– دەيدى قاراعاندىنىڭ «شاحتەرىندە» ونەر كورسەتەتىن قانداسىمىز قايرات وتاباەۆ
ەلىمىزدە كورشى ەلدەردەن قونىس اۋدارىپ, ازاماتتىق العان فۋتبولشىلار از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – قاراعاندىنىڭ «شاحتەر» فۋتبول كلۋبىن كۇشەيتەمىن دەپ كەلگەن ءبىزدىڭ بۇگىنگى كەيىپكەرىمىز قايرات وتاباەۆ. بيىلعى ماۋسىمدا «شاحتەردىڭ» نەگىزگى قۇرامىندا ونەر كورسەتە باستاعان قورعاۋشى از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە قاراعاندىلىق جانكۇيەرلەردىڭ سۇيىكتى ويىنشىسىنا اينالىپ ۇلگەردى. وسىعان قاراپ, «شاحتەردىڭ» بيىلعى الاماندى شيراق باستاۋىنا سول قاپتالدا ويقاستاعان بەسىنشى ءنومىرلى قورعاۋشى وتاباەۆتىڭ سەنىمدى دە شەبەر ويىنىنىڭ سۇبەلى ۇلەس قوسىپ جاتقانى ءسوزسىز دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز.
تاياۋدا ءبىز تاجىريبەلى فۋتبولشىمەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەسكەن بولاتىنبىز
– قايرات, اڭگىمەمىزدى جانكۇيەر قاۋىممەن ءوزىڭدى تانىستىرۋدان باستاساق...
– مەن تاشكەنت وبلىسىنىڭ جاڭابازار دەگەن اۋىلىندا ءدۇنيەگە كەلدىم. ءۇيدىڭ ىشىندە ەكى بالامىز: الدىمدا اپكەم بار, ال اتا-انامنىڭ كەنجەسى مەنمىن. نەگىزى, تاشكەنت وبلىسىندا مەكەن ەتەتىن حالىقتىڭ باسىم بولىگى – قازاقتار. مەنىڭ دە اتا-بابالارىم بۇل ولكەنى ەجەلدەن قونىستانعان ەكەن.
اكەم كامىل فۋتبولدان بالالار جاتتىقتىرۋشىسى بولدى. سودان دا بولار, مەن فۋتبولعا ەرتە كەلدىم: جەتى جاسىمنان باستاپ وسى ويىننىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرە باستادىم. جالپى, اكەم تاشكەنت وبلىسىندا جاتتىقتىرۋشى بولىپ ەڭبەك ەتكەن كەزىندە وتە تالانتتى فۋتبولشىلار شوعىرىن تاربيەلەپ شىعاردى: ولاردىڭ كوبى قازىر وزبەكستانداعى «پاحتاكور», «بۋنەدكور» كلۋبتارىنىڭ قۇرامىندا ونەر كورسەتىپ ءجۇر.
فۋتبول – مەنىڭ ومىرىمدەگى باستى كاسىبىم: بالا كەزدەن اينالىسقان ىسىممەن كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەكى ەلى اجىراعان ەمەسپىن. شەبەرلەر كومانداسىنىڭ قۇرامىنا 17 جاسىمدا قابىلداندىم. وعان دەيىن تاشكەنتتەگى وليمپيادا رەزەرۆتەرىن دايارلايتىن رەسپۋبليكالىق ۋچيليششەدە وقىدىم. وقۋدى بىتىرگەن جىلى مەن «پاحتاكور» كومانداسىنىڭ قوسالقى قۇرامىنا شاقىرتۋ الدىم. سودان, 1997 جىلدان 2003 جىلعا دەيىن وسى كوماندانىڭ اۋەلى قوسالقى, سودان كەيىن نەگىزگى قۇرامدارىندا ونەر كورسەتتىم.
– قازاقستانعا قاي جىلى قونىس اۋداردىڭ؟
–2002 جىلى اتا-انامدى الماتىعا كوشىردىم. ءبىر جىلدان كەيىن, ياعني 2003 جىلعى ماۋسىم اياقتالعان سوڭ, ءوزىم دە الماتىعا ءبىرجولاتا قونىس اۋدارىپ, «قايراتتىڭ» قۇرامىندا ونەر كورسەتە باستادىم. جالپى, قازاقستانعا كوشۋ ءجونىندەگى شەشىمدى ءۇي-ءىشىمىز بولىپ قابىلدادىق.
– قازاقستان مەن وزبەكستان فۋتبولىنداعى ايىرماشىلىقتارعا كاسىبي ويىنشى تۇرعىسىنان باعا بەرسەڭ...
– بۇل جونىندە مەنەن كوپ سۇرايدى. جالپى, قازاقستانداعى فۋتبول اتلەتيكالىق باسەكەگە, كۇش-قۋاتقا يەك ارتقان تارتىسقا قۇرىلعان. ال وزبەكستان فۋتبولى تەحنيكالىق شەبەرلىككە كوپ بەيىمدەلگەن. بۇعان, ارينە, مۇنداعى اۋا رايىنىڭ تىم ىستىقتىعى دا مولىنان اسەر ەتەتىن بولار. ال قازاقستاندا, ءوزىڭىز جاقسى بىلەسىز, اۋا رايى سالقىن. سوندىقتان دا, ءبىزدىڭ ستاديوندارداعى الاڭداردىڭ ساپاسى وزبەكستانداعىعا قاراعاندا اناعۇرلىم تومەندەۋ...
– قازاقستاننىڭ ۋەفا-عا ەنگەنىن جۇرت ءالى كۇنگە دەيىن ءارتۇرلى اڭگىمەگە وزەك ەتەدى. بۇل جونىندەگى سەنىڭ پىكىرىڭ قانداي؟
– جۋرناليست اعايىن بۇل سۇراقتى دا ماعان كوپ قويادى. شىنىن ايتقاندا, قازاقستان ۋەفا-عا كوشكەلى پىكىر ايتىپ, بەلگىلى ءبىر تۇجىرىم جاساۋعا بولاتىن ۋاقىت جەتتى دەپ ويلايمىن. مەنىڭشە, قازاقستان ەۋروپا فۋتبول وداعىنا وتكەننەن ەشتەڭە جوعالتقان جوق. بىلاي قاراساڭ, اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق ءناتيجە جوق سياقتى. بىراق تا, قارعا ادىم بولسا دا العا جىلجىپ كەلەمىز. ەڭ باستىسى – بۇل ءۇردىس قازاق فۋتبولى ءۇشىن ءتيىمدى بولسىن دەيىك. جالپى, قازاقستان فۋتبولىنىڭ الار بيىگى ءالى الدا دەپ بىلەمىن. نەگە دەسەڭىز, ەۋروپانىڭ ازۋلى قۇراما كوماندالارىمەن ارادا بولعان ماتچتاردا العان ءتاجىريبەنىڭ پايداسى ءتۇبى ءبىر جەمىسىن بەرەدى دەپ ويلايمىن.
– «شاحتەر» كومانداسىنا تاڭداۋ جاساۋىڭا نە سەبەپ بولدى؟
– «قايراتپەن» كەلىسىم-شارتىم بىتكەن سوڭ, مەنىڭ اگەنتىم «شاحتەر» كومانداسىن ۇسىندى. نەگىزى, مەن ءوزىم دە الدىنا ۇلكەن ماقسات قويعان كوماندادا ونەر كورسەتكەندى قالاپ جۇرگەن بولاتىنمىن. «شاحتەردەگى» جاعداي تۋرا مەنىڭ ويىمنان شىققان سوڭ, بىردەن قۋانا كەلىسىم بەردىم. قازىر كەلگەنىمە وكىنبەيمىن. ءبارى دە مەن ويلاعانداي بولىپ جاتىر. كومانداداعى ويىنشىلار بۇگىنگى كۇندە ءبىر-بىرىمەن تولىقتاي ءتىل تابىسىپ كەتكەن: مورالدىق احۋال شىنىندا دا دوس ءسۇيىنىپ, دۇشپان كۇيىنەتىندەي جاعدايدا. جالپى, مەن كوپتەگەن كوماندالاردا وينادىم: ءوزىمنىڭ ۇزاق جىلعى تاجىريبەمە ءسۇيەنە وتىرىپ ايتار بولسام, كوماندانىڭ ەڭ باستى قارۋى – ۇجىمداعى ويىنشىلاردىڭ ءبىر ماقساتتىڭ جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, توننىڭ ىشكى باۋىنداي تاتۋ بولۋى! ءدال قازىرگى ۋاقىتتا «شاحتەردەگى» احۋال تۋرا وسىنداي. سونان سوڭ, بۇل فۋتبول كلۋبىندا باسشىدان باستاپ ءوز ىسىنە بەرىلگەن وڭكەي كاسىبي ماماندار ەڭبەك ەتەدى: ولاردىڭ ءارقايسىسى ءوزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن مۇلتىكسىز اتقارادى. وسىندا كەلگەلى قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا, پروبلەما دەگەندى ەستىگەن ەمەسپىن. قىسقاسى, كاسىبي فۋتبول كومانداسى وسىنداي بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن!
– الاڭ ۇستىندە ءوزىمنىڭ مىقتى جاعىم دەپ قانداي قاسيەتىڭدى ايتار ەدىڭ؟
– مىقتى جاعىم دەپ ەڭبەكقورلىعىمدى ايتار ەدىم. وزىمە جۇكتەلگەن مىندەتتى مۇلتىكسىز اتقارۋ ءۇشىن بارىمدى سالامىن. الاڭعا شىقتىڭ ەكەن, نامىسقا قامشى باسىپ, جانىڭدى سالىپ تەر توگۋىڭ كەرەك.
– سەن ءوزىڭنىڭ دەنە ءبىتىمىڭنىڭ تالدىرماش بولعانىنا قاراماستان, قارسىلاستاردىڭ ەڭگەزەردەي شابۋىلشىلارىمەن دوپقا تالاسقاندا كۇش جاعىنان كەم تۇسپەي جاتاسىڭ. مۇنداي شىمىرلىقتىڭ سىرى نەدە؟
– مەنىڭشە, بۇل ۇزاق جىلعى تاجىريبەمەن كەلگەن دۇنيە بولار. ءاربىر فۋتبولشى ۋاقىت وتكەن سايىن تاكتيكالىق تۇرعىدا تولىسىپ, شەبەرلىگىن شىڭداي تۇسەدى. ءتىپتى, وسىلاي ىستەۋگە مىندەتتى دەپ ايتار ەدىم.
– جاس فۋتبولشىلارعا قانداي كەڭەس قوسار ەدىڭ؟
– فۋتبولدا تەك قانا تەر توگىپ, ەڭبەكتەنۋ كەرەك. ءتوزىمدى بولىپ, ءوزىڭنىڭ جۇلدىزىڭ جانار ساتكە ساقاداي ساي دايىن بولا ءبىلۋ دە جاس فۋتبولشى ءۇشىن وتە ماڭىزدى قاسيەت. بىردە, فۋتبولدى ەندى باستاپ ءجۇرگەن كەزىمدە ءبىر ادام ماعان مىناداي اقىل قوستى: «ەسەسىنە ەشتەڭە سۇراماي, جانىڭدى سالىپ فۋتبولعا بەس جىلىڭدى ارناشى, سوندا فۋتبول سەنىڭ ەڭبەگىڭدى اقتايدى». وسى ءسوز مەنىڭ جادىمدا وشپەستەي بولىپ ساقتالىپ قالدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, مەن دە جاستارعا نەبىر قيىندىقتارعا كەزدەسسەڭدەر دە, سەنىمدەرىڭدى جوعالتپاڭدار, العان بەتتەرىڭنەن قايتپاڭدار, فۋتبولعا ادال بولىپ, ونى شىن سۇيىڭدەر. سوندا فۋتبول دا سەندەردىڭ ەڭبەكتەرىڭدى اقتايدى دەگىم كەلەدى!
ايقىن نەسىپباي.
قاراعاندى.