ەلباسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق رەفورما جاساۋ تۋرالى باستاماسى جۇرتشىلىق تاراپىنان كەڭ قولداۋعا يە بولىپ, زاڭ جوباسى ءبىر اي بويى تالقىلاندى. باق بەتتەرىندە جاريالانعان مالىمەتتەر بويىنشا ساياسي پارتيالار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, جەكەلەگەن ادامدار تاراپىنان التى مىڭعا جۋىق ۇسىنىس-تىلەكتەر ءتۇسكەن. وڭىردە دە تالقىلاۋ جيىندارى ءوتىپ, بىرقاتارىنا قاتىسۋ ءمۇمكىندىگىنە يە بولدىم. ءبىر اڭعارعانىم, دەموكراتيالىق دامۋ جولىنا نىق قادام باسقان ەلىمىزدىڭ قوعامدىق ومىرىنە قاتىستى ساياسي ماسەلەلەر وبلىس تۇرعىندارىن دا بەيجاي قالدىرماعان ءتارىزدى.
ەندى, مىنە, كونستيتۋتسيالىق رەفورما ءجونىندەگى جۇمىس توبى ۇسىنىس-پىكىرلەردى ەكشەپ, جيناقتاپ, كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمىمەن پارلامەنت قاراۋىنا ەنگىزىلدى. پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىنا قاتىسقان ەلباسى قۇجاتتى اشىق جانە جاريالى تۇردە قاراۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. ءبارىمىزدىڭ كۇتەتىنىمىز – وسى. سوندىقتان دا, تاريحي شەشىم قابىلداۋ ارقىلى دەموكراتيالاندىرۋ ۇردىستەرى مەن تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ دەپۋتاتتىق كورپۋستان سەرگەكتىكتى, بەلسەندىلىكتى, قۇقىقتىق بىلىمدىلىكتى تالاپ ەتەرى انىق. بارلىق پروتسەدۋرالاردىڭ زاڭدارعا سايكەس اتقارىلىپ, ەڭ باستىسى, ايتىلعان ۇسىنىستاردىڭ جان-جاقتى ەسكەرىلگەنى وتە ماڭىزدى.
قازاق ەلىنىڭ كەلەشەككە باعدارلانعان ستراتەگيالىق ماقساتى – الەمدەگى الدىڭعى قاتارلى 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا ەنۋ. بيىل جاريالانعان جولداۋدا وسى ماقساتقا قاراي تاباندىلىقپەن جەتۋدىڭ باسىم باعىتتارى كورىنىس تاپقان. كوز الدىمىزداعى بولىپ جاتقان ساياسي وزگەرىستەر جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا ۇلگىسىن ەنگىزۋمەن قاتار, قۇقىقتىق, دەموكراتيالىق تەتىكتەردى نىعايتۋدى دىتتەيدى. شيرەك عاسىر بويى قازاقستاننىڭ وزىنە ءتان ساياسي مودەلى ۇراقتى پرەزيدەنتتىك بيلىك جۇرگىزىلىپ كەلدى. اۋقىمدى رەفورمالار ءساتتى جۇزەگە اسىرىلىپ, جەمىسىن بەردى. الەمدەگى ەكونوميكاسى باسەكەگە قابىلەتتى 50 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلدىق. ەكى جاڭعىرۋ كەزەڭى ارقىلى باعا جەتپەس قۇندى تاجىريبە جيناقتالدى. ءۇشىنشى جاڭعىرۋ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى نەگىزىندە وتكىزىلەدى. ءتۇپكى ماقسات ەكونوميكانىڭ الەمدىك ءوسىمىنىڭ ورتا دەڭگەيدەن جوعارى قارقىنىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە 30 وزىق ەلدىڭ قاتارىنا قاراي تۇراقتى تۇردە ىلگەرىلەۋگە باعىتتالعان.
پرەزيدەنت مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ارقىلى ۇكىمەتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ, پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن تالاي رەت ايتقان بولاتىن. ەندى پارلامەنت ۇسىنىلعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى بەس نەگىزگى بلوك بويىنشا جان-جاقتى قارايدى دەگەن سەنىم مول. ويتكەنى, نەگىزگى زاڭدى وزگەرتۋ حالىق سايلاعان دەپۋتاتتىق كورپۋسقا سەنىپ تاپسىرىلعاندىقتان, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن ءتيىمدى دە تۇراقتى ەتۋدىڭ بارلىق جولدارى ەلدىك مۇددەدەن ويلاستىرعانى ابزال. بۇل – قاتارداعى زاڭ نورمالارى ەمەس, سوندىقتان كەڭىنەن قابىلدانعان وڭتايلى رەفورمالىق شەشىمدەر عانا ءوز ناتيجەسىن بەرە الارى انىق.
زاڭ نورمالارى ارقىلى بيلىك تارماقتارى مەن ولاردىڭ اراسىنداعى وكىلەتتىكتەر بارىنشا ءتيىمدى ەتىپ قايتا بەكەمدەلسە, ۇتارىمىز كوپ بولماق.
التاي قوجاحمەت,
سقمۋ پروفەسسورى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى