ەلىمىزدىڭ ماركەتپلەيستەرى نەگە شەتەلدىك الپاۋىتتاردان كوپ سالىق تولەيدى؟

نارىق كوشباسشىلارى جانە تولەم قۇرىلىمى

زەرتتەۋدە كورسەتىلگەندەي, 2025 جىلى سالىق تولەمى بويىنشا وتاندىق ماركەتپلەيستەر اراسىندا ءسوزسىز كوشباسشى − Kaspi.kz. كومپانيا قازىناعا 138 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى اۋدارعان ء(وسىم – 3,5%), بۇل سەكتورداعى بارلىق تولەمنىڭ 64,06%-ىن قۇرايدى. ەسەپكە «Kaspi ماگازين» جشس, «Kaspi Travel» جشس, «كولەسا» اق جانە «Magnum E-commerce Kazakhstan» جشس كورسەتكىشتەرى الىنعان.

قالعان قاتىسۋشىلار اراسىنداعى بولىنگەن ۇلەس مىناداي:

Wildberries (يمۆبكز جشس) – 2-ورىن, شامامەن 58 ملرد تەڭگە (نارىقتىڭ 26,75%-ى); Ozon («OZON ماركەتپلەيس قازاقستان» جشس) – 3-ورىن, 15 ملرد تەڭگەگە جۋىق (6,85%); OLX – 3 ملرد تەڭگەدەن استام (1,4%); Halyk Market – 950 ملن تەڭگە (0,4%).

ال Flip.kz, Teez, Forte Market جانە Satu.kz جيىنتىعىندا سەكتور اۋدارىمدارىنىڭ نەبارى 0,5%-ىن قالىپتاستىرعان.

ماركەتپلەيستەردە «قازاقستاندا جاسالعان» دەپ اتالاتىن ارنايى ءبولىم اشىلادى

«Google سالىعى» جانە باسەكەلەستىك احۋالى

2022 جىلدان باستاپ قازاقستاندا شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالار ءۇشىن قوسىلعان قۇن سالىعى ەنگىزىلگەن. 2025 جىلى بۇل سالىقتى 110-نان استام كومپانيا تولەدى (ونىڭ 19-ى بىلتىر تىركەلگەن). ولاردىڭ قاتارىندا Temu, Alibaba, Garmin جانە Twitch بار. اتالعان باپ بويىنشا بيۋدجەتكە 57,7 ملرد تەڭگە ءتۇستى (جوسپار – 27,3 ملرد تەڭگە).

ساراپشىلار وتاندىق جانە شەتەلدىك ماركەتپلەيستەر ءۇشىن سالىق تولەۋ شارتتارى تەڭ ەمەس ەكەنىن ايتادى. شەتەلدىك ويىنشىلار تەك ققس تولەيدى ءارى فيليال اشپاي جۇمىس ىستەي بەرەدى. ال وتاندىق كومپانيالار كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن, الەۋمەتتىك سالىقتى, م ۇلىك سالىعىن, كەدەندىك باجداردى جانە قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى تولىق كولەمدە وتەيدى.

«ۇكىمەت دالىزدەرىندە بۇل سالىق شەتەلدىك ينتەرنەت-كومپانيالاردى وتاندىق بيزنەسپەن تەڭەستىرەدى دەگەن پىكىر ءجيى ايتىلدى. الايدا ءىس جۇزىندە جاعداي مۇلدە باسقاشا», دەيدى ساراپشىلار.

2025 جىلدىڭ توعىز ايىنداعى دەرەككە سايكەس, ەڭ كوپ سالىق تولەگەن شەتەلدىك الاڭ – Temu (9,2 ملرد تەڭگە). ەكىنشى ورىندا – iHerb (3,7 ملرد تەڭگە). ال Alibaba 265,4 ملن تەڭگە اۋدارعان.

ءبىر قىزىعى, AliExpress Russia 2024 جىلى قازاقستان بيۋدجەتىنە شامامەن 151 ملن تەڭگە تولەسە, 2025 جىلدىڭ توعىز ايىندا بىردە-ءبىر تولەم جاساماعان. ساراپشىلار مۇنى شەتەلدىك ونلاين-كومپانيالاردىڭ سالىق تولەۋدەگى وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن بايلانىستىرادى.

ماركەتپلەيستەردەگى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى ءبولىپ تولەۋ ەرەجەسى رەتتەلمەك

تاۋەكەلدەر مەن دامۋ ستسەناريلەرى

زەرتتەۋدە قازاقستانداعى ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ قارقىندى وزگەرىپ جاتقانى ايتىلعان. رەسمي دەرەككە سايكەس, e-commerce قۇرىلىمىندا ماركەتپلەيستەردىڭ ۇلەسى 2022 جىلعى 57%-دان 2024 جىلى 85%-عا دەيىن وسكەن. ساۋدا ساياساتى تۇجىرىمداماسىنا ساي, 2030 جىلعا قاراي بولشەك ساۋداداعى ونلاين-ساتىلىم ۇلەسى 20%-عا جەتۋى ءتيىس. الايدا ساراپشىلار بۇل كورسەتكىش بۇدان دا جوعارى بولۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى.

ولار دامۋدىڭ ءۇش ستسەناريىن ۇسىنادى:

بازالىق: ونلاين-ساتىلىم ۇلەسى 20-25%-عا جەتىپ, دامىعان نارىقتار دەڭگەيىنە سايكەس كەلەدى. يننوۆاتسيالىق: جاساندى ينتەللەكت پەن لوگيستيكانى اۆتوماتتاندىرۋ ەسەبىنەن ءوسىم جەدەلدەيدى. كونسەرۆاتيۆتى: ينفراقۇرىلىمدىق شەكتەۋلەر مەن شەتەلدىك ويىنشىلارعا قاتىستى تۇيتكىلدەر ءوسىمدى باياۋلاتادى.

باستى تاۋەكەل – «سۇر» ايماق. قازاقستاندا وكىلدىگى جوق شەتەلدىك پلاتفورمالار كونترافاكتىلىك ونىمدەردىڭ تارالۋىنا جانە تۇتىنۋشىلار قۇقىعىنىڭ قورعالماۋىنا جول اشۋى مۇمكىن.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, دەمپينگتىك باعا ساياساتى مەن سۋبسيديالانعان لوگيستيكا, «ارزان ءارى ءبارى بار» ۇلگىسى جەرگىلىكتى ساتۋشىلاردى نارىقتان ىعىستىرادى. بۇعان قوسا, تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرگە سايكەس كەلمەيتىن, ساتۋشىسى قازاقستان يۋريسديكتسياسىندا تىركەلمەگەن تاۋارلار تاۋەكەلى جوعارى. ال جەرگىلىكتى تىركەۋ مەن ەكۆايرينگ بولماعان جاعدايدا تابىستىڭ ءبىر بولىگى ەلدىڭ بانك جۇيەسىنەن تىس قالىپ, ەكونوميكالىق مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەردى ازايتادى.

تەڭسىز باسەكە جاعدايىندا وتاندىق الاڭدا ساۋدا جاسايتىن مىڭداعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) سۋبەكتىلەرى دە قاۋىپ ايماعىندا تۇر. ايتا كەتەرلىگى, ماركەتپلەيستەر ارقىلى ساتىلىمنىڭ 90%-دان استامى شوب ۇلەسىنە تيەسىلى.

ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, 2030 جىلعا دەيىنگى تابىس ۇكىمەتتىڭ نورماتيۆتىك بازانى ۇيلەستىرۋ جانە جەرگىلىكتى ويىنشىلاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋ قابىلەتىنە بايلانىستى بولادى.

سالانى دامىتۋ ءۇشىن لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جانە ءىت-پلاتفورمالاردى جەتىلدىرۋ, شوب-تى وقىتۋ, كاسىپكەرلەردى وتاندىق ماركەتپلەيستەردە قولداۋ ۇسىنىلادى. ال بيزنەس جاساندى ينتەللەكت پەن Big Data شەشىمدەرىن ەنگىزىپ, جەتكىزۋ تىزبەگىن وڭتايلاندىرىپ, سەرۆيس ساپاسى مەن ماركەتينگكە باسىمدىق بەرۋى ءتيىس.

شەتەلدىك ماركەتپلەيستەردە ساۋدا جاساۋ: ەل ازاماتتارى ءۇشىن نە وزگەرەدى؟