ادال ەڭبەك, ىنتىماق پەن بىرلىكتىڭ المايتىن اسۋى, جەڭبەيتىن قيىندىعى جوق. وسى قۇندىلىقتار ءومىردىڭ وزەگىنە اينالعاندا عانا ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىندەگى بەلەستەر بيىكتەي بەرمەك. ال, وتباسى شاعىن مەملەكەت دەسەك, وسىنداي مامىراجاي تۇسىنىستىك قاجەتتىگى باسى اشىق اڭگىمە. وتباسىنداعى شاڭىراقتى شالقىتىپ, ومىرلەرىن ىزگىلىكپەن ءورىپ, ۇلتىنا قاراماستان, سىيلاستىقتىڭ جىبەك ءجىبىن جالعاعاندار قاتارى قانشاما دەسەڭىزشى!
وراز جاندوسوۆ كوشەسىندەگى № 8 ءۇيدىڭ شاڭىراعىنا كەلگەندە اۋلاسىن رەتتەستىرىپ, ءبىر ءسات دامىلداعان ازامات قاۋىزىن اشۋعا «تالپىنعان» قىزعالداققا كوز تىگە قالىپتى. اينالا مۇنتازداي. رەتتىلىكتىڭ لەبى ەسەدى. ءبىزدى جادىراي قارسى الدى. اماندىقتان سوڭ, كەلگەن ماقساتىمىزدى تۇسىندىردىك.
– بارەكەلدى! بۇل ءۇي قازاقستانداعى كوپ ۇلتتىڭ باسىن بىرىكتىرگەن قاسيەتتى شاڭىراقتار قاتارىنان. ءتىپتى, قانشا ۇلت ەكەنىمىزدى ساناماپپىز دا. بىراق ءماسەلە سوندا ما ەكەن. جەڭگەلەرىڭ رايحان وزبەك, كەلىندەرىم ناتاليا ورىس, ەلەنا ۇيعىر قىزدارى. قۇدا-جەكجاتتار دا وزگە ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى, دەدى وتاعاسى مارات كوڭىلدەنە سويلەپ.
مارقۇم جۇماباي اتامىز مۇكارام اتتى وزبەك قىزىمەن وتاسىپ, ءۇبىرلى-ءشۇبىرلى بولىپتى. شاڭىراقتاعى ماراتقا دا وزبەك قىزىمەن تاعدىرىن قوسۋ بۇيىرعان. مۇنى ۇرپاق جالعاستىعى, تاعدىر سىيى دەۋگە كەلەدى.
شاڭىراقتىڭ كيەسى سانالعان رايحان انا ءتىلىمىزدىڭ مايىن تامىزىپ, ماراتتان گورى اڭگىمەنى قىزدىرىپ اكەتتى. وتباسى مۇشەلەرى تۇگەلىمەن ۇزىناعاشتاعى «رينات» فوتوسالونىندا جۇمىس ىستەيدى ەكەن. مارات سوناۋ جىلدارى اقتوبە قالاسىنداعى فوتوۋچيليششەنى ءبىتىرىپ, كوپ جىل اۋداندىق تۇرمىس قاجەتىن وتەيتىن مەكەمەدە جۇمىسىن جالعاستىرعان.
– كەڭەس وداعى ىدىراعان كەزدە ادامداردىڭ ابدىراپ قالعانى جاسىرىن ەمەس. جان باعۋ كەرەك. بازبىرەۋلەر الا قابىن ارقالاپ, بازار جاعالادى. ەندى بىرەۋلەر جۇمىس ىزدەپ قالاعا تارتتى. وسىنداي ءولىارا ساتتە مەن دە كوپ ويعا قالدىم. نە ىستەۋ كەرەك, نەدەن باستاعان ءجون؟ تۋعان اۋىلىڭدى, وت جاققان ورداڭدى تاستاپ قايدا بارماقسىڭ. سونىمەن, تاۋەكەلگە بەل بۋىپ, 1999 جىلى كاسىبىمدى اشتىم. ونى تۇڭعىش نەمەرەمنىڭ ەسىمىمەن «رينات» دەپ اتادىم. بار ءمۇمكىندىكتى جۇمىلدىرىپ, بار قاراجاتىمدى سالىپ, ارنايى ورىن الدىم. ءسويتىپ, ماعان جۇمىس تابىلدى. بالالارىم تايىردى, رۋفاتتى دا ۇيرەتىپ, وقىتتىم. نارىق ەسەپتەن تۇراتىن بولسا كەرەك. شىعىن مەن پايدانى شوتقا سالدىم. تۇتىنۋشىنىڭ تالعامىن زەرتتەسەك, تازا تابىس ەداۋىر ەكەنىنە كوز جەتتى. ەڭبەكتىڭ جانعانى دەگەن وسى. ءسويتىپ, وتباسىمداعى ايەلىمنەن باستاپ, بارشانىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتا ءتۇستى. مۇنىمەن قويماي, اۋىل-اۋىلدى ارالاۋعا, قىزمەت كورسەتۋگە كىرىستىك, دەيدى وتاعاسى.
