قازىرگى نارىق زامانىندا ءجيى ەستىلەتىن ءسوزدىڭ ءبىرى – شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك. ونى دامىتۋ جايىندا دا از ايتىلىپ جاتقان جوق. مەملەكەت قولدان كەلگەنشە قولداۋ بىلدىرۋدە. الايدا بۇل تۇرعىدا ءار كاسىپكەر ءوزىندىك جولمەن شاما-شارقىنشا ەڭبەك ەتىپ, العا قويعان ماقساتتارىنا جەتۋگە تالپىنۋ ۇستىندە. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى دوڭگەلەتىپ اكەتۋدەگى ءۇلكەن تابىستىڭ ءبىرى, ءبىر ادام بولسا دا جۇمىسپەن قامتىلاتىندىعىندا دەسەك, جاڭىلىسپاسپىز. تاباندىلىق پەن ءتوزىمدىلىكتى تالاپ ەتەتىن بۇل سالادا ەرىنبەي ەڭبەك ەتىپ, ۇقساتىپ جۇرگەن جاندار دا ارامىزدا از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, ءتۇركىستان قالاسىنداعى «ياسسى» كونسورتسيۋمىنىڭ توراعاسى ۇمبەت جۇسىپباەۆ.
توراعا دەپ وڭاي عانا اۋىز تولتىرىپ ايتقانىمىزبەن, سالاداعى جۇمىسىن ينە-جىبىنەن باستاعان ۇمبەت ءابىلدا ۇلىنىڭ وتكەنىنە كوز جۇگىرتسەك, ونىڭ بالا جاستان-اق العىر, زەرەك بولىپ وسكەنىن بايقايسىز. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ وتىرار اۋدانىندا دۇنيەگە كەلىپ, ەرجەتكەن ول اۋدانداعى بۇرىنعى ۆ.ي.لەنين اتىنداعى ورتا مەكتەپتى 1972 جىلى التىن مەدالمەن بىتىرەدى. ارمان قۋعان جاس مۇنان كەيىن الماتىعا كەلىپ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتتىڭ مەتاللۋرگيا فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, ونى 1977 جىلى ينجەنەر-تەحنولوگ ماماندىعى بويىنشا ۇزدىك ءبىتىرىپ شىعادى. وسىدان 1996 جىلعا دەيىن ءوز سالاسىندا ءتۇرلى قىزمەتتەر اتقارعان ول 1999 جىلدان باستاپ جەكە كاسىپكەرلىككە كەلەدى.
تەك ەڭبەكتى عانا ەمەس, ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتتى قاتار تىلەيتىن سالا باسشىلىعىن قولعا الۋ ۇمبەت ءابىلدا ۇلىنا جەڭىل بولماعان. بۇعان ارينە, بىرنەشە كاسىپكەرلىكتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ۇيىستىرا جۇمىس ىستەتۋدى قوسىڭىز. سايىپ كەلگەندە, مۇنىڭ بارلىعى دا ماڭداي تەرمەن تىكەلەي بايلانىستى بولسا كەرەك.
ەندى ەل يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت جاساپ جاتقان «ياسسى» كونسورتسيۋمىنا كەلسەك, بۇل رەتتە قالالىق ورتالىق اۆتوۆوكزال مەن «ياسسى-ترانزيت» جشس مەملەكەتارالىق جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالى قىزمەتىن ايتۋعا بولادى. سونداي-اق «مارجان» جشس قالالىق ءتىس ەمحاناسى, «تۇركىستان» اۋىلشارۋاشىلىق تۇتىنۋشىلار كووپەراتيۆى سىندى وزگە دە قىزمەت كورسەتۋ مەن بىرقاتار شارۋا قوجالىقتارى بار. جالپى سانى كونسورتسيۋم بۇگىنگى كۇنى 370 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.
– ارينە, قاي كاسىپتى باستاعاندا ونىڭ وزىندىك قيىندىقتارىن كەز-كەلگەن كاسىپكەر سەزىنەدى. دەسەك تە, سولاردىڭ تاباندىلىقپەن جەل قايىققا وتىرعاندارى عانا ىلگەرى جۇرەدى. ءوزىڭىز كورىپ وتىرعانداي ءبىر سالامەن عانا شەكتەلمەي, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارىن تابا بىلۋدە بارىمىزدى سالىپ كەلەمىز. جۇمىسىم قارقىندى ءجۇرىپ جاتسا, بۇل مەنىڭ ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە قوسىپ وتىرعان از دا بولسا ۇلەسىم دەپ قۋانامىن. وسى جۇيەلى جۇمىستارىم مەن ەڭبەككەرلەردىڭ جۇمىلا جۇك كوتەرۋلەرىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا الدىڭعى جىلى 10 ملن. تەڭگەدەن استام سالىق تۇسىرسەك, بىلتىر 15 ملن. تەڭگەمەن ءوز ۇلەسىمدى قوستىم. بيىل بۇل كورسەتكىش بۇيىرتسا, 17 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى دەپ وتىرمىز, – دەيدى «ياسسى» كونسورتسيۋمىنىڭ توراعاسى ۇمبەت جۇسىپباەۆ.
جوعارىدا كونسورتسيۋمنىڭ قۇرامىندا بىرنەشە قىزمەت كورسەتۋ سالالارى بار ەكەنىن ايتىپ وتتىك. ەندى ولاردىڭ كەيبىرىنىڭ اتقارار جۇمىستارىنا توقتالساق. تۇركىستان قالاسى جالپى ەلىمىزدەگى تۋريستىك قالا بولىپ سانالادى. بۇعان كۇن قۇرعاتپاي الىس-جاقىن جەرلەردەن ادامدار كەلىپ تۇرادى. ارينە, ءبىرىنشى كەزەكتە كەلگەن ادام قوجا احمەت ياساۋي بابا كەسەنەسىنە اتباسىن تىرەپ, زيارات ەتەدى. ولارعا وسى تۇس ءتۇرلى قىزمەتتەر كورسەتىلۋ كەرەكتىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. كەسەنە جانىندا ورنالاسقان قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارىنا «ياسسى» كەشەنى قىزمەت كورسەتۋدە. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى دا ەرەكشە ورىن الادى. بۇگىنگى كۇنى 7000 گەكتار جايىلىم جەر مەن 300 گەكتار سۋارمالى جەردى يگەرىپ وتىرعان كاسىپكەرلىك, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى قاجەتتى تەحنيكالاردىڭ بارلىق اۋىسىمدا پايدالاناتىن ءتۇرلەرىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. بىلتىر 70 گەكتار جەرگە باۋ-باقشا ەگىلگەن.
2009 جىلدان «تۇركىستان» اۋىلشارۋاشىلىق تۇتىنۋ كووپەراتيۆىندە مال بورداقىلاۋ الاڭى, مال سويۋ تسەحى مەن «حالال» ستاندارتىنا ساي اۋىسىمىنا 1 توننا شۇجىق دايىندايتىن تسەح جۇمىسىن باستاعان. مال ونىمدەرىن ءوڭدەيتىن كىشى كلاستەر كەشەننىڭ اشىلۋىنا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» 33,6 ملن. تەڭگە, «ماكسيمۋم» ايماقتىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىعى 6,5 ملن. تەڭگە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپتى. قازىرگى كەزدە ءتۇرلى ەت ونىمدەرى شىعارىلىپ, قالاداعى دۇكەن سورەلەرىنەن قالا حالقىنا جەتكىزىلىپ بەرىلۋدە. بۇل تسەحتا 25 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ۋاق مالدان اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىق ستاتۋسىن الىپ, مەملەكەتتەن قارجىلاي كومەك تە كورىپ وتىر ەكەن.
كاسىپكەر تەك قارقىندى جۇمىس جاساۋدى وزىنە قاناعات تۇتپاي, ەلىمىزدىڭ رۋحاني, الەۋمەتتىك سالاسىنىڭ دامۋىنا دا ەرەكشە ءمان بەرەتىندىگىنىڭ دە كۋاسى بولدىق. الدىڭعى جىلى وتىرار اۋدانىنىڭ 5000 تۇرعىنى بار وتىرار ەلدى مەكەنىندە ەكى قاباتتى مەشىت قۇرىلىسىن بىتىرگەنى جانە ءوز ۇجىمىنداعى الەۋمەتتىك جاعدايى تومەن 5 وتباسىعا 5 تۇرعىن ءۇي سالدىرىپ بەرگەنى وسىنىڭ ايقىن دالەلى ىسپەتتى. سونداي-اق اسىراۋشىسى جوق جەتىم-جەسىر 7 وتباسى مەن 15 جەتىم بالالاردى ءوز قامقورلىعىنا العان.
جان-جاعىنا شۋاعىن شاشىپ جۇرەتىن ابزال جاننىڭ نازارىنان قالاداعى سپورتتىڭ وركەندەۋى دە تىس قالماعان. بىرنەشە جىل قالالىق «شالقار» فۋتبول كومانداسىنا قارجىلاي كومەك تە كورسەتكەن. قالالىق تاەكۆوندو جانە ۇستەل تەننيسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىن قوسا اتقارىپ جۇرگەن كاسىپكەر ونىڭ دامۋىنا ۇيىتقى بولۋدان ءبىر ساتكە دە جالىققان ەمەس. سونىمەن قاتار 2009 جىلى دزيۋدودان بولگاريادا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا توپ جارعان وتىرار اۋدانىنىڭ ازاماتى ەرداۋلەت قۇرمانوۆقا دا قوماقتى سىيلىق جاساعان. بۇل ەلىمىز سپورتىنىڭ دامۋىنا قارلىعاشتىڭ قاناتىمەن سۋ سەپكەندەي قۇراق ۇشا كومەكتەسۋى ەلىن سۇيگەن ۇلدىڭ ونەگەسى ەكەنى ايقىن.
توككەن تەر مەن ەتكەن ادال ەڭبەك ەشقاشان دا زايا كەتپەيتىنى بەلگىلى. 2008 جىلى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى ەڭ ۇزدىك كاسىپكەر نوميناتسياسىنىڭ يەسى اتانسا, «التىن ساپا» ءوڭىرلىك كورمە كونكۋرسىنىڭ العىس حاتىن الدى. سونداي-اق وتكەن جىلعى جەلتوقساندا ەل پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ- تىڭ جارلىعىمەن بەرىلگەن «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىن ومىراۋىنا تاقتى. بىرنەشە رەت قالانىڭ جىل ادامى اتاندى. تۇركىستان قالاسى مەن وتىرار اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى بولدى.
ۇمبەت ءابدىلدا ۇلىنىڭ ەندىگى تىلەگى ەلىمىزدىڭ اماندىعى مەن ۇجىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاتۋلىعى. ءوز ۇجىمى مەن كاسىبىن العاشقى ورىندارعا قويا بىلگەن وتاعاسىنىڭ بۇل پەيىلى كەيىنگى تولقىنعا ۇلگى بولارلىق ءۇردىس. ۇجىم باسشىسىمەن بولعان اڭگىمەدە ءبىز وسىعان كوز جەتكىزدىك.
ءابدىراحمان قىدىربەك, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.