بۇل استانا استانا بولعالى ايتىلىپ كەلە جاتقان ءتۇيىندى ماسەلە ەدى. قىس تۇسسە بولدى, كوك تۇتىنگە وراناتىن باس شاھار ەندى ونداي كەيىپتى باسىنان وتكەرۋدەن ارىلادى. "قالاعا تابيعي گاز تارتىلسا" دەگەن كوپ جىلعى ارمان ورىندالعان سىڭايلى. جاقىندا سۇيىتىلعان وتىندى كادىمگى گاز كۇيىنە اينالدىراتىن "تۇران" اتتى العاشقى ستانسا اشىلدى. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان نىساننىڭ تۇڭعىش تۇتىنۋشىسى دا اتالعان وقۋ ورنى بولماق.
ەلوردا اتاۋىن يەلەنبەگەن, كەڭەس زامانىنداعى تسەلينوگرادتىڭ وداق اۋماعىنداعى ەكىنشى ەكولوگيالىق تازا قالا اتانعانى كوزكورگەندەردىڭ ەسىندە. الايدا, ارقانىڭ توسىندەگى شاعىن شاھار استانا بولىپ, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى جۇرت وسىلاي قاراي ات باسىن بۇرعاندا, اۋقىمىن دا كەڭگە جايعان. التى اي قىستا تۇرعىندار جاققان, قازاندىقتاردان بۋداقتاعان كومىر ءتۇتىنى مەن قاپتاعان اۆتوكولىكتەردىڭ زياندى قالدىقتارى قالا ەكولوگياسىن ءبىرشاما لاستاپ ۇلگەرگەنىن مويىنداماسقا امالىمىز جوق.
ونىڭ ۇستىنە بيىل استانا بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن سىنايتىن الىپ الاڭعا اينالادى. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسىن» ناسيحاتتايتىن ەكسپو كورمەسىن ۇيىمداستىرا وتىرىپ, كومىر جاعىپ وتىرعانىمىز, ارينە, كۇللى قازاقستانىمىزعا سىن ەدى. ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرعان وقيعاعا وراي قالا اكىمى اسەت يسەكەشەۆ بىلاي دەدى: «بۇل – استانا تۇرعىندارى ءۇشىن ەرەكشە ءسات. ەلباسى ەكولوگيا مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ ماسەلەسىنە ۇنەمى ىجداعاتپەن كوڭىل بولەدى. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدى جاپپاي گازداندىرۋ كەرەكتىگىنە, ەكولوگيانى جاقسارتۋ مەن حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا نازار اۋداردى. استانا دا بۇل ۇدەرىستەن تىس قالمايتىنى ءمالىم. سول ماقساتتا ءبىز LNG يننوۆاتسيالىق تەحنولوگياسى نەگىزىندە بالامالى ەنەرگيانىڭ جاڭا كوزىن ىسكە قوستىق. بۇل جوبا كومىر مەن ديزەل وتىنىنا قاراعاندا, زياندى قالدىقتاردىڭ اۋاعا تارالۋىن 70-90 پايىزعا ازايتادى. گاز ستانساسى شەت ەل ينۆەستيتسيالارىنىڭ ەسەبىنەن سالىندى. وسىعان قاتىستى ءوزىمىز باسىمدىق بەرىپ وتىرعان, الدا جۇزەگە اسىرىلاتىن ءبىرشاما جوسپار بار. سونىڭ ارقاسىندا ەلوردادا ەكولوگيا مەن زياندى قالدىقتار ماسەلەسىن شەشەمىز دەپ ويلايمىن. بۇل جوبا ەلوردا حالقىنىڭ يگىلىگىنە قىزمەت ەتەدى».
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ يننوۆاتسيالار جونىندەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتى قانات بايعاريننىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق ءبىلىم ورداسىندا وسى كۇندەرى «جاسىل كامپۋس» باعدارلاماسىنا سايكەس زياندى قالدىقتاردان ارىلۋ ۇدەرىسى ءجۇرىپ جاتقان كورىنەدى. گاز ستانساسىنىڭ اشىلۋى سوعان ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزبەك. ياعني, باس قالا بايىرعى «ەكولوگيالىق تازا شاھار» اتاعىن قايتارىپ الاتىن كۇن الىس ەمەس.
ASTANA LNG جوباسى تۋرالى ايتساق, پايدالى باستامانىڭ العاشقى قادامدارى وسىدان ەكى جىل بۇرىن وتكەن ينۆەستيتسيالىق فورۋم بارىسىندا جاسالعان. سول شارادا قاجەتتى قۇجاتتارعا قول قويىلعان. ال «گازپروم ەكسپورت» جشق مەن «Global Gas Regazification» جشس اراسىندا سۇيىتىلعان تابيعي گازدى جەتكىزۋ جونىندە جاسالعان كەلىسىمشارتقا سايكەس, اعىمداعى جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ اياعىندا وتىننىڭ العاشقى پارتياسى رەسەيدىڭ ەكاتەرينبۋرگ قالاسىنان كولىكپەن قازاقستانعا جەتكىزىلدى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋشى دا رەسەي كومپانياسى – «گازپروم ترانسگاز ەكاتەرينبۋرگ» جشق. وسى مەكەمەنىڭ باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سەرگەي ليحوۆسكيحتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزگە جىل سايىن 320 مىڭ توننا نەمەسە 500 ملن تەكشە مەتر سۇيىتىلعان گاز جەتكىزىلمەك. گازداندىرۋ جوباسىنا تەك استانا قالاسى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەرى دە كىرىپ وتىر.
«Global Gas Regazification» جشس ديرەكتورى پاناەت ساۋليدي بيىل مەتان گازىنىڭ 5 مىڭ تونناسىن جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارت جاسالعانىن ايتادى. «جوبا, جالپى العاندا, 2021 جىلعا دەيىن جالعاسادى. ول كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. باستاپقى كەزەڭگە 2 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ال ينۆەستيتسيانىڭ جالپى كولەمى 20 ملرد تەڭگە شاماسىندا», دەيدى ول.
الدا استانا قالاسىن جاپپاي گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارى تۇر. ماسەلەن, 2018-2019 جىلدىڭ جىلۋ بەرۋ ماۋسىمىندا «كوكتال» تۇرعىن الابىن جارتىلاي گازبەن جىلىتۋ كوزدەلىپ وتىر. ازىرگە سۇيىتىلعان گاز رەسەيدەن جەتكىزىلەدى. الايدا, ماماندار سوزىنە سەنسەك, بولاشاقتا قازاقستان ءتيىستى تەحنولوگيانى مەڭگەرەتىن بولسا, وسى جەردە-اق بارلىق جۇمىس اتقارىلاتىن بولادى.
اسحات رايقۇل, «ەگەمەن قازاقستان»