ەر جىگىتكە جەتى ونەر دە از دەگەن. ولار مەملەكەتتىك تاپسىرىستارعا دا قاتىسقان. ماسەلەن, ازاماتتاردى تولقۇجاتقا سۋرەتكە ءتۇسىرۋ, فوتوتاۋارلار ساتۋ, دەگەن سەكىلدى. مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ رەفەراتتارىن كوركەمدەۋ, ۇيلەنۋ تويلارى مەن مەرەيتويلاردى سۋرەتپەن قامتاماسىز ەتۋ, ايتا بەرسەك جۇمىس جەتەدى ەكەن. جالپى, قول قۋسىرىپ, بوس وتىراتىن كەزدەرى جوق كورىنەدى. وسىلايشا اۋىلدا تۇرىپ جاتىر. ەشكىمگە الاقان جايمايدى. ەرىنبەي ەڭبەك ەتسەڭ, ەڭبەكتىڭ جاناتىنىنا كوزدەرى جەتكەن. مىنە, ەرلى-زايىپتى باراكوۆتار وسىلاي دەيدى ءبىر-ءبىرىنىڭ اڭگىمەسىن تولىقتىرىپ.
بالا-شاعالارىمەن ۇلكەن شاڭىراقتىڭ استىندا بەرەكەلى عۇمىر كەشكەندەردىڭ تىرلىگىنە ريزا بولاسىڭ. تايىر مەن رۋفات اكە-شەشەلەرىن قۇرمەت تۇتىپ, الدىنان قيا وتپەيدى. كەلىندەرى ناتاليا مەن ەلەنا ەنەلەرىنىڭ قولىن ۇزارتىپ, ىزەتتىلىكتەرىن تانىتقان. ەلەنانىڭ اكەسى ۇيعىر, شەشەسى ليۋدميلا ميحايلوۆنا ورىس. بيىل الەم تىلدەرى ينستيتۋتىن بىتىرەتىن كارينا تاتار جىگىتىمەن كوڭىل قوسىپ, مامىر مەرەكەسىنەن كەيىن ۇزاتىلاتىن بولىپتى.
فوتوسالوندا باراكوۆتاردان باسقا سەگىز ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. اۋدان بيۋدجەتىنە قوساتىن ۇلەستەرى دە قوماقتى. ءايتەۋىر ولار قاتىسپايتىن مادەني شارا كەمدە-كەم.
وسىناۋ ەڭسەلى ۇيدەگى ىنتىماق كورشىلەرگە دە جۇعىستى. بولات پەن گۇلنار, نۇرلان كورشىلەرى مەرەكەدە باس قوسىپ, ءبىر-ءبىرىنىڭ قۋانىشتارىن بولىسەدى. ال, ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ ديرەكتورى زويا قىرعىزباەۆا كوپ ۇلتتى وتباسىنداعى بالالاردىڭ تاربيەسى جايلى ويىن جەتكىزدى:
– كارينا زەرەك, ءارى تاربيەلى. ەندى, مىنە, اعىلشىن ءتىلىنىڭ مامانى بولدى. ديانا 3-سىنىپتا وقيدى. قازاق, ورىس, وزبەك تىلدەرىن جاقسى مەڭگەرگەن. باراكوۆتار اتا-انالار كوميتەتىنىڭ بەلسەندى ءمۇشەلەرى. بالا تاربيەسىنە ارنالعان ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, الەۋمەتتىك جاعىنان جەتكىلىكسىز قامتىلعاندارعا قامقورلىق كورسەتەدى. جالپى, ءتىلى باسقا, تىلەگى ءبىر, ءجۇزى باسقا, جۇرەگى ءبىر وسى ءبىر جانداردىڭ ومىرلەرى ىزگىلىكپەن نۇرلانا ءتۇسكەن, دەدى.
«تىرلىكتىڭ كۇشى – بىرلىكتە, بىرلىكسىز ىستە – بەرەكە جوق». قازاقتىڭ وسى ءبىر دانالىق ءسوزىن جۇرەكتەرىنە مىقتاپ تۇيگەن وتباسى داۋلەتكە قول جەتكىزىپ, تۇرمىستارىن ءساۋلەتتەندىرە ءتۇسىپتى. باقىتى مەن باعىن ادال ەڭبەكپەن ورگەن شاڭىراقتاعى شاتتىققا كۋا بولىپ مارقايدىق.
كۇمىسجان بايجان.
الماتى وبلىسى.
_______________
سۋرەتتە: ۇلتتار دوستىعى جاراسىم تاپقان باراكوۆتار شاڭىراعىندا.