قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولعاندىقتان مەن الدىمداعى شاكىرتتىڭ بويىنا ءپاتريوتيزمدى, ۇلتجاندىلىق قاسيەتتى بارىنشا ءسىڭىرۋ ماقساتىندا ءار ساباقتا وتان, ەل, جەر, ءتىل, ۇلت تاقىرىپتارىمەن قوسا ادامگەرشىلىك, جاۋاپكەرشىلىك, ادالدىق, ەڭبەكقورلىق جايىندا ءسوز قوزعاپ, وقۋشىلاردىڭ وزىنە وي تۇيىندەتۋگە تىرىسامىن.
ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆ «بويىندا قانى بار, نامىسى بار ءاربىر ازامات ەندى تاۋەلسىزدىكتى قالاي كەمەلدەندىرەمىز, ەلدىڭ كوسەگەسىن قايتسەك كوگەرتەمىز دەپ وي-ساناسىن قامشىلاۋى كەرەك», دەگەندەي, سول ازاماتتىڭ قالىپتاسۋىنىڭ العاشقى ساتىلارى وتباسى مەن ءبىلىم وشاعىندا وتەدى. «وتان – وتباسىنان باستالادى» دەمەكشى, پاتريوتتىق تاربيەنىڭ ەڭ العاشقىسى دا وتباسىندا وتەدى. بالا ەڭ الدىمەن ۇيدە اتا- انادان كورگەن تاربيەمەن ۋىزدانادى. ودان سوڭ بالاباقشا, مەكتەپ سياقتى ءبىلىم وشاقتارىندا ونى ءارى قاراي دامىتادى. سوندىقتان بالا ساناسىنا ادامگەرشىلىك, قۇرمەت, سىيلاستىق, سۇيىسپەنشىلىك قاسيەتتەرىن ءسىڭىرۋ ءاربىر اتا-انا مەن ۇستازدىڭ مىندەتى.
وقۋشىنىڭ شىنايى ومىرگە دەگەن كوزقاراسىن قالىپتاستىرۋدا, رۋحاني جان-دۇنيەسىن بايىتۋدا قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانىنىڭ ورنى ەرەكشە. ويتكەنى, قازاق ءتىلى بالا ءتىلىنىڭ دۇرىس جەتىلىپ, ادەبي تىلدە سويلەۋىن ۇيرەتسە, ادەبيەت – وقۋشىعا بەيمالىم ءومىردى تانىتاتىن ۇلكەن قۇرال. ادەبيەت ارقىلى ءبىز وقۋشىلارعا ۇلتتىق بولمىسىمىزدى, اسىل قاسيەتتەرىمىزدى تانىتامىز.
ادەبيەت ادامعا ءومىردى تانىتىپ قانا قويمايدى, ول ادامدى تاربيەلەيدى. ادامنىڭ ومىرگە كوزقاراسىن تانىتادى, مىنەز-قۇلقىنا ىقپال ەتەدى, بۇكىل ومىرىنە اسەرىن تيگىزەدى. قازاق ادەبيەتىندەگى كوركەم شىعارمالاردى وقىعان سايىن ءومىر سىرىن, وتان, ەرلىك, ەلدىك, جاقسىلىق, جاماندىق سەكىلدى ۇعىمداردىڭ ءمانىن وقۋشى تەرەڭ اڭعارادى. ولار ونەردى سۇيەتىن, ودان رۋحاني ءلاززات الا بىلەتىن, كوركەمدىك تالعامى بار, ادامگەرشىلىكتى, نازىك سەزىمدى بولىپ وسەدى. سوندىقتان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانى مۇعالىمى ساباعىندا ءتۇرلى كورنەكىلىك قۇرالدارىن قولدانۋ, سۇراق-جاۋاپ, تالداۋ, جيناقتاۋ, اجىراتۋ, تاقتاعا جازۋ, ايتقان ويدى مىسالدارمەن ءدالەلدەۋ, سوزدىكپەن جۇمىس, پروبلەمالى ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرۋ, ناقتىلى جانە جالپى تاپسىرمالار بەرىپ, شاعىن شىعارماشىلىق جۇمىستاردى ورىنداتۋ, وقۋشىنىڭ ءبىرىن ءبىرى سىناۋى, وزىندىك پىكىر ءبىلدىرۋى, بايانداما جاساۋى, عىلىمي زەرتتەۋ جازىپ قورعاۋى, ت.ب. الۋان ءتۇرلى ءادىس-تاسىلدەردى قولدانۋ ارقىلى بالانىڭ ادەبيەتكە دەگەن قۇلشىنىسى ارتتىرىلادى. «ساباق بەرۋ ۇيرەنشىكتى جاي شەبەرلىك ەمەس, ول ۇنەمى جەتىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن, ۇنەمى جاڭانى تاباتىن ونەر» دەپ ج.ايماۋىت ۇلى ايتقانداي, ساباق بەرۋدى ونەر دەپ باعالاۋ وتە ورىندى. سونىڭ ىشىندە ادەبيەت ساباعى – اسىل ءسوز, ونەر ساباعى. وسى اسىل ءسوز ونەرىن مەڭگەرگەن بالا كەلە-كەلە تەرەڭ ويعا, تازا سەزىمگە بەرىلە الادى, شابىتتانادى, ومىرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتادى, بولاشاققا دەگەن سەنىمى نىعايادى.
بالانىڭ بويىنداعى العاشقى پاتريوتتىق رۋح باستاۋىش سىنىپتا ەرتەگى كەيىپكەرلەرىنە ەلىكتەۋدەن باستاۋ الادى. ءماتىننىڭ مازمۇنىنا ساي كەيىپكەر سۋرەتىن سالادى, بۇل كەيىپكەردى نە ءۇشىن ۇناتاتىنىن ايتا الادى. جاس ەرەكشەلىگىنە قاراي بۇل جەتكىلىكتى. ەندى ورتا بۋىنداعى 5-سىنىپ وقۋشىلارىنا كەلگەندە ءپان مۇعالىمى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن. ءويتكەنى, بالانىڭ ەرلىك تۋرالى العاشقى سەزىمى وتانشىلدىق رۋحقا ۇلاسادى. باتىرلار جىرىن وقىتۋ كەزىندە ءبىز ولاردىڭ بويىنداعى وتانعا, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتەرىن ءارتۇرلى ءادىستەر ارقىلى مەڭگەرتەمىز. مىسالى, ماحامبەتتىڭ ءور رۋحتى جىرلارى ارقىلى دا پاتريوتتىق سەزىمدى, ۇلتتىق بولمىسىمىزدى, اتا-بابالارىمىزدىڭ اسىل قاسيەتتەرىن وقۋشى بويىنا سىڭىرە الامىز. سوندىقتان ساباقتا ولاردىڭ وزدەرىن جەكە تۇلعا رەتىندە سەزىنۋى ءۇشىن توپتىق جۇمىستار جۇرگىزۋ, دەڭگەيلىك سۇراقتار قويۋ, وي-تولعاۋلار جازدىرۋ, ولاردى ۇنەمى قولداپ وتىرۋ, رەتىن تاۋىپ ماداقتاپ وتىرۋ – بۇگىنگى وقۋشىنىڭ جان-دۇنيەسىن تاربيەلەۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى.
5-سىنىپتا ءا.تاجىباەۆتىڭ «تولاعاي» ەرتەگىسىن وتكەندە, وقۋشىلار كەيىپكەر بويىنداعى ەرەن كۇشى, حالقىنىڭ جولىندا ءوزىن قۇربان ەتكەن ەرلىك ىستەرى ولاردىڭ قىزىعۋشىلىقتارىن وياتتى. وزدەرىن تولاعاي سياقتى سەزىنۋ ءۇشىن «ەگەر سەن تولاعايدىڭ ورنىندا بولعاندا نە ىستەر ەدىڭ؟» نەمەسە «حالىقتى قيىندىقتان الىپ شىعۋدىڭ قانداي باسقا جولىن تابار ەدىڭ؟», «وسى جاعدايدا تولاعايدىڭ شەشىمى دۇرىس پا؟» دەگەن سياقتى وقۋشىنى ويلاندىراتىن, قيالىنا ەرىك بەرەتىن سۇراقتار بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ وتانعا, تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرىن تەرەڭدەتۋگە بولادى. مۇنداي ساباقتا مۇعالىمنىڭ باستى ماقساتى – وقۋشىلاردى دەربەس ويلاۋعا, ءوز بەتىمەن ىزدەنۋگە, شەشىم قابىلداي الۋعا باۋلۋ. وسىنداي ىزدەنىسكە باعىتتالعان جۇمىستار وقۋشىنىڭ ساباققا سەلقوس قاراماۋىنا, ىقىلاسىن وياتۋعا, قابىلەتىن اشۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
مۇعالىم بەرگەن تاپسىرمانىڭ ىجداعاتپەن ورىندالۋىن قاداعالاۋ اتا-انانى دا بەي-جاي قالدىرماسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ويتكەنى تەحنيكا دامىعان زاماندا وقۋشىلاردىڭ ادەبي كىتاپتاردى وقۋعا ۋاقىتى تاپشى. سوندىقتان اتا-انا مەن ۇستاز وقۋشى تاربيەسىندە بىرىگىپ جۇمىس ءىستەسە عانا ناتيجە شىعادى. بۇگىنگى جاستار اراسىنداعى كورىنىس بەرىپ ءجۇرگەن جاعىمسىز ارەكەتتەردەن وسى ادەبي شىعارمالاردى وقىتىپ, ۇلت تاريحىن تەرەڭ مەڭگەرتىپ, حالقىمىزدىڭ بيىك رۋحتى ەرلىك قاسيەتتەرىن ناسيحاتتاۋ ارقىلى بالالارىمىزدىڭ بويىندا پاتريوتيزمدى قالىپتاستىرامىز دەپ ويلايمىن.
ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى – بۇگىنگى مەكتەپ قابىرعاسىنداعى شاكىرتتەرىمىز ۇلتجاندى بولىپ وسسە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى ماڭگىلىك بولىپ قالارى ءسوزسىز.
جانات اكىش,
№ 49 ورتا مەكتەپتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت ءپانى مۇعالىمى
استانا