كوكتەمگى ەگىسكە كورسەتىلگەن قولداۋ ازىق-ت ۇلىك باعاسىنا دا اسەر ەتۋى ءتيىس

پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا الدىمىزداعى كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا ازىرلىك ماسەلەلەرى قاراستىرىلدى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىلبەك كۇرىشباەۆتىڭ ايتۋى بويىنشا, بيىلعى جىلى ەلىمىزدەگى جالپى ەگىس القابى 21,3 ميلليون گەكتاردى قۇرايدى. ونىڭ 16,5 ميلليون گەكتارىنا ءداندى داقىلدار, ال 1,7 ميلليون گەكتارىنا مايلى داقىلدار تۇ­قى­مى سىڭىرىلمەك. وسى رەتتە ەلىمىزدە قولعا الىنعان مال شارۋا­شى­لىعىنىڭ جەمشوپ بازاسىن نى­عايتۋ جونىندەگى تاپسىرماعا باي­لانىستى جەمدى جانە ءداندى بۇر­شاق­تى داقىلدار ەگىستىگىنىڭ القا­بى 94 مىڭ گەكتارعا ارتتىرى­لا­تىن بولادى. سونىمەن قاتار جەم-ءشوپ القابى كولەمىن 95 مىڭ گەكتارعا كوبەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا قا­تىساتىن قولدا بار تەحنيكانىڭ 88 پايىزى ازىرلىك ساپىنا قويىل­عاندىعىن ءمالىم ەتتى. بۇل بىل­تىرعى جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 2 پايىزعا ارتتىق. وتكەن جىلى ەلىمىز اۋا راي­ىنداعى قولايسىزدىقتارعا قارا­ماس­تان جاڭا تەحنولوگيالاردى, سونىڭ ىشىندە ىلعال ساقتاۋ تەح­نو­لوگيالارىن قولدانۋ ناتيجە­سىن­دە ەگىنشىلىكتەن ەداۋىر ءونىم الۋعا قول جەتكىزگەن بولاتىن. بي­ىلعى جىلى ىلعال ساقتاۋ تەح­نو­لوگياسى قولدانىلاتىن ەگىس ال­قا­بىنىڭ كولەمى ودان ءارى ارت­تى­رى­لىپ, جالپى ءداندى-داقىلدار ەگىس­تىگىنىڭ جارىم-جارتىسىن, ياعني 8,1 ميلليون  گەكتاردى قۇرا­ماق. ال ىلعال ساقتاۋ تەحنو­لو­گيا­لا­رىن قولداناتىن القاپ­تار­دىڭ جالپى كولەمى 11,9 ميلليون گەك­تاردى قۇرايتىن بولادى. بۇل بار­لىق ەگىستىكتىڭ 68 پايىزىنا شامالاس كورسەتكىش. ءسويتىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا وسى تەحنولوگيانى قولدانۋ اياسى 650 مىڭ گەكتارعا نەمەسە 6 پايىزعا ارتاتىن بولادى. وتىرىس بارىسىندا كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا قاتىساتىن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءوندىرۋ­شى­لەرىن ءتيىستى كولەمدەگى جانار-جا­عارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ ءما­سە­لەسى جان-جاقتى ءسوز بولدى. وسى بويىنشا ءسوز  العان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ساۋات مىڭباەۆ جا­نار-جاعارمايمەن قامتۋدىڭ وب­لىس­تار بويىنشا ناقتى كەستەسى جاسالعاندىعىن, وسىعان سايكەس 354 ميلليون توننا ارزان­دا­تىل­عان ديزەل وتىنىن ءبولۋ جوس­پار­لان­عاندىعىن ايتىپ ءوتتى. ساۋات مىڭ­باەۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارى ديزەل وتىنىنىڭ ءاربىر ءليترىن 59 تەڭگەدەن بوساتاتىن بولسا, ول اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ قولىنا 68 تەڭگەدەن تيەتىن بولادى. ديزەل وتىنىنا بولشەك ساۋداداعى قازىرگى باعا ءار ليترگە 76 تەڭگەدەن كەلەتىندىگىن ەسكەرسەك, مۇنىڭ ءوزى شارۋالار ءۇشىن ەداۋىر جەڭىلدىك ەكەندىگىن بايقاۋعا بولادى. وتىرىستا ءسوز العان «زارەچنوە» تاجىريبەلىك دالالىق شارۋا­شى­لىقتىڭ باس ديرەكتورى ۆالەنتين دۆۋرەچەنسكي ەگىن شارۋا­شى­لىعى سالاسىنداعى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرعاندا نولدىك تەحنو­لو­گياعا ەرەكشە ءمان بەرۋدىڭ ار­تىق­­شىلىقتارى تۋرالى اڭگىمە قوزعا­دى. ونىڭ ايتۋىنشا وسى تەحنو­لوگيانى پايدالانۋ ناتيجەسىندە ەگىستىكتىڭ قۇنارلىلىعىن الدە­قاي­دا ارتتىرىپ, سونىڭ ءناتي­جەسىندە ءار گەكتاردان الىناتىن ءونىم بەرەكەسىن 10 جىلدىڭ ىشىندە 1,5 پايىزعا, 20 جىلدىڭ ىشىندە 2 ەسەگە ارتتىرۋعا بولادى. وسىعان بايلانىستى اۆستراليانىڭ جانە باسقا دا ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنەن مىسالدار كەلتىرىلدى. ۇكىمەت وتىرىسىنا ينتەراكتيۆتى بايلانىس ارقىلى قاتىسىپ وتىرعان وڭىرلەر باسشىلارىنىڭ ىشىنەن الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ بۇل تەحنولوگيا­نىڭ پايدالى جاقتارىن ايتىپ, ۆالەنتين دۆۋرەچەنسكيدىڭ ۇسى­نىس­تارىنا قولداۋ ءبىلدىردى. سەرىك ۇمبەتوۆ الماتى وبلىسىندا 76 مىڭ گەكتارعا اتالعان تەحنو­لو­گيانىڭ قولدانىلىپ, پايدالى جاق­تارىن كورسەتكەندىگىن ءمالىم­دەدى. ۇكىمەت وتىرىسىندا اتالعان تەحنولوگيانى ەنگىزۋ جونىندە ءتيىستى وڭىرلەردە سەمينارلار وتكىزۋ جونىندە ۇيعارىم جاسالىندى. وتىرىستى قورىتىندىلاعان كارىم ءماسىموۆ قازىرگى مالىمەت­تەر­گە قاراعاندا كوكتەمگى ەگىس ناۋ­قانىنا ازىرلىك جۇمىس­تا­رى­نىڭ ويداعىداي جۇرگىزىلىپ جات­قان­دىعىن اتاپ كورسەتتى. سونى­مەن قاتار ۇكىمەت باسشىسى اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءمينيسترى اقىل­بەك كۇرىشباەۆقا اۋىل شارۋا­شى­لىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردى سۋبسيديالاۋ جۇمىستارىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن ارزانداتۋ شارالارىمەن بايلا­نىستا جۇرگىزۋدى تاپسىردى. مۇ­نىڭ ءمانىسى كوكتەمگى ەگىس جۇ­مىس­تارىنا ارزانداتىلعان ديزەل وتى­نىنىڭ ءبولىنۋى وندا ءوندى­رىلگەن ونىمدەردىڭ باعاسىنا اسەر ەتىپ, باعانىڭ دا ارزانداۋىنا اكەلۋى ءتيىس. سۇڭعات ءالىپباي.