جاقىندا وتكەن پارلامەنت سەناتىنىڭ جالپى وتىرىسىندا ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداندى. وندا تومەندەگى ماسەلە قوزعالىپ, بىلاي دەلىنەدى:
«ءبىزدىڭ وسى دەپۋتاتتىق ساۋالىمىزعا نەگىز بولعان ماسەلە جۋىردا عانا ءوڭىرلەردە بولىپ, حالىقپەن بولعان كەزدەسۋلەردە سوڭعى ون جىل بويى ۇنەمى ايتىلىپ, جازىلىپ جۇرگەن گەوگرافيالىق ساعاتتىق بەلدەۋدەگى ۋاقىت ءولشەمىنىڭ قولايسىزدىعى تۋرالى ۇسىنىس-تىلەكتەر مەن ارال جانە قازالى اۋداندىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ءوتىنىش حاتتارى سەبەپ بولىپ وتىر.
ول قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2005 جىلعى 15 ناۋرىزداعى № 231 قاۋلىسىنا سايكەس, قازاقستاندا «جازعى» جانە «قىسقى» ۋاقىتقا كوشۋ توقتاتىلىپ, بۇعان دەيىن كورشى اقتوبە وبلىسىمەن ءبىر ساعاتتىق بەلدەۋدە جاتقان قىزىلوردا جانە قوستاناي وبلىستارىنىڭ ۋاقىت ولشەمىن داعدىلى ۋاقىتىنا ءبىر ساعات ىلگەرى جىلجىتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان بولاتىن.
ۋاقىتتىڭ تابيعي ۋاقىتتان ءبىر ساعات ىلگەرى اۋىسقاندىعى شىعىستان باتىسقا دەيىن 850 شاقىرىم سوزىلىپ جاتقان جەر كولەمى بار, ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-باتىس وڭىرىندە ورنالاسقان قىزىلوردا حالقى ءۇشىن وتە قولايسىز بولىپ وتىر. ءبىز وسىدان ەكى جىل بۇرىن ۇكىمەت الدىنا وسى ماسەلەنى جان-جاقتى زەرتتەپ, وڭ شەشىم قابىلداۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋال دا جولداعانبىز. وكىنىشكە قاراي, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ جاساعان جۇمىستارى بويىنشا وبلىستا ۋاقىت ساناۋ ءتارتىبىنىڭ اۋىسۋىنا بايلانىستى تۇرعىندار كوزقاراسىن انىقتاۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلگەن الەۋمەتتىك ساۋالداما دا, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى «ەڭبەك گيگيەناسى جانە كاسىبي اۋرۋلاردىڭ ۇلتتىق ورتالىعى» مەكەمەسىنىڭ ايماق حالقىنىڭ دەنساۋلىعىنا اسەرىن عىلىمي تۇرعىدا زەرتتەۋ جۇمىستارى دا ءوز دارەجەسىندە جۇرگىزىلمەگەندىكتەن, ەش ناتيجە بەرگەن جوق.
گەوگرافيالىق بەلدەۋگە سايكەس قالىپتاسىپ قالعان تابيعي, ۇيرەنشىكتى بيولوگيالىق ۋاقىتتى بۇزۋ ءوڭىر حالقىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە, كوڭىل-كۇيىنە, دەنساۋلىعىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ, جىلدار بويى قالىپتاسقان ءومىر ىرعاعىن بۇزۋدا. وعان دالەل رەتىندە ادام ەۆوليۋتسياسى, سومنولوگيا, فيزيولوگيا, حرونومەديتسينا سالالارىن ونداعان جىلدار بويى زەرتتەگەن ۆ.كوۆالزون, س.راپوپورت, ۆ.دوروحوۆ, ا.پانين سياقتى رەسەيدىڭ ءىرى عالىمدارى «ادامدى ءوز گەوگرافيالىق ۋاقىتىمەن تاڭنىڭ اتۋىنان بۇرىن ۇنەمى ماجبۇرلەپ تۇرعىزۋ سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ ورشۋىنە, وبىر, قان تامىرلارى جۇيەسى اۋرۋلارى, سۋيتسيد, ءتىپتى جول-كولىك وقيعالارىنىڭ كوبەيۋىنە جانە جاڭا اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋىنا دا سەبەپ بولادى جانە ونىڭ اسەرى «كۇزگى-قىسقى» ۋاقىتتاردا قاتتى سەزىلەدى» دەپ عىلىمي تۇجىرىم جاساعان.
وسى عالىمدار ايتقان اۋرۋلاردىڭ كوبەيۋى, ادامداردىڭ ۇيقىشىلدىعى, باس اۋىرۋ سياقتى سيمپتومدارى سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ساۋالداماسى بويىنشا وڭىرىمىزدە جىلدان-جىلعا قاتتى سەزىلۋدە.
تاڭەرتەڭ بالاباقشاعا, مەكتەپكە باراتىن 250 مىڭ ءبۇلدىرشىن مەن وقۋشىلاردىڭ ۇيقىسىنان تابيعي ۋاقىتتان ءبىر ساعات ەرتە تۇرۋى, تاس قاراڭعىدا مەكتەپكە بارۋى بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنا, قالابەردى ساباق ۇلگەرىمىنە كەرى اسەر ەتەتىنىن مۇعالىمدەر دە, دارىگەرلەر دە ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار, سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە مەكتەپ جاسىنداعى بالالاردىڭ اراسىندا اۋرۋشاڭدىق كوبەيىپ كەتكەن. ونىڭ ۇستىنە, ۋاقىتتى ءبىر ساعات ىلگەرى جىلجىتۋ ەلەكتر ەنەرگياسىن ارتىق شىعىنداۋعا اكەپ سوقتىرىپ وتىر.
ۋاقىت ستاندارتىنىڭ ءارتۇرلى بولۋى – 2,7 ملن شارشى شاقىرىم وراسان زور جەر كولەمىن الىپ جاتقان ەلىمىز ءۇشىن تابيعي زاڭدىلىق. ون ءبىر ءتۇرلى ۋاقىت بەلدەۋى بار كورشى رەسەي مەملەكەتىنىڭ بارلىق وڭىرلەرى ماسكەۋ ۋاقىتىمەن ءجۇرىپ جاتقان جوق. ۋاقىتتىق بەلدەۋ كۇننىڭ شىعۋىمەن انىقتالادى. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اۋماعى شامامەن 53 – 680 مەريديان اراسىندا ورنالاسقاندىقتان, 1 ساعاتتىق ايىرماشىلىق انىق بايقالادى. بۇل – تازا تابيعي ۋاقىت. سوندىقتان دا, وسىنداي گەوگرافيالىق تابيعي ۋاقىتتى بۇرىنعى قالپىنا كەلتىرۋ ەشقانداي قارجىلاي شىعىندى قاجەت ەتپەيتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇكىمەت ءوڭىر حالقىنىڭ تالاپ-تىلەكتەرىنە ساي وڭ شەشىم قابىلدايدى دەپ سەنىم بىلدىرەمىز.
قۇرمەتپەن,
مۇرات باقتيار ۇلى, بەكمىرزا ەلامانوۆ, ابزال ەراليەۆ, گەننادي شيپوۆسكيح,
سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى