وندىرىستىك كلاستەر ورگە شىعارادى

قاراعاندى زاۋىتى جاڭا جوبانى قولعا الدى ماشينا جاساۋ سالاسىندا قاراعاندى وبلىسى بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا كوش باستاپ كەلەدى. سوعان بايلانىستى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى عىلىم كوميتەتىنىڭ ەكونوميكا ينستيتۋتى ماشينا جاساۋ كەشەنىنىڭ ايماقتىق كلاستەرىن دە تاپ وسى قاراعاندىدا قۇرۋعا بەل بۋعان. كلاستەر قۇرۋ ءۇشىن, ارينە, الدىمەن بازالىق كاسىپورىندى سايلاپ الۋ قاجەت. بۇل ورايدا قاراعاندى قۇيۋ-ماشينا جاساۋ زاۋىتى تاڭداپ الىندى. ونىڭ ۇستىنە, زاۋىتتىڭ ون بەس شاقتى سەرىكتەستەرى مەن جابدىقتاۋشىلارى, سونىمەن قاتار, وسى ءوندىرىس ورنىنىڭ ونىمدەرىن تۇتىنۋشىلار دا كلاس­تەر قۇرامىنا ەنگىزىلەدى. زاۋىت نەگىزىنەن ۆاگونەتكا, شاحتا كلەتتەرى, ناسوس, ەلەكتر جابدىقتارى سياقتى ونىمدەر شىعاراتىن بولعاندىقتان, ونىڭ تۇتىنۋشىلارى كەن ءوندىرۋشى كاسىپورىندار. سونىمەن قاتار, مۇندا بەلورۋس جابدىقتارىنان «بەلاز» جۇك كولىكتەرى قۇراستىرىلادى. جالپى, كلاستەرگە قاراعاندى زاۋىتىنىڭ تاڭداپ الىنۋى بەكەردەن بەكەر ەمەس. بىرىنشىدەن, «قازاقمىس» كورپوراتسياسى بەرەتىن اۋقىمدى تاپسىرىستاردىڭ ارقاسىندا كاسىپورىن ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيدى. ەكىنشىدەن, مۇندا جۇمىس ىستەيتىن ماماندار ءوز كاسىبىنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن مايتالماندار. ونىڭ ۇستىنە, زاۋىتقا جاقىندا ءىرى ينۆەستيتسيا سالىنىپ, قازىر شەتەلدەردەن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنۋدا. جەتىلدىرىلگەن كاسىپورىن ءوز ونىمدەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ قانا قويماي, جەتكىزىپ بەرۋشىلەرگە قوياتىن تالاپتارىن دا كۇشەيتەدى. سوندىقتان, ونىڭ سەرىكتەستەرى دە مەيلىنشە جەتىلە تۇسۋگە تالپىناتىن بولادى. بۇل ورايدا ولارعا كلاستەرگە قاتىسۋ تاماشا مۇمكىندىك بەرەدى. ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى بىرەر ايدىڭ مۇعدارىندا كلاستەرلەردى مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋگە كونكۋرس جاريالاۋى ءتيىس. ءوز ايماعىندا كلاستەر قۇرۋ جوباسىن ىرىكتەۋ كوميسسياسىنا ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن ءوڭىرى ۇسىنا الادى. كلاستەردىڭ قانداي باعىتتا بولاتىنى, ايتالىق, ماشينا جاساۋدا, قۇرىلىستا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا, الدە مەديتسينادا بولا ما, ول جاعى ماڭىزدى ەمەس. ءار وبلىستان تۇسەتىن جوبالار مەن ۇسىنىستار سانىنا دا شەكتەۋ قويىلمايدى. ىرىكتەۋ جۇمىستارىنا بۇكىلالەمدىك بانكتىڭ ساراپشىلارى دا قاتىسپاق. – ىرىكتەۋدەن وتكەن جوبالاردىڭ ارقايسىسىنا مەملەكەت تاراپىنان 1 ميلليارد تەڭگەدەن بولىنەدى, – دەيدى بعم عىلىم كوميتەتى ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ باس مامانى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى نۇرلان ماحمۇتوۆ. – بۇل قاراجات جاڭا قۇرال-جابدىقتار الۋ, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ سياقتى كلاستەردىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋىنە يگى ىقپالىن تيگىزەتىن ماقساتتارعا بەرىلمەك. سونىمەن قاتار, سالىققا, كەدەنگە, تاريفتىك تولەمدەرگە كەرەكتى قاراجاتتار دا ەسكەرىلۋى مۇمكىن. نەگىزى, كلاستەر دەگەنىڭىز ليبەرالدىق نەمەسە ديريجيستىك مودەل بويىنشا قۇرىلۋى ىقتيمال. ءبىرىنشى جاعدايدا كلاستەر وزدىگىنەن, ياكي ەۆوليۋتسيالىق جولمەن قۇرىلادى. بىراق ونداي جاعدايدى كۇتىپ وتىرۋدى ۋاقىت كوتەرمەيدى. ال ديريجيستىك جوبادا مەملەكەتتىڭ, عىلىمنىڭ جانە بيزنەستىڭ مۇددەسى بىرىكتىرىلەدى. قازىر بىزدە وسى نۇسقانى ۇستانعان ءتيىمدى. ويتكەنى, مەملەكەت تاراپىنان قولداۋدىڭ بولعانى اسا ماڭىزدى. كلاستەرگە قاتىسۋشىلار ءۇشىن عىلىمي ورتالىقتاردىڭ كومەگى دە وتە قاجەت. مەملەكەتتىك باعدارلاماعا ەنۋدىڭ ارقاسىندا عىلىمي جۇمىستار دا قارجىدان تارىقپايتىن بولادى. قاراعاندى پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى مەن № 15 ماشينا جاساۋ كوللەدجى زاۋىتتىڭ تىكەلەي تاپسىرىستارى بويىنشا ماماندار دايارلاۋعا كەلىسىمىن بەرىپ وتىر. ال عىلىمي-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ­دى قاراعاندىنىڭ «مەتاللۋرگيا, مەتالل وڭدەۋ, ماشينا جاساۋ» يندۋس­تريا­لىق پاركى ءوز موينىنا الۋعا دايىن. جاسىراتىنى جوق, ءوندىرىس ورىن­دار­ىنداعى نەگىزگى پروبلەمانىڭ ءبىرى – كادر ماسەلەسى. زاۋىتقا جاڭا قۇ­رال-جابدىق اكەلىنگەنىمەن, ونىمەن جۇ­مىس ىستەي بىلەتىن مامان تابىلماي قالاتىن كەزدەر بولادى. ءوندىرىس ورىن­دارىنا قۇلشىناتىن جاستار دا كوپ ەمەس. وسى ماسەلەنى ءجىتى نازارعا العان ابزال. ال ەندى كلاستەردىڭ وبلىسقا كەل­تىرەر پايداسىن ايتساق, جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلىپ, بىرقاتار الەۋ­مەتتىك ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە جول اشىلادى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي كلاستەر پايدالى ىقپال­داستىققا باستايدى. ياعني, ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى ءبىر جۇمىس ورنى ساباقتاس سالالار مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا قوسىمشا تاعى دا ونشاقتى جۇمىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا قاراعاندىدا كلاستەر قۇرۋ تۋرالى قۇجاتتاردى كونكۋرسقا دايارلاۋ بويىنشا ارنايى شتاب قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. ونىڭ قۇرامىنا قازاقستان ماشينