رەديارد كيپلينگ دەمەكشى, اعىلشىن اقىنىنىڭ ايتقانىنا قازاق اقىنى ولجاستىڭ وزىنشە ءۇن قاتقانى تاعى بار.
جوق, شىعىس,
جوق, باتىس تا.
جىر – وتانىم!
بار كەشىڭ,
بار ادەمى بۇلا تاڭىن.
جوق, شىعىس,
جوق, باتىس تا,
كادۋەلگى
ەگىزدەي ەكى ۇلى بار
ۇلى اتانىڭ.
قىلادى اتامەكەن
تارلىق كىمگە,
تۇرادى سول ويدان
ول قارعىپ تۇندە
باتىس جوق,
شىعىس تا جوق,
جەر دەيتۇعىن
ءبىر-اق ءسوز,
ۇلى ءسوز بار
بارلىق تىلدە!
(تارجىمالاعان ق.مىرزا ءالى)
بارلىق تىلدە ايتىلاتىن جەر دەيتىن ۇلى سوزگە دەگەن ەشكىمنىڭ كۇمان-كۇدىگى تۋماسا كەرەك-ءتى. ارىدەن كەلە جاتقان تەكەتىرەس دەپ تىم ۋشىقتىرماي-اق قويالىق. دەسەك تە, باتىس الەمىنىڭ ء الى كۇنگە دەيىن كۇن كوتەرىلەتىن تۇسقا قىلي كوزقاراسپەن قاراپ كەلە جاتقانى بارشاعا ءمالىم. اشىعىنا كوشەر بولساق, ايتقانىنا جۇرگىزىپ, ايداۋىنا كوندىرگىسى كەلەتىن ءباز-باياعى اپەرباقاندىق ارەكەت باسىمداۋ. بيشىگىن ءۇيىرىپ, تورتكۇل دۇنيەگە ءامىرىن جۇرگىزگىسى كەلەتىن ەسكى وكتەمشىلدىك داعدىدان ارىلماعاندىعى كوزگە ۇرىپ تۇرادى.
بيلىك پەن بايلىقتىڭ ءبىر-ءبىرىمەن اجىراماستاي ءوزارا بايلانىپ قالعانى اتامزاماننان بەلگىلى عوي. القالى جيىنداردا مىڭ جەردەن ادىلەتتىلىك تۋرالى اڭگىمە قوزعالىپ, ءوركەنيەت ولشەمى توڭىرەگىندە تەرەڭنەن پالسافالىق وي ورتاعا سالىنعانىمەن, كۇنباتىستاعىلار ءبارىبىر تۇپكى تەزىنە تارتادى. تەزىنە تارتقان ەمەي نەمەنە, باتىستىڭ ءبىر قيىردا وتىرىپ الىپ شىعىستىڭ شىرقىن بۇزىپ وتىرعانى...
ءبىزدىڭ ابايدىڭ «ەسكەندىر» پوەماسىنان باتىس الەمى بەيحابار عوي. ايتپەسە, اتاقتى الەكساندر ماكەدونسكيدىڭ ۇلى اقىننىڭ كەيىپكەرى رەتىندەگى پۇشايمان بولعان ءحالىن كورىپ, اتاق پەن داڭقتىڭ ماڭگىلىك ەمەس ەكەنىن باعامدار ەدى. بايلىق تا, بيلىك تە كوزگە قۇيىلعان ءبىر ۋىس توپىراقتىڭ ارقاسىندا ادىرەم قالاتىنىن دا تۇسىنەر ەدى. شىعىس ءتامسىلى تالايلارعا قازاقتىڭ دانا شالىنىڭ ءسوز قۇدىرەتى ارقىلى تالاي دۇنيەنى ۇعىندىرادى-اۋ. ەندەشە, اباي الەمىن شىعىستان تاراعان دانالىقتىڭ شۇعىلالى ساۋلەسى ىسپەتتى ادامزاتقا تاراتۋدا ءوزىمىز كەمشىن سوعىپ وتىرعان ءتارىزدىمىز. ايتپاقشى, ابايدىڭ «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ» دەگەن جالقى ءسوزىنىڭ ءوزى باتىسىڭنىڭ دا, شىعىسىڭنىڭ دا نەبىر اقىلماندارىنىڭ جادىنا توقيتىن-اق تاعىلىمدى ءسوز.
ولاي بولسا, باتىس وزىنە بۇرا تارتپاي, شىعىس شامىرقانباي جەر بەتىندەگى قوردالانعان پروبلەمانى شەشۋ بارىسىندا ورتاق كوزقاراسپەن مامىلەگە كەلەر بولسا, بۇكىل ادامزاتتىڭ ولجالى بولعانى دەر ەدىك.
ولجاس اقىننىڭ ولەڭىنە وزىندىك رەڭك بەرىپ, «شىعىس تا جوق, باتىس تا جوق, ادامزاتتىڭ ورتاق مۇددەسى بار» دەگەنگە ايتارىمىزدى توعىستىرار بولساق, ەشكىم ءبىزدى سوگە جامانداماس.
جۋرناليست پەن سۋرەتشى