ەكونوميكالىق داعدارىستار كەزىندە قارجىلىق الاياقتىقتاردىڭ ءبىرىنشى كەزەككە شىعاتىنى ايان. الايدا ادام الداپ اقشا تابۋدىڭ دەنساۋلىق سالاسىنان دا تابىلاتىنى وتە وكىنىشتى. وزدەرى ونسىز دا دەرتتى بولىپ, داۋاسىن قايدان ىزدەرىن بىلمەي وتىرعان جانداردىڭ, اقشاسىن الىپ, ساندالتىپ قويۋ وقيعالارى ورىن الىپ جاتقانىن جوققا شىعارۋعا بولماس.
سوڭعى ۋاقىتتا شەتەلدىك مەديتسينالىق مەكەمەلەر قاراپايىم مەديتسينالىق قىزمەتتەردى, ءتىپتى ءوز ەلدەرىندە جوق قىزمەتتى دە قىمبات ەم رەتىندە ساتاتىن الاياقتىق وقيعالار جيىلەپ بارادى. وسى ماسەلەگە وراي الماتىدا ءبىر ەمەس, بىرنەشە باسپاسوز ءماسليحاتى ءوتىپ, وڭباي الدانعاندار ءوز باسىنداعى جاعداياتتاردى جايىپ سالۋعا ءماجبۇر بولعانىن بىلەمىز. مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ ناقتى مىسالدارى جەتىپ-ارتىلادى.
جاقىندا وسىنداي وقيعاعا بالالارى تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان ءبىر توپ قازاقستاندىق اتا-انا تاپ بولعان. بەيجىڭدەگى سال اۋرۋىن ەمدەيتىن ليمين ەمحاناسى وسىنداي بالالارعا بوتوكس ينەكتسياسىن سالىپ, باعاسى 8000-12000 اقش دوللارى بولاتىن «3S-جۇيكەنى بۇعاۋلاۋ» دەيتىندى وزىق ەمدەۋ ءتاسىلى رەتىندە ۇسىنىپ, ناۋقاستاردى الداپ سوققان. ال اكە-شەشەلەرىنە بالالارى تولىعىمەن دەرلىك ساۋىعىپ كەتەدى دەپ ۋادە بەرگەن. الايدا كەيىن انىقتالعانداي, مۇنداي ەمدەۋ ءتاسىلى مۇلدەم جوق بولىپ شىققان. ەندى اتا-انالار شاراسىز كۇيدە قالىپ وتىر. نە ەم جوق, نە اقشا جوق. جولدىڭ ازابى ءبىر بولەك, قۇجات رەتتەۋ ماسەلەسى ءبىر توبە. ال قازاقستاندىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ءادىلدىكتى قىتايعا بارىپ ىزدەۋدى ۇسىنادى.
ەندىگى جەردە وسىنداي قيىنشىلىقتارعا تاپ بولماۋ ءۇشىن مەديتسينالىق قىزمەت نارىعىنداعى ساراپشىلاردىڭ كەڭەسىنە قۇلاق اسقان ءجون ەكەنى تاعى دا كورىنىپ وتىر. ماسەلەن, ەمنىڭ ءساتتى وتەتىندىگىنە نەمەسە ەڭ بولماعاندا, ناشار ەم جۇرگىزىلگەن جاعدايدا وسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كىمنەن سۇراۋدى ءبىلۋ كەرەك. ياعني, سىرتتان دەرتىنە داۋا ىزدەگەندەر ءوز ەلىمىزدە شەتەلدىك كلينيكالارمەن قويىن-قولتىق جۇمىس جاسايتىن جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ كومەگىنە جۇگىنگەن جاعدايدا عانا كەپىلدىك الا الادى. بىرەۋدىڭ سوزىنە سەنىپ, الاياقتاردىڭ ىزىنە ەرىپ, جالعان جارنامالارعا سۇيەنىپ مۇحيت اسىپ, اقشانى جەلگە شاشپاس بۇرىن ويلانۋ كەرەك.
وسى داۋلى وقيعاعا بايلانىستى جۋرناليستەرمەن وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا «سەدجون-ەۋرازيا» حالىقارالىق مەديتسينالىق كلينيكاسىنىڭ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ شەگاي:
«قازاقستاندا مەديتسينالىق تۋريزم تۋروپەراتورلاردىڭ باستاماسىمەن, بۇل باعىت ولاردىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا دامي باستاعان بولاتىن. الايدا قازاقستاندىقتاردىڭ شەتەلدە جان-جاقتى ەمدەلە باستاعانىنا شامامەن 6 جىل بولدى. وسى ۋاقىتتا شەتەلدىك كلينيكالاردى تاڭداۋدىڭ وزىق تاجىريبەلەرى يگەرىلدى. مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرى, ۇسىنىستارى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن كەڭەس بەرۋشىلەر پايدا بولۋدا. ويتكەنى, ولار شەتەلدىك دارىگەرلەرمەن تىعىز جۇمىس جاساپ وتىرعان مەديتسينالىق قۇرىلىمدار, ال سالا دامۋىنىڭ ەڭ دۇرىس جولى وسى باعىتتا جاتىر دەپ ەسەپتەيمىن. وڭتۇستىككورەيالىق Sejong General Hospital كلينيكاسى قۇرعان ءبىزدىڭ «سەدجون-ەۋرازيا» ورتالىعىمىز وسىنداي قىزمەتپەن اينالىسادى. ءبىزدىڭ «سەدجون-ەۋرازيا» كلينيكاسى اۋەلى جەرگىلىكتى زەرتحانالار مەن دياگنوستيكالىق ورتالىقتاردىڭ زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن الا كەلگەن جەرگىلىكتى ەمدەلۋشىلەرگە كەڭەس بەرەدى. ءوز كەزەگىندە ناۋقاستارمەن وڭتۇستىك كورەيادا تاعىلىمدامادان وتكەن دارىگەرلەر اينالىسادى. كەيىن ولار تولىق تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, كورەياداعى ارىپتەستەرىمەن بەينەكامەرا ارقىلى جۇرگىزىلەتىن ونلاين كەڭەس بەرۋگە ارنالعان ناتيجەلەردى دا-يىندايدى. ماماندار قازاقستاندىق زەرتحانالاردان كەلىپ تۇسكەن دايىن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن قاراپ, كورەي تىلىنە اۋدارادى, كەڭەس بەرۋگە ارناپ قۇجاتتاردى دايىندايدى. ارنايى زەرتتەۋلەردى جۇرگىزۋ قاجەت بولعان جاعدايدا, ولار «سەدجون-ەۋرازيا» ورتالىعىنىڭ بازاسىندا جۇرگىزىلەدى», دەپ تۇسىنىكتەمە بەرگەن بولاتىن.
قىسقاسى, مۇنداي دەلدال ورتالىقتار باعاسىنا قاراي سول ەلدە قاي كلينيكاعا بارۋ كەرەكتىگىنە, قالتاڭا قاراي ەمدەۋ ادىستەرىن تاڭداۋعا كومەكتەسەدى. ادەتتە, ەمدەلۋشىگە ول بارعان ەلدە اۋدارماشى ۇسىنىلادى. ەمدەۋدەن وتكەن سوڭ ەمدەلۋشى ءوز ەلىندە ديسپانسەرلىك ەسەپكە قويىلىپ, بەتى بەرى قاراعانشا دەلدال كومپانيانىڭ قامقورلىعىندا بولادى.
سونىمەن قاتار, سەرىكتەس كلينيكامەن ارەكەتتەسۋدىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – ولار قوسىمشا كەپىلدەردى ۇسىنۋى مۇمكىن. ال ءبىر جانى ءۇشىن قولىنداعى بار سوڭعى قاراجاتىن تاۋەكەلگە تىككەن جاعدايدا كەپىلدىكتىڭ بولعانى ارتىق ەتپەسى انىق.
نە دەسەك تە, شەتەلگە بارىپ ۋىس-ۋىس اقشا شاشىپ, اينالىپ كەلگەندە اۋىلدىڭ ءبىر ەمشىسىنىڭ شوبىنەن جازىلىپ كەتكەندەردى دە كوردىك. سول سياقتى الىس ەلدەرگە پەرزەنتتى بولامىن دەگەن ۇمىتپەن قايتا-قايتا شاپقىلاپ, ناتيجەسىندە وتاندىق ەكستراكورپورالدى ۇرىقتاندىرۋ ورتالىقتارىنان-اق ۇل-قىزدى بولىپ وتىرعاندار بار. سوندىقتان جارنامالانعاننىڭ ءبارى جاقسى ەمەس, جىلتىراعاننىڭ بارلىعى التىن ەمەستىگىن تاعى دا ەسكەرتكىمىز كەلەدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى