الماتىداعى دوستىق ۇيىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى قولداۋعا ارنالعان جۇمىس وتىرىسى ءوتتى. شاراعا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پيتولەنكو, قحا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, رەسپۋبليكالىق ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ بەلسەندىلەرى, قحا عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەسى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى, قحا-نىڭ وزگە دە قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
ەلباسى باستاپ, ەل قوستاپ, ءبىر ايدان اسا ۋاقىت كولەمىندە كەڭىنەن تالقىلانعان جاڭا رەفورما ەل دامۋىنا باستايتىن تاريحي ماڭىزدى قۋاتتى قۇجات ەكەنىن كورسەتتى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە قىزۋ تالقىلانعان جاڭا وزگەرىستەر ءبۇتىن ءبىر مەملەكەتتىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتىپ, بولاشاعىن ايقىندايتىن تىڭ سەرپىن دەپ باعالاندى. باسقوسۋدى اشىپ بەرگەن قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ جاڭا رەفورماعا بايلانىستى تۇسكەن 6 مىڭنان استام ۇسىنىستى جان-جاقتى قاراستىرا كەلىپ, ونىڭ ىشىندە 19 باپقا 26 تۇزەتۋ ەنگىزىلگەنىن ايتتى.
– ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ تۋرالى باستاماسىمەن جۇرگىزىلگەن كونستيتۋتسيالىق رەفورما ءوز مارەسىنە كەلىپ جەتتى. كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى تالقىلاۋعا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بارلىق قۇرىلىمدارى, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر بەلسەندى تۇردە قاتىستى. پرەزيدەنتتىك رەفورمانى تالقىلاۋعا ەل ازاماتتارىنىڭ بەلسەندى قاتىسۋى ازاماتتىق قوعامنىڭ دامۋىن, مەملەكەت ءومىرىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا قوعامداعى كەلىسىم مەن اۋىزبىرشىلىكتى كورسەتتى. ءبىز پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنداعى كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ قىزۋ تالقىلانعانىنا كۋا بولدىق. بۇگىنگى كۇن ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى ماڭىزدى ءسات بولىپ قالاتىنى ءسوزسىز. ەلباسىمىز كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ وڭ قورىتىندىسىنان كەيىن اتا زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭعا قول قويدى. كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار, ءبىرىنشىدەن, تاۋەلسىزدىكتىڭ نەگىزدەرىن نىعايتۋعا; ەكىنشىدەن, دەموكراتيانى ءارى قاراي ىلگەرىلەتۋگە; ۇشىنشىدەن, قۋاتتى قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋدى جالعاستىرۋعا باعىتتالعان. وسى ماقساتتا مەملەكەتتىك بيلىك ورگاندارىنىڭ اراسىنداعى وكىلەتتىكتەر قايتا ءبولىنىپ, ادام جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ مەحانيزمدەرى, سوت جۇيەسى مەن پروكۋراتۋرا ورگاندارى جەتىلدىرىلدى, – دەدى ە.توعجانوۆ ءوزىنىڭ ءسوزىندە.
– ەل ءومىرى ءۇشىن وتە ماڭىزدى رەفورمالاردى تالقىلاۋ ماقساتىندا تالاي مارتە جيىندار وتكىزدىك. رەفورماعا كەلتىرىلگەن وزگەرىستەردىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىنە توقتالدىق. ازاماتتاردىڭ وي-پىكىرىن ءبىلىپ, ۇسىنىستارىن جان-جاقتى زەردەلەپ, ورتاعا سالدىق. وسى ورايدا, مەملەكەتتىك ماڭىزى بار ۇسىنىلعان جاڭا رەفورمانى تالقىلاۋعا قاتىسىپ, ويلارىن اشىق بىلدىرۋىنە قاراپ, زيالى قاۋىم وكىلدەرى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ەل بولاشاعىنا بەي-جاي قاراي المايتىنىن اڭعاردىق. ەلباسى ۇسىنعان جاڭا باستاما الداعى ۋاقىتتا جەمىسىن بەرىپ, زاڭ شىعارۋشى بيلىك – پارلامەنتتىڭ, ۇكىمەتتىڭ ءرولى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن كەلىسىمىن نىعايتۋعا باعىتتالعان قازاقستانداعى دەموكراتيالىق ۇدەرىستەردى جالعاستىرۋعا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمىمىز مول, – دەدى قحا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پيتولەنكو.
بىزگە بەرىلگەن اقپارات بويىنشا, ەلباسى ۇسىنعان جاڭا رەفورمالاردى تالقىلاۋ بارىسىندا اسسامبلەيانىڭ 400-دەن اسا ءىس-شاراسى وتكىزىلگەن كورىنەدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە اسسامبلەيا مۇشەلەرىنىڭ, ساراپشىلارى مەن بلوگەرلەرىنىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جەتەكشىلەرىنىڭ 200-دەن اسا پىكىرى جارىق كوردى. جيىنعا قاتىسقان ساراپشىلار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ بەلسەندىلەرى دە ءوز ويلارىن ورتاعا سالىپ, ەلدىگىمىزدى قۋاتتايتىن جاڭا باستاما مەملەكەت يگىلىگىنە قىزمەت جاسايتىن ماڭىزدى قادام ەكەنىن ايتتى.
ارمان وكتيابر,
جۋرناليست
الماتى