كوكتەم كەلىپ, قارا جەردىڭ باۋىرى بۋسانىپ, قالىڭ قاردىڭ كوبەسى ءسوگىلگەندە, سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ءاربىر وڭىردە وزەكتى ماسەلەگە اينالاتىنى شىن. سەبەبى, قار قالىڭ جاۋىپ, جەردىڭ توڭى جىبىمەي تۇرعان ۋاقىتتا كۇننىڭ كۇرت جىلىنۋى سالدارىنان سۋ تاسقىنى وقيعالارى ورىن الىپ جاتادى. بۇل – ءار وڭىرگە قاتىستى كۇن تارتىبىندەگى ماسەلە. ءاسىرەسە, تاۋلى ايماقتارداعى ەلدى مەكەندەردە بۇل ماسەلە ايتا قالارلىقتاي وزەكتى.
سۋ – تىرشىلىك كوزى, كۇنكورىستىڭ قاينارى. قارا جەردىڭ قاسيەتىن سەزىنىپ, ءونىم الىپ, وركەندەۋ ءۇشىن دە سۋ شارۋاشىلىعىنىڭ ماڭىزى زور. وسى ورايدا, جامبىل وبلىسى كورشى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ تالاس وبلىسىندا ورنالاسقان «كيروۆ» سۋ قويماسىنان سۋ الىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى احۋالىن نىقتاپ وتىر. الايدا, وتكەن جىلى قار سۋىنىڭ كوپتىگىنەن «كيروۆ» سۋ قويماسىنان جامبىل وبلىسىنا قاراي سەكۋندىنا 250 تەكشە مەترگە دەيىن سۋ جىبەرىلگەن بولاتىن. سالدارىنان اۋليەاتا ىرگەسىندەگى ءبىراز ەلدى مەكەندى, بىرقاتار كوشەنى, تالاس وزەنىنىڭ بويىنداعى باعانالاردى, گاز قۇبىرلارىن سۋ شايىپ, ەگىستىكتەر مەن جايىلىمداردى باسىپ قالعانىن ەلدىڭ ءبارى بىلەدى. ءسويتىپ, بۇل جاعداي تالاستىڭ تومەنگى جاعىنداعى قاراپايىم شارۋالار مەن ديقانداردى ابىگەرگە سالدى. ەندى بۇل كەلەڭسىزدىكتەر كۇن كۇرت جىلىنعاندا تاعى دا قايتالانباي ما دەگەن ساۋال ءبۇگىندە ءاربىر تۇرعىننىڭ كوكەيىندە تۇر. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن «كيروۆ» سۋ قويماسىنا قاتىستى قاۋەسەت شىعىپ, ەلدىڭ ءبىراز دۇرلىككەنى دە بار.
جامبىل مەن تالاس وبلىستارى – 337 شاقىرىمعا دەيىن شەكتەسىپ جاتقان كورشى ايماقتار. سونداي-اق, 7 شەكارالىق بەكەت تە ەكى ەلدىڭ ازاماتتارىنا قىزمەت كورسەتەدى. الايدا, «اۋىلى ارالاس, قويى قورالاس» قىرعىز اعايىنداردىڭ وتكەن جىلى سۋدى ءبىر اشىپ, ءبىر جاۋىپ ماسەلە تۋىنداتقانى بەلگىلى. ەندى بيىلعى احۋال قالاي بولماق؟ كوكتەمنىڭ كوكوزەگى بولسا كەلدى. جامبىل وبلىسىنىڭ تاۋلى ايماقتارىنا بيىل قاردىڭ قالىڭ ءتۇسكەنى دە ەلگە ايان.
دەگەنمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋدى رەتتەۋ جانە قورعاۋ جونىندەگى شۋ – تالاس باسسەيندىك ينسپەكتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى عالىمبەك قۇرالباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل بۇل ماسەلەگە بايلانىستى قاۋىپ جوق. سەبەبى, تالاس وبلىسىنىڭ ماناس اۋدانىندا ورنالاسقان «كيروۆ» سۋ قويماسىندا بۇگىندە 461,4 ميلليون تەكشە مەتر سۋ بار. ال بۇل كورسەتكىش ءوتكەن جىلى 487 ميلليون تەكشە مەتر بولعان. جوسپار بويىنشا 15 ءجانە 20 ناۋرىز ارالىعىندا مۇنداعى سۋدىڭ دەڭگەيى 500 ميلليون تەكشە مەترگە جەتسە, 20 تەكشە مەتر سۋ بەرى ءجىبەرىلەدى. ازىرگە 5 تەكشە مەتر سۋ بەرى قاراي جىبەرىلۋدە. ال مامىر ايىندا سۋدى اعىزۋ دەڭگەيى 35-40 تەكشە مەترگە دەيىن ارتادى.
بۇگىنگى تاڭدا جامبىل جانە تالاس وبلىستارىنىڭ اراسىندا سۋ ءماسەلەسىنە بايلانىستى كەلىسسوزدەر ءجۇرگىزىلىپ جاتىر. كورشى اعايىندار دا ءوزدەرىنىڭ ۇسىنىستارىن ايتۋدا. تالاس وبلىسى سۋ شارۋاشىلىعى باسسەينىنىڭ باسشىسى بولاتبەك باتىرقۇلوۆتىڭ ءپىكىرىنشە, «كيروۆ» سۋ قويماسىنا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەك. ال وعان قاجەتتى قاراجات ءماسەلەسى قالاي شەشىلەدى جانە بۇل جۇمىس قاشان باستالادى؟ ول جاعى ءالى بەلگىسىز. سونىمەن قاتار, ەكى ەلگە دە ورتاق «كوج» كانالى دا ءجوندەۋ جۇمىستارىن قاجەت ەتىپ تۇر ەكەن. «قازسۋشار» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپورنى جامبىل وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى بەرىك نۇراليەۆ بۇل ماقساتقا ەل بيۋدجەتىنەن 15 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
ايتا كەتەيىك, «كيروۆ» سۋ قويماسىنىڭ سىيىمدىلىعى 550 ميلليون تەكشە مەتر بولسا, وتكەن جىلى مۇندا 549 ميلليون تەكشە مەتر سۋ جينالىپ, كوپتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن بولاتىن. بوگەتتىڭ ەرنەۋىنەن قايتقان سۋ بارشانىڭ باستى ماسەلەسى ەدى. ەندى بيىل بۇل تۇيتكىلدىڭ قالاي ءوربيتىنى الداعى كۇندەرى بەلگىلى بولادى. ەگەر ەكى وبلىس باسشىلارىنىڭ اراسىنداعى كەلىسىمگە قىرعىز اعايىندار ءتۇسىنىستىكپەن قاراسا, وتكەن جىلعىداي ءماسەلەنىڭ بولا قويمايتىنى انىق.
«كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» دەمەكشى, وزگەگە جالتاقتاماي, سۋعا ءتاۋەلدىلىكتى جەڭىلدەتۋ باستى ماسەلە. بۇل تۇرعىدا جامبىل وبلىسى قۇنى 12,5 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 4 ۇلكەن جوبانى قولعا الىپ وتىر. ەگەر جوبا تولىق جۇزەگە اسقان جاعدايدا, سۋعا ءتاۋەلدىلىك ءبىرشاما جەڭىلدەيدى. ءارى كوكتەم كەزىندە قار سۋى تەككە كەتپەي, سول قويمالارعا جينالادى.
جاقىندا بولعان جۋالى اۋدانىن-
داعى قار كوشكىنىنەن ەلدىڭ ەسى كەتكەنى راس. ەندى كوكتەم كەلىپ, كوك شىعا باستاعان ۋاقىتتا دا سۋ تاسقىنى ءماسەلەسى كۇن تارتىبىنە كوتەرىلەدى. جامبىل وبلىسى اكىمدىگى تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى سەرىك قويباقوۆ اعىن سۋ جۇيەلەرىنىڭ سۋارۋ ماۋسىمىنا جانە ءوڭىردىڭ كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا توسقاۋىل قويۋعا دايىن ەكەنىن ايتىپ وتىر.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى