ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كوميسسيانىڭ كەشەگى وتىرىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتىنان جابىلاتىن شىعىستارىنىڭ نورماتيۆتەرى بەلگىلەندى, سونداي-اق شىعىپ قالعانداردىڭ ورنىنا ماڭعىستاۋ وبلىستىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن استانا قالاسى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىن تاعايىنداۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
وتىرىستان كەيىن وتكەن بريفينگتە ورتسايلاۋكوم توراعاسى باق وكىلدەرىن سايلاۋ ناۋقانىن قارجىلاندىرۋ ءتارتىبى جونىنەن, پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردى ۇسىنۋ جانە تىركەۋدىڭ بارىسىنان حاباردار ەتتى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس, پارلامەنت سەناتى دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجىلاندىرىلادى. 2011 جىلى سەنات سايلاۋىن وتكىزۋگە بارلىعى 142 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى بولىنگەن. ال سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتىڭ ارقايسىنا سايلاۋ الدىنداعى ۇگىت جۇرگىزۋگە, سونداي-اق كولىك شىعىندارىن ءوتەۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 477 000 تەڭگە بولىنەتىن بولادى. بۇل 2008 جىلعا قاراعاندا 90 پايىزعا كوپ.
ەسەپتەۋلەر باق-تار, باسپاحانالار مەن كولىك قىزمەتىنىڭ ءوڭىرلەردە قالىپتاسقان باعالارىن ەسكەرە وتىرىپ جۇرگىزىلدى. سونىمەن قاتار, سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى ۇگىتى كانديداتتار قۇرعان سايلاۋ قورى ەسەبىنەن دە قارجىلاندىرىلادى. سايلاۋ قورلارى سايلاۋ قورلارىن مەملەكەتتىك تىركەۋ ەرەجەلەرىمەن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن مەملەكەتتىك تىركەۋگە جاتادى. كانديداتتىڭ سايلاۋ قورىن كانديداتتىڭ جالپى سوماسى 3 199 800 تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس جەكە قاراجاتى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارى مەن ۇيىمدارىنىڭ جالپى سوماسى 7 999 500 تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس ەرىكتى قايىرمالدىقتارىنان قۇرالادى. سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتىڭ سايلاۋ قورىنداعى قارجىنىڭ جالپى سوماسى 11 199 300 تەڭگەدەن اسپاۋى ءتيىس.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ, جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىنىڭ, ءدىني ءبىرلەستىكتەردىڭ, وزدەرىنىڭ جارعىلىق كاپيتالىندا شەتەلدىك قاتىسۋشىسى بار قازاقستاندىق زاڭدى تۇلعالاردىڭ ەرىكتى قايىرمالدىقتارىنا, سونداي-اق جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ انونيمدىك قايىرمالدىقتارىنا تىيىم سالىنادى. سايلاۋ قورىنا زاڭدى جولمەن الىنعان قاراجات قانا بەرىلەدى. كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىنا كەلىپ تۇسكەن قارجىنىڭ جالپى سوماسى جانە ونىڭ كوزدەرى تۋرالى اقپاراتتى سايلاۋ قورىتىندىلارى جاريالانعان كۇننەن باستاپ ون كۇن ىشىندە وبلىستىق, استانا جانە الماتى قالالىق سايلاۋ كوميسسيالارى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جاريالايتىن بولادى. كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارى قاراجاتى قازاقستان حالىق بانكىنىڭ وڭىرلىك بولىمشەلەرىندە جيناقتالادى. ولاردىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋدى وبلىستىق, استانا جانە الماتى قالالىق سايلاۋ كوميسسيالارى جۇزەگە اسىرادى.
ال ەرەجەلەردى جانە سايلاۋ قورى قاراجاتىن جۇمساۋدىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەگەن ءتارتىبىن بۇزۋ كانديداتتى تىركەۋ تۋرالى شەشىمنىڭ كۇشىن جويۋعا اكەلىپ سوعۋى مۇمكىن. ودان باسقا, سايلاۋ زاڭناماسىنا ءسايكەس, ءاربىر سەنات دەپۋتاتتىعىنا كانديدات تىركەلگەنگە دەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ شوتىنا دەپوزيت رەتىندە 239 مىڭ 985 تەڭگە مولشەرىندە سايلاۋ جارناسىن ەنگىزۋى كەرەك. سايلاۋ قورىتىندىلارى بويىنشا كانديدات سەنات دەپۋتاتى بولىپ سايلانعان نەمەسە داۋىس بەرۋگە قاتىسقان تاڭداۋشىلار داۋىسىنىڭ كەمىندە 5 پايىزىن العان جاعدايدا, ەنگىزىلگەن جارنا كانديداتقا قايتارىلادى.
بريفينگتە وسك باسشىسى كەشەگى كۇنگە دەيىن سەنات دەپۋتاتتىعىنا قانشا كانديدات ۇسىنىلعانىنان دا حاباردار ەتتى. جەتىنشى شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتى دەپۋتاتتىعىنا بارلىعى 87 كانديدات ۇسىنىلعان. ورتاشا ەسەپپەن العاندا, ءبىر دەپۋتاتتىق مانداتقا 5 ۇمىتكەردەن كەلىپ وتىر. ەڭ كوپ كانديدات ۇسىنعان ءوڭىر جامبىل وبلىسى – 9 ادام, جەتى وبلىس 4 ۇمىتكەردەن ۇسىنعان. ولاردىڭ ىشىندە 15 ادامدى ءماسليحاتتار, ال 72 كانديدات ءوزىن-ءوزى ۇسىنعاندار. ۇسىنىلعان كانديداتتاردىڭ ىشىندە 4 ايەل بار. ۇمىتكەرلەردىڭ 9-ى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ قازىرگى كەزدەگى دەپۋتاتى بولىپ تابىلادى.
كانديداتتاردىڭ 42-ءسى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مۇشەلەرى. «اق جول», «اۋىل», «رۋحانيات» پارتيالارى مەن قازاقستاننىڭ پاتريوتتار پارتياسىنان ءبىر-ءبىر وكىلدەن ۇسىنىلعان, 17 ادام ءوزدەرىنىڭ پارتياعا قاتىستىلىعىن كورسەتپەگەن, 24 ادام پارتيادا جوقتار. كەشەگى كۇنگە دەيىن سەنات دەپۋتاتتىعىنا 56 كانديدات تىركەلگەن.
ورتسايلاۋكوم بەكىتكەن كۇنتىزبەلىك جوسپارعا سايكەس, كانديداتتار ۇسىنۋ 19 شىلدەگە دەيىن جالعاسادى. كانديداتتاردى تىركەۋدى وبلىستىق, استانا جانە الماتى قالالىق سايلاۋ كوميسسيالارى 29 شىلدەگە دەيىن جۇرگىزەدى. جالپى العاندا, سايلاۋ ناۋقانى قالىپتى جاعدايدا وتۋدە. وسى ۋاقىتقا دەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا ەكى شاعىم كەلىپ ءتۇستى. تەكسەرۋ بارىسىندا ولاردا ايتىلعان فاكتىلەر راستالمادى. شاعىمدانۋشىلارعا ۋاقتىلى جاۋاپ بەرىلگەن.
ءاليسۇلتان قۇلانباي.