استانادا «الەم. XXI عاسىر» تاقىرىبىندا ارنايى جاستار سەسسياسى ءوتتى. «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان بۇل شاراعا ەلىمىزدىڭ عانا ەمەس, رەسەي, قىتاي, تۇركيا, بەلارۋس, قىرعىزستان, تاجىكستان, گەرمانيا, ازەربايجان, موڭعوليا مەملەكەتتەرىنىڭ جاس كوشباسشىلارى قاتىستى.
شارانىڭ ماقساتى – جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىنىڭ يدەيالارىنا حالىقارالىق جاستار قاۋىمداستىعىن جۇمىلدىرۋ.
– ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتوندا جاريا ەتكەن مانيفەسى بۇۇ باس اسسامبلەياسى مەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ارنايى قۇجاتىنا اينالدى. ول ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, شەتەلدەردە دە ۇلكەن قوعامدىق رەزونانس تۋعىزدى. قازىرگى تاڭدا ارقايسىمىز جانە ءارقايسىمىزدىڭ وتباسىمىز ءۇشىن بولاشاققا دەگەن سەنىم قاجەت. الايدا, بۇل سەنىم بەيبىت ومىرگە كەلىپ تىرەلەدى. سەبەبى, بۇگىندە بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ماسەلەسى وتە وتكىر تۇر. بۇل جيىندا ءبىز ەلىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ جونىندەگى يدەيالارىن الەم جاستارىنا ناسيحاتتاۋدى كوزدەپ وتىرمىز, – دەدى «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ توراعاسى شاحماردان بايمانوۆ.
ال «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حاتشىسى فارحاد قۋانعانوۆ بۇل شارا قازاقستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا ءتوراعالىعى اياسىندا وتكىزىلىپ وتىرعانىنا توقتالا كەلە, مۇنداي ۇنقاتىسۋلار تاجىريبە الماسۋعا, ىنتىماقتاستىقتىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە سەپ بولاتىنىن جەتكىزدى. الەم قۇبىلمالى كۇيدى باستان كەشىپ تۇر. «ەكونوميكادا, حالىقارالىق قارىم-قاتىناستا تەكتونيكالىق وزگەرىستەر ورىن الۋدا. ەلدەردىڭ باسىم كوپشىلىگىندە ەكونوميكالىق قاراما-قايشىلىقتار بايقالۋدا. حالىقارالىق ساۋدا-ساتتىققا شەكتەۋلەر, سانكتسيالار ەنگىزىلىپ, اسكەري قاقتىعىستار ءورشي تۇسۋدە. ال مۇنداي جاعدايدا قازاقستان پرەزيدەنتى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار باستامالاردى كوتەردى. ولار الەم مەن ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن الاڭداۋشىلىقتان تۋعان. سولاردىڭ ءبىرى – «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسى. وندا ەلباسى الەمدىك قوعامداستىق الدىندا تۇرعان قاۋىپ-قاتەرلەردى اتاپ, ولاردان ساقتانۋدىڭ جولدارى مەن عالامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا پاراديگماسىن كورسەتەدى», دەدى ف.قۋانعانوۆ. وسىلاي دەي كەلە, ول الەمنىڭ قاۋىپسىزدىك تەتىگىن نىعايتۋدا جاستاردىڭ حالىقارالىق ۇيىمدارعا دا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەلەتىنىن, سەبەبى, ەلدەردىڭ بولاشاعىنىڭ قانداي بولماعى جاستاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە تىكەلەي بايلانىستى بولاتىنىن جەتكىزدى.
رەسەيدىڭ «ەۋرازيالىق تاڭداۋ» حالىقارالىق قوعامدىق ۇيىمىنىڭ ءتوراعاسى رومان شكولين بۇگىندە الەمدىك گەوساياساتتىڭ راكۋرسىن «جاساندى» تۇردە وزگەرتۋگە باعىتتالعان ءادىس-امالدار كەزدەسەتىنىن, ال ولاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋدىڭ جاڭا تەتىكتەرىن ويلاپ تابۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سەسسيا اياسىندا جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى «نۇر وتان» پارتياسى باسشىلىعىمەن كەزدەسىپ, الەمدەگى قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ءۇشىن ارىپتەستىك قۇرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونىمەن قاتار, «جاس وتان» جاستار قاناتى مەن تۇركيا جانە بەلارۋس رەسپۋبليكالارىنىڭ جاستار ۇيىمدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ەكىجاقتى كەلىسىمگە قول قويىلدى.
ارنايى جاستار سەسسياسى قورىتىندىسى بويىنشا بارلىق حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ كۇشتەرىن زورلىق-زومبىلىققا قارسى بىرىكتىرۋگە شاقىرعان ۇندەۋ قابىلداندى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»