لينزا كوزىلدىرىككە قاراعاندا اينالانى تولىق كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جاڭبىر مەن قار جاۋعاندا, سپورتپەن اينالىسقاندا قيىندىق تۋدىرمايدى. كوزىلدىرىك زاتتاردىڭ فورماسى مەن ولشەمىن وزگەرتەدى. ال لينزا قورشاعان ورتانىڭ ءوڭىن وزگەرتپەي كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازىر الەم بويىنشا 125 ملن ادام (2%) لينزا تاعادى. ولاردىڭ 40%-ى 12-25 جاس اراسىنداعى ادامدار.
العاش رەت 1508 جىلى لەوناردو دا ۆينچي كوزى ناشار كورەتىن ادامدارعا ارناپ سۋعا تولعان شاردىڭ سىزبالارىن سالعان. 1637 جىلى رەنە دەكارت ءبىر جاعىندا ۇلكەيتكىش اينەك, ءبىر جاعىندا ادامنىڭ كوزىنە ارنالعان تەتىگى بار وپتيكالىق زاتتىڭ سىزبالارىن جاساعان. ال 1888 جىلى نەمىس فيزيگى ادولف گاستون ەۆگەني فيك وپتيكالىق كۇشى دار ءبىرىنشى شىنى لينزانى سۋرەتتەگەن.
دەگەنمەن, دارىگەرلەر تاجىريبەسىنە لينزانى 1889 جىلى اۆگۋست ميۋللەر ەسىمدى وفتالمولوگ ەنگىزدى. 1960 جىلعا دەيىن كونتاكتىلى لينزالار تەك ورگانيكالىق شىنىدان جاسالدى. ولار قاتتى بولعاندىقتان, كوزگە اۋا جىبەرمەدى جانە ىڭعايسىز بولدى. ال جۇمساق لينزالار 1960 جىلى پايدا بولدى. ونى وتتو ۆيحتەرلە جاسادى.
لينزانىڭ زيانىن ايتىپ, كوزىلدىرىك تاعۋدى دۇرىس كورەتىندەر دە بار. وعان ماماندار پىكىرىنىڭ دە ەكىجاقتىلىعى سەبەپ بولسا كەرەك.
زەرتتەۋلەر: كوزدەگى ەروزيا, قابىنۋ جانە ينفەكتسيالارمىسالى, وگايو شتاتى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, لينزا تاعاتىن ءاربىر ون ءۇشىنشى ادامدا كورۋ قابىلەتى ناشارلاپ, 50%-دا كوز شىنايناسىنىڭ قابىعى زاقىمدانادى. زەرتتەۋگە قاتىسقان 500 ادام اپتاسىنا 5 كۇن 8-9 ساعاتتان لينزا تاعىپ جۇرگەن. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ 55,7% -ىنىڭ كوزىندە ەروزيا پايدا بولعان. ال ءبىر كۇندىك لينزا تاققان جاعدايدا بۇل كورسەتكىش 8%-دى قۇراعان.
الاباما ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى دا لينزانىڭ زياندىعىن ايتىپ, ودان باس تارتۋعا كەڭەس بەرۋدە. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ولاردىڭ زەرتتەۋىنە قاتىسقان 80 ادام 30 كۇن بويى لينزا تاققان. زەرتتەۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي, لينزا كوزدىڭ بيولوگيالىق وزگەرىسىنە اسەر ەتكەن. ال ونى ءبىر ايدان ارتىق ۇزبەي قولدانۋ كوزدىڭ قابىنۋىنا اكەلەدى.
ۇلىبريتانيا وفتالمولوگتارى سوڭعى جىلدارى لينزا تاعاتىنداردىڭ اراسىندا كوز ينفەكتسيالارىنىڭ كوبەيگەنىن ايتادى. ءتۇرلى باكتەريا, ميكرواعزالار كوزگە زيان كەلتىرسە دە, بريتان ماماندارى كۇتىم جاقسى بولسا, لينزادان قاۋىپ جوق دەيدى.
قازاقستاندىق ماماندار نە دەيدى؟قازاق كوز اۋرۋلارى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, لينزا مەن كوزىلدىرىكتىڭ ەش ايىرماشىلىعى جوق. كەيبىر جاعدايدا ءتىپتى, لينزانىڭ ارتىقشىلىقتارى دا بار. اسىرەسە, استيگماتيزم كەزىندە كوزىلدىرىكتىڭ ەكى جاعى ەكى ءتۇرلى بولعانى كوزگە اۋىر تيەدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر جاعدايدا لينزا تاققاندا كورۋ مۇمكىندىگى دە كوزىلدىرىككە قاراعاندا جاقسى بولادى.
ارينە, لينزالاردىڭ بارلىعى كوزگە اۋانىڭ بارۋىن تەجەيدى. سوندىقتان, بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا كوزدى دەمالدىرۋ كەرەك.
«لينزانىڭ ەرەكشەلىگى – ونىڭ كۇتىمى كوپ. سونىمەن قاتار لينزانى دۇرىس تاڭداسا, ەش زيانى جوق. ياعني, ءبىر كۇندىك نەمەسە ءبىر ايلىق لينزا بولسا, ونى ۋاقىتىنان ارتىق پايدالانۋعا بولمايدى. سونىمەن قاتار لينزانى مىندەتتى تۇردە ءوزىنىڭ ارنايى سۇيىقتىعىندا ساقتاپ, سونىمەن تازالاۋ كەرەك», دەيدى اتالعان ينستيتۋتتىڭ ءبولىم باسشىسى, جوعارى ساناتتى دارىگەر ليۋبوۆ مۋراۆەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, لينزامەن ۇيىقتاۋعا بولمايدى. ايەل ادامدار لينزانى بويانباس بۇرىن تاعۋ كەرەك. ءارى سۋعا تۇسكەندە لينزانى شەشكەن ءجون.
دەگەنمەن, وسى ەرەجەلەردىڭ بارلىعىن ساقتاي وتىرىپ لينزانى كۇتىپ ۇستاعانمەن, ينفەكتسيا پايدا بولۋى مۇمكىن. كەيبىر جاعدايدا ول ينفەكتسيالار Acanthamoeba دەگەن اۋرۋعا ۇشىراتىپ, كورۋ قابىلەتىن ناشارلاتادى نەمەسە مۇلدەم كورمەي قالۋ قاۋپى بار. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ينفەكتسيانىڭ تۋىنا قولدى سابىنداپ جۋعان سوڭ, دۇرىس كەپتىرمەۋ دە سەبەپ بولا الادى ەكەن.
قازاق كوز اۋرۋلارى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى وفتالمولوگتارى دا لينزاعا مۇلدەم سۋ تيمەۋى كەرەكتىگىن ايتتى. الايدا, ءبىر قىزىعى, ءبىز كونتاكتىلى لينزالاردىڭ بىرنەشە ءتۇرىنىڭ نۇسقاۋلىعىن قاراپ, ولاردى سۋعا تيگىزۋگە بولمايتىنى تۋرالى ەسكەرتۋ تابا المادىق.
گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»