قايبىر كۇنى ورتالىققا بارايىن دەپ اۆتوبۋسقا وتىرىپ ەدىم, قاپتاعان ايالدامالاردىڭ بىرىنەن دومبىرا قۇشاقتاعان جاس بالا ءمىندى. دومبىراسىنىڭ شابادان سياقتى ەكى جەردەن ق ۇلىپتاناتىن سىرتقى قابى بار.
ارينە, ايالداما سايىن قانشاما ادام ءمىنىپ-ءتۇسىپ جاتىر, قايسىبىرىنە كوڭىل اۋدارىپ قارايسىڭ. بىراق, وسى جولى اۆتوبۋستاعى جولاۋشىلار قاق جارىلىپ جول بەرمەسە دە ەپتەپ ىسىرىلىپ, الگى قارشاداي بالانى جوعارى شىعاردى. جانە بايقاعانىم, جۇرتتىڭ ءبارى دومبىرا ۇستاعان بالاعا كوزدەرىنىڭ قيىعىمەن بولسا دا ءبىر قاراپ, ءسۇيسىنىپ وتىر. بۇل ارينە, ەڭ الدىمەن قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنا, ونەرگە, ونەرپاز جانعا دەگەن قۇرمەت ەدى. «ەگەر دومبىراسى بولماعاندا وسىلاي بولار ما ەدى؟» دەگەن دە ويدىڭ جىلتىڭ ەتە قالعانى راس.
قاسيەتىڭنەن اينالايىن, قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنا دەگەن ەلدىڭ قۇرمەتى ەرەكشە عوي. نەبىر تۇرمىستىق زاتتاردىڭ, ءالى دە قاجەتىڭە جارايتىن نەبىر جاقسى ءدۇنيەلەردىڭ قوقىستا جاتقانىن كوز كوردى. «ويپىرماي, وبال ەمەس پە؟» دەپ, ەشكىم ەشتەڭە ايتقان جوق. سول قوقىستا ءبىر سىنىق دومبىرانىڭ قيسايىپ جاتقانىن كورىپ, بۇكىل قازاق شۋلادى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە سول حالىق اسپابىن كوزى قيىپ تاستاعان جاندى جەردەن الىپ, جەرگە سالدى. دومبىرا دەسە قازاقتىڭ قانى قىزىپ, نامىسى قوزادى عوي. قوقىستا جاتقان قوس ىشەكتىڭ حيكاياسى ارقىلى قوعامنىڭ دا كەم-كەتىگى ايتىلىپ, ۇلت جاناشىرلارى سولىعىن ارەڭ باستى.
ەندەشە, قالاي ويلايسىز, قازىر وسىناۋ حالىق اسپابىن ۇيرەنەمىن دەۋشىلەردىڭ قاتارى مول ما؟ استانا قالاسىنداعى №2 ساز مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى جىگەر تالعات ۇلىنىڭ دومبىرا ۇيىرمەسىندە 16 بالا بار ەكەن. «وسى شاڭىراقتا دومبىرادان ساباق بەرەتىن 20-دان استام مۇعالىمنىڭ ارقايسىسىندا وسىنشامادان بالا بار. جۇرت مۋزىكا ونەرى جاس بالانى رۋحاني جەتىلدىرەتىنىن جىل وتكەن سايىن ءتۇسىنىپ كەلەدى. ونەرلى بالا وزگەشە بولادى. مىسالى, سپورت سەكتسياسىنا قاتىساتىن بالانىڭ ءوزى قاتارلارىنا قاراعاندا, باسقاشا جەتىلەدى. سول سياقتى مۋزىكا ءۇيىرمەسىنە كەلىپ جۇرگەن بالانىڭ ويلاۋ قابىلەتى تەز داميدى», دەيدى جىگەر تالعات ۇلى.
دومبىرانى جاس ۇرپاققا, ءاسىرەسە, قالا بالالارىنا ناسيحاتتاۋ باعىتىندا قايبىر جىلى «دومبىرا پاتي» شاراسى قولعا الىنعان بولاتىن. ونەرلى, دومبىراشى جاستار ءان سالىپ, كۇي شەرتىپ, جينالعان كوپشىلىككە ونەر كورسەتىپ, قازاقتىڭ ۇلتتىق اسپاپتارىن, سونىڭ ىشىندە دومبىرانى, ۇلتتىق مۋزىكانى, ۇمىتىلا باستاعان يگى ءداستۇرلەردى قايتادان سانگە اينالدىرۋ ءجانە جالپى قازاقشىلىقتى ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا تۋىنداعان بۇل فلەش-موب ءوز دارەجەسىندە دومبىرانىڭ جاپ-جاقسى جارناماسىن جاسادى.
– «مەنى تاربيەلەگەن, وسىرگەن دومبىرا» دەپ ايتۋشى ەدى اعام, – دەيدى دومبىراشى, كۇيشى ايبەك بەكبوسىن ءبىزبەن اڭگىمەسىندە. – شىنىندا دومبىرا تارتىپ, تەرمە تىڭداپ وسكەن بالادان جاماندىق شىقپايدى. دوسىمنىڭ بالاسى جاستايىنان دومبىرامەن بىرگە ءوستى. قازىر وي-ءورىسى, ءسوز ساپتاۋى ەرەكشە. دومبىرا – كيەلى اسپاپ, كيەسى جۇعادى دەپ ايتادى, ايتەۋىر. سوڭعى جىلدارى جۇرتتىڭ, ونىڭ ىشىندە جاس ۇرپاقتىڭ دومبىرا ۇيرەنۋگە دەگەن ىقىلاسى ارتىپ كەلەدى. دەگەنمەن دە مەكتەپتەردە ارنايى دومبىرا دەگەن ءپان اشىلىپ جاتسا ارتىقتىق ەتپەس ەدى. ءار قازاقتىڭ بالاسى وسىناۋ قاسيەتتى اسپاپتى مەڭگەرىپ, قىر-سىرىن ءتۇسىنىپ شىعاتىن بولسا, قانەكي... ارينە, ءان-كۇي دەگەن ءپان بار. بىراق, ول جالپىلاما عانا ۇيرەتەدى عوي.
ايتپاقشى, وسى اپتادا اقوردادا قازاقستاننىڭ ايەلدەر قاۋىمى وكىلدەرىمەن «كوكتەم شۋاعى» اتتى كەزدەسۋ بارىسىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى «ۆوزۆىشەنكو» ورتا مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى يرينا سەدوۆا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دومبىرا سىيلادى. «قازاقتىڭ شارشاعانىن باساتىن دا, جان سارايىن اشاتىن دا قاسيەتتى دومبىرا. ءسىزدىڭ دومبىرانى جاقسى تارتاتىنىڭىزدى ءبارىمىز دە ءبىلەمىز. مەن سىزگە 9 پەرنەسىنە قازاقستانداعى 9 ميلليون ايەلدىڭ ءوزىڭىزگە دەگەن ىقىلاسى سىياتىن دومبىرا سىيلاعىم كەلەدى» دەپ اعىنان جارىلعان يرينانىڭ سىيىن ەلباسى قابىل الدى. ال, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ ماحامبەت اۋدانىنا جۇمىس ساپارى كەزىندە جەرگىلىكتى كاسىپكەر نۇرلىبەك بيسەنباەۆتىڭ ءوز قولىمەن جاساعان دومبىراسىن ساتىپ الدى.
مىنە, وسىنداي اقپاراتتاردى وقىپ, قازاقتىڭ دومبىراسىنا دەگەن قولداۋدى كورگەندە كوڭىلىڭ مارقايىپ قالادى. ناعىز قازاقپىن دەسەڭىز, پەرزەنتىڭىزدىڭ دومبىرا ۇيرەنۋىنە جاعداي جاساڭىز, ال, بىرەۋگە سىي-قۇرمەت كورسەتكىڭىز كەلسە, دومبىرا سىيلاڭىز, اعايىن.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان»