2016 جىلعى 13 قازان, استانا, ۇكىمەت ءۇيى
مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىن جۇرگىزۋ قاعيدالارىن
بەكىتۋ تۋرالى
2007 جىلعى 9 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق كودەكسى 16-بابىنىڭ 7) تارماقشاسىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلى ەتەدى:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىن جۇرگىزۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. وسى قاۋلى العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ
پرەمەر-ءمينيسترى ب.ساعىنتاەۆ
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2016 جىلعى 13 قازانداعى №589 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن
مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىن جۇرگىزۋ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىن جۇرگىزۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) 2007 جىلعى 9 قاڭتارداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق كودەكسى (بۇدان ءارى – كودەكس) 16-بابىنىڭ 7) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەندى جانە مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىن جۇرگىزۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى.
2. مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورى (بۇدان ءارى – مەاق) مەملەكەتتىك ورگانداردى, جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردى قورشاعان ورتانىڭ جانە ونىڭ وبەكتىلەرىنىڭ جاي-كۇيى, قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋ فاكتورلارى تۋرالى, ونى قورعاۋ, قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ونى ازايتۋ بويىنشا قولدانىلاتىن شارالار, تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ تۋرالى دايەكتى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى.
3. مەاق-تى جۇرگىزۋدى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم (بۇدان ءارى – ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم) جۇزەگە اسىرادى جانە ول ەكولوگيالىق اقپاراتتى جيناۋ, ساقتاۋ, وڭدەۋ, تالداۋ, عىلىمي زەرتتەۋ, ۇسىنۋ, تاراتۋ, حالىقتى جانە تابيعات پايدالانۋشىلاردى قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى جونىندە اعارتۋ بويىنشا ءىس-شارالاردى قامتيدى.
4. مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق اقپارات قورىنىڭ قۇرامىنا:
1) تابيعي رەسۋرستاردىڭ مەملەكەتتىك كاداسترى;
2) قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋ ۋچاسكەلەرىن مەملەكەتتىك ەسەپكە الۋ;
3) ءوندىرىس جانە تۇتىنۋ قالدىقتارىنىڭ مەملەكەتتىك كاداسترى;
4) تابيعات پايدالانۋشىلاردىڭ جانە قورشاعان ورتانى لاستاۋ كوزدەرىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىزىلىمى;
5) وزوندى بۇزاتىن زاتتاردى تۇتىنۋدىڭ مەملەكەتتىك كاداسترى;
6) لاستاۋىشتاردىڭ شىعارىندىلارى مەن تاسىمالدارىنىڭ مەملەكەتتىك تىركەلىمى;
7) قورشاعان ورتاعا اسەردى باعالاۋ جانە مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساراپتاما ماتەريالدارى;
8) قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر جانە نورماتيۆتىك-تەحنيكالىق قۇجاتتار;
9) قورشاعان ورتانى قورعاۋعا جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋعا بايلانىستى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى ورىنداۋ تۋرالى ەسەپتەر;
10) قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ تۋرالى ۇلتتىق بايانداما;
11) ۇلتتىق ەكولوگيالىق اتلاس;
12) قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ سالاسىنداعى باقىلاۋ-ينسپەكتسيالىق جانە قۇقىق قولدانۋ قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ەسەپتەر;
13) وندىرىستىك ەكولوگيالىق باقىلاۋ باعدارلاماسى جانە ەكولوگيالىق مونيتورينگ ەسەپتەرى;
14) مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتىڭ دەرەكتەرى;
15) ەكولوگيا سالاسىنداعى عىلىمي-تەحنيكالىق ادەبيەت;
16) قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ, قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋدىڭ فاكتورلارى جانە ونى قورعاۋ بويىنشا قولدانىلاتىن شارالار تۋرالى اقپارات;
17) ەكولوگيالىق اقپاراتتى قامتيتىن وزگە دە ماتەريالدار مەن قۇجاتتار كىرەدى.
5. وسى قاعيدالاردا پايدالانىلاتىن ۇعىمدار مەن انىقتامالار قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قولدانىستاعى زاڭناماسىنا سايكەس قولدانىلادى.
2. ەكولوگيالىق اقپاراتتى جيناۋ
6. مىنالار:
1) مەملەكەتتىك ورگاندار;
2) زاڭدى تۇلعالار مەاق-قا اقپاراتتى جازباشا, ەلەكتروندىق, دىبىس-بەينەلى نەمەسە وزگەدە نىساندا ۇسىنادى.
7. مەاق-قا اقپاراتتى مىناداي مەملەكەتتىك ورگاندار:
1) قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
2) ورمان شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
3) جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ, ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
4) ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
5) جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
6) ازاماتتىق قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
7) جەر قويناۋىن زەرتتەۋ مەن پايدالانۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
8) اتوم ەنەرگياسىن پايدالانۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
9) حالىقتىڭ سانيتاريالىق-ەپيدەميولوگيالىق سالاماتتىلىعى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
10) وسىمدىكتەردى قورعاۋ مەن ولاردىڭ كارانتينى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
11) ۆەتەريناريا سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
12) سۋ قورىن پايدالانۋ مەن قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك
ورگان;
13) عارىش قىزمەتى سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
14) ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
15) دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان;
16) وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ (استانانىڭ) جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارى ۇسىنادى.
ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم مەاق-تى جۇرگىزۋ ءۇشىن اقپارات بەرۋ تۋرالى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جانە زاڭدى تۇلعالارعا جىل سايىن سۇراۋ جىبەرەدى.
8. مەملەكەتتىك ورگاندار ءوز قۇزىرەتى شەڭبەرىندە جانە زاڭدى تۇلعالار ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمنىڭ سۇراۋى بويىنشا وتكەن جىلعا انىق جانە تولىق اقپاراتتى ۇسىنادى.
9. ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم مەملەكەتتىك ورگاندار مەن زاڭدى تۇلعالار بەرگەن اقپاراتتى جيناۋدى, ساقتاۋدى, وڭدەۋ مەن تالداۋدى ۇيىمداستىرادى.
3. ەكولوگيالىق اقپاراتتى ساقتاۋ جانە وڭدەۋ
10. ەكولوگيالىق اقپارات قاعاز, ەلەكتروندىق, دىبىس-بەينەلى نەمەسە وزگە دە نىساندا جابىق ءۇي-جايدا مەتالل ستەللاجداردا ۇنەمى ساقتالادى.
11. مەاق-تا ماتەريالدار مەن قۇجاتتار وسى قاعيدالاردىڭ 30-تارماعىنا سايكەس باعىتتار بويىنشا توپتاستىرىلادى.
12. ەكولوگيالىق اقپاراتقا تالداۋ جۇرگىزۋ ماقساتىندا وڭدەۋ ونى ەسەپكە الۋ مەن جۇيەلەۋدەن تۇرادى.
13. مەاق ماتەريالدارى مەن قۇجاتتارى تىركەۋ ەسەبىنە الىنۋعا ءتيىس. ەسەپكە الۋ دەرەكتەردى تىركەۋ جانە ءتىزىلىم كىتاپتارىنا ەنگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
مەملەكەتتىك ورگاندار مەن زاڭدى تۇلعالار ۇسىنعان اقپارات تىركەۋ كىتابىندا جازىلادى.
تىركەۋ كىتابىندا تىركەۋ كۇنى, رەتتىك ءنومىرى, ينۆەنتارلىق ءنومىرى, ماتەريالدىڭ اتاۋى, ماتەريالداردى ۇسىنعان مەملەكەتتىك ورگان (زاڭدى تۇلعا), دانالار جانە قوسىمشالاردىڭ سانى كورسەتىلەدى.
ءتىزىلىم كىتابىندا وسى قاعيدالاردىڭ 4-تارماعىنا سايكەس باعىتتار بويىنشا اقپارات جازىلادى.
ءتىزىلىم كىتابىندا ماتەريالدىڭ اتاۋى, ماتەريالدى ۇسىنعان مەملەكەتتىك ورگان (زاڭدى تۇلعا), تىركەۋ ءنومىرى, ينۆەنتارلىق ءنومىرى, ساقتاۋ فورماتى (قاعاز/ەلەكتروندى), دانالار مەن قوسىمشالاردىڭ سانى, ماتەريالدىڭ ارحيۆتە تۇرعان ورنى (ستەللاج, سورە) كورسەتىلەدى.
14. ەكولوگيالىق اقپاراتتى جۇيەلەۋ مىناداي باعىتتار:
1) جاھاندىق ەكولوگيالىق پروبلەمالار (كليماتتىڭ وزگەرۋى, وزون قاباتىنىڭ بۇزىلۋى, بيولوگيالىق ارتۇرلىلىكتىڭ ساقتالۋى, جەردىڭ ءب ۇلىنۋى جانە توزۋى);
2) ۇلتتىق ەكولوگيالىق پروبلەمالار (ەكولوگيالىق اپاتتى ايماقتار, كاسپي تەڭىزى قايراڭىنىڭ رەسۋرستارىن قارقىندى يگەرۋمەن بايلانىستى پروبلەمالار, سۋ رەسۋرستارىنىڭ سارقىلۋى مەن لاستانۋى, تاريحي لاستانۋلار, اسكەري-عارىشتىق جانە سىناقتىق كەشەن پوليگوندارىنىڭ ەسەرى, ترانسشەكارالىق سيپاتتاعى ماسەلەلەر);
3) جەرگىلىكتى ەكولوگيالىق پروبلەمالار (راديواكتيۆتى لاستانۋ, اۋە باسسەينىن لاستانۋى, باكتەريولوگيالىق جانە حيميالىق لاستانۋلار, ونەركاسىپتىك جانە تۇرمىستىق قالدىقتار, تابيعي جانە تەحنوگەندىك سيپاتتاعى توتەنشە جاعدايلار);
4) باسقا باعىتتار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.
4. ەكولوگيالىق اقپاراتتى تالداۋ جانە عىلىمي زەرتتەۋلەر
15. مەملەكەتتىك ورگاندار جانە زاڭدى تۇلعالار ۇسىنعان ەكولوگيالىق اقپارات قورشاعان ورتانىڭ اعىمداعى جاي-كۇيىن, وزگەرۋ سەرپىنىن جانە ولاردىڭ وزگەرۋىنىڭ مۇمكىن سەبەپتەرىن زەردەلەۋ ارقىلى تالدانادى.
تالداۋ جۇمىسى مىناداي كەزەڭدەردەن تۇرادى:
1) اقپاراتتى باعالاۋ;
2) تالداۋ ناتيجەلەرىن انىقتاۋ.
اقپاراتتى باعالاۋ كەزەڭىندە ولاردىڭ سەنىمدىلىگى مەن ناقتىلىعىنا بايلانىستى اقپارات كوزدەرىن ورنالاستىرۋ جۇرگىزىلەدى.
تالداۋ ناتيجەلەرىن انىقتاۋ كەزەڭىندە ەكولوگيالىق پروبلەمالاردىڭ پايدا بولۋ جاعدايلارىنىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋ جۇرگىزىلەدى.
تالداۋدىڭ الىنعان ناتيجەلەرى ەسەپ تۇرىندە رەسىمدەلەدى.
16. ەسەپ ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا اشىق قولجەتىمدىلىكپەن ورنالاستىرىلادى, سونداي-اق قورشاعان ورتانىڭ جاي-كۇيى تۋرالى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تابيعي رەسۋرستارىن پايدالانۋ تۋرالى ۇلتتىق باياندامانى جاساۋ ءۇشىن پايدالانىلادى.
17. عىلىمي زەرتتەۋلەر كودەكسكە جانە «عىلىم تۋرالى» 2011 جىلعى 18 اقپانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سايكەس جۇرگىزىلەدى.
عىلىمي زەرتتەۋلەر مىناداي كەزەڭدەر بويىنشا جۇرگىزىلەدى:
1) زەرتتەۋ تاقىرىبىن انىقتاۋ;
2) ماقساتى مەن مىندەتتەرىن انىقتاۋ;
3) زەرتتەۋ جوسپارىن جاساۋ;
4) ماتەريالداردى جيناۋ;
5) زەرتتەۋ جۇرگىزۋ;
6) زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن وڭدەۋ;
7) عىلىمي ەسەپتى رەسىمدەۋ.
18. ەكولوگيالىق عىلىمي زەرتتەۋلەر قورشاعان ورتانى قورعاۋدى عىلىمي قامتاماسىز ەتۋ, تابيعي ەكولوگيالىق جۇيەلەردى جاقسارتۋ, قالپىنا كەلتىرۋ, ورنىقتى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى عىلىمي نەگىزدەلگەن ءىس-شارالاردى ازىرلەۋ, تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋ جانە مولايتۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى مەن الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە ەكولوگيالىق تەڭگەرىمدى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى.
5. ەكولوگيالىق اقپاراتتى ۇسىنۋ جانە تاراتۋ
19. ەكولوگيالىق اقپاراتتى بەرۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك راسىمدەر تۋرالى جانە اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى زاڭناماسىندا بەلگىلەنەدى.
20. ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم ەكولوگيالىق اقپاراتتى تاراتۋدى:
1) ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمنىڭ ينتەرنەت-رەسۋرسىندا اشىق قولجەتىمدىلىكتە ورنالاستىرۋ;
2) بۇقارالىق اقپاراتتىق قۇرالدارىندا, مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا تاراتۋ, سونداي-اق وزگە دە جالپىعا قولجەتىمدى اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق قۇرالداردى قولدانۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى.
6. حالىقتى جانە تابيعاتتى پايدالانۋشىلاردى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە
تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساۋاتتاندىرۋ
21. حالىقتى جانە تابيعاتتى پايدالانۋشىلاردى قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى پايدالانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساۋاتتاندىرۋدىڭ ماقساتى ورنىقتى دامۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن ازاماتتاردىڭ بەلسەندى ومىرلىك ۇستانىمدارىن جانە قوعامدا ەكولوگيالىق مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋ بولىپ تابىلادى.
22. ساۋاتتاندىرۋدى ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىم مىناداي ءىس-شارالاردى:
1) قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن, ترەنينگتەر مەن وقىتۋ سەمينارلارىن وتكىزۋ;
2) حالىققا كونسۋلتاتسيالىق كومەك كورسەتۋ;
3) كونفەرەنتسيالار, كورمەلەر, سەمينارلار, عىلىمي-تاجىريبەلىك فورۋمدار;
4) ءباسپاسوز حابارلامالارىن, ماقالالاردى دايىنداۋ, سۇحبات ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرادى.
قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن, ترەنينگتەر مەن وقىتۋ سەمينارلارىن دايىنداۋ جانە وتكىزۋ كەزىندە مىناداي ءىس-شارالار:
1) كۋرستار, ترەنينگتەر جانە وقىتۋ سەمينارلارىنىڭ وتكىزۋ كۇنى مەن ورنىن انىقتاۋ, باعدارلامالارىن قۇراستىرۋ, دارىسكەرلەردى ىرىكتەۋ;
2) تابيعات پايدالانۋشىلارعا, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا, جوعارعى وقۋ ورىندارىنا, كوللەدجدەرگە ەلەكتروندىق پوشتا جانە فاكس ارقىلى شاقىرۋ حاتتارىن تاراتۋ;
3) تىڭداۋشىلاردى تىركەۋ;
4) كۋرستار, ترەنينگتەر جانە وقىتۋ سەمينارلارىن وتكىزۋ;
5) وقىتۋ ناتيجەلىلىگىن باعالاۋ;
6) دارىسكەرلەردىڭ جۇمىسىن باعالاۋ;
7) وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ ساپاسىن باعالاۋ;
8) تىڭداۋشىلاردىڭ پىكىرلەرى;
9) سەرتيفيكاتتاردى بەرۋ جۇزەگە اسىرىلادى.