زاڭ ۇستەمدىگىنە باسىمدىق – زامان تالابى

سوندىقتان دا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا زاڭ ۇستەمدىگىنە ايرىقشا ءمان بەرگەندىگى بەلگىلى. ويتكەنى, «100 ناق­تى قادام» – بۇل جاھاندىق جانە ىشكى سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ جانە سونىمەن ءبىر مەزگىلدە, جاڭا تاريحي جاعدايلاردا ۇلت­تىڭ دامىعان مەملەكەتتەردىڭ وتىز­دى­عىنا كىرۋى جونىندەگى جوسپار بولىپ تابىلادى. سونىڭ ىشىندە, ول ەلىمىزگە «2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ مەن قازاقستان مەملەكەتتىلىگىن نىعايتۋعا, جولدان اداسپاۋعا, كۇردەلى كەزەڭنەن سەنىمدى وتۋگە جاعداي تۋعىزاتىن بەرىك­تىك قورىن جاساپ بەرەتىن بولادى دەگەن سە­نىمدى دە ورنىقتىرا تۇسەدى. ال بۇل ورايدا, زاڭ ۇستەمدىگىن نى­عايتۋ بارىسىندا تەك سوتتاردىڭ تو­رە­لىك ەتۋى عانا جاقسارىپ قويماعانى راس. سونىڭ ناتيجەسىندە قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەت ساپاسى دا ارتا ءتۇستى. ەندى بۇل مەرەيلى جەتىس­تىك­تەرىمىزدىڭ ودان ءارى جالعاسىن تا­با بە­رۋى ءۇشىن زاڭ ۇستەمدىگى ناقتى ومىر­دە تۇپكىلىكتى ورنىعۋى قاجەت.  وسى با­­عىت­تا زاڭدارىمىزدىڭ ءمانى مەن ماز­­مۇنى, ساپاسى, نەگىزگى ماقساتى ۋا­قىت تالابىمەن ۇندەسىپ, قاجەتتىلىككە ساي جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتا بەرگەنى ءجون. بۇ­لاردىڭ قاتارىندا كوپتەگەن زاڭ­دا­­رىمىزدى اتاۋعا بولادى. ماسەلەن, ولار­دىڭ قاتارىنا ەڭبەك, مەملەكەتتىك قىز­مەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكستەرى مەن زەينەتاقى, ساقتاندىرۋ تۋرالى, سى­باي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جا­نە جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ جۇ­مىس ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ جونىندەگى زاڭ­داردى جانە باسقالاردى جاتقىزۋعا بو­لادى. ەڭبەك كودەكسىندە تىڭ جاڭالىقتار بار­شىلىق. جوعارىدا ايتىپ وتكەنى­مىز­دەي, زاڭداردىڭ ۇستەمدىك الۋى قاشاندا سول ۋاقىت ەنشىسى مەن تالاپ مۇددەسىنە ساي كەلۋى كەرەك. سوعان وراي بۇل ەڭبەك كو­دەكسىندە  وڭ وزگەرىستەرمەن قاتار, جا­ڭا تالاپتار دا بوي كوتەردى. ماسەلەن, ون­دا ەندى ء«وندىرىس جانە ورىندالاتىن جۇ­مىس پەن كورسەتىلەتىن قىزمەت كولەمى ازاي­ىپ, ۇيىمنىڭ ەكونوميكالىق جا­ع­دايىنىڭ ناشارلاۋىنا» اسەر ەت­كەن جاعدايدا كەلىسىمشارت جۇمىس بە­رۋ­شىنىڭ باستاماسى بويىنشا ءۇزىلۋى مۇم­كىندىگى قارالدى. ويتكەنى, ەڭبەك كودەكسىندە مۇنداي نەگىزدەردىڭ پايدا بولۋى «ەكونوميكاداعى قالىپتاسقان جاعدايمەن» بايلانىستىرىلا قارالىپ وتىر. ال ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك قىز­مەت­شىلەرىنىڭ ادەپ كودەكسىندە مەملەكەتتiك قىز­مەت اتقارۋ قوعام مەن مەملەكەت تاراپىنان ەرەكشە سەنiم بiلدiرۋ بولىپ تابىلاتىندىعى جانە مەملەكەتتiك قىزمەتشiلەردiڭ مورالدىق-ادەپ­تi­­لiك بەينەسiنە جوعارى تالاپتار قوي­ى­لاتىندىعى ايتىلادى. قوعام مەم­لە­- ك­ەت­تiك قىزمەتشi ءوزiنiڭ بارلىق كۇش-جi­­گەرiن, بiلiمi مەن تاجiريبەسiن ءوزi جۇ­زەگە اسىراتىن كاسiبي قىزمەتiنە جۇم­سايدى, ءوزiنiڭ وتانى – قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنا قالتقىسىز ءارi ادال قىز­مەت ەتەدi دەپ سەنەدi. مەملەكەتتiك قىز­مەتشiلەر ءوز قىزمەتiندە قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتi – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سايا­سا­تىن قولداۋعا جانە ونى دايەكتi تۇردە جۇ­زەگە اسىرۋعا تيiس. كودەكس حالىقتىڭ مەملەكەتتiك ور­گاندارعا سەنiمiن نىعايتۋعا, مەم­لە­­كەت­تiك قىزمەتتە ءوزارا قارىم-قا­تى­ناستىڭ جوعارى مادەنيەتiن قا­لىپ­تاس­تىرۋ­عا جانە مەملەكەتتiك قىز­مەت­شi­لەردiڭ ادەپ­كە جاتپايتىن مiنەز-قۇ­لىق جاعدايلارى­نىڭ الدىن الۋعا با­عىتتالعان. مەملەكەت­تiك قىزمەتشiلەر قازاقستان حالقىنىڭ بiرلiگi مەن ەل­دە­گi ۇلتارالىق كەلiسiم­دi نىعايتۋعا ىق­پال ەتۋگە, مەملەكەت­تiك جانە باسقا تiل­دەرگە, قازاقستان حالقىنىڭ سالت-داس­تۇرلەرiنە قۇرمەتپەن قاراۋعا; ادال, ءادiل, قاراپايىم بولۋعا, جالپى قا­بىلدانعان مورالدىق-ادەپتiلiك نور­مالارىن ساقتاۋعا, ازاماتتارمەن جا­نە ارiپتەستەرiمەن قارىم-قاتىناس­تا سى­پايىلىق پەن ادەپتiلiك تانىتۋ­عا; وز­دەرi قابىلدايتىن شەشiمدەر­دiڭ زاڭ­دىلىعى مەن ادiلدiگiن قامتاما­سىز ەتۋگە; شىندىققا سايكەس كەلمەيتiن مالiمەتتەردi تاراتپاۋعا; iسكەرلiك ادەپتi جانە رەسمي مiنەز-ق ۇلىق قاعيدالارىن ساقتاۋعا تيiس. سول سياقتى ەندى «ساقتاندىرۋ قىز­مە­تى تۋرالى» زاڭ بويىنشا جول اپاتىنان كو­­لىككە كەلگەن زياندى ساقتاندىرۋ كوم­پا­نيالارى باعالاسا, «سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭ بويىنشا مەملەكەتتىك مەكەمەدە جاقىن تۋىس­تاردىڭ بiرگە قىزمەت iستەۋiنە جول بە­رىلمەيدى. مىنە, مۇنىڭ ءبارى قا­زىرگى ۋا­قىتتا ەل الدىنا قويىلعان مىن­دەت­تەردى تال­اپقا ساي جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اسا قاجەتتى ۇستانىمدار بولىپ تابىلادى.

الەكساندر تاسبولاتوۆ,

«ەگەمەن قازاقستان»