالار تيىمدىلىگى جوعارى كاسىپورىن سالۋ ماسەلەسى وسىلاي جالعاسپاقشى. كۇمىسجان بايجان, الماتى وبلىسى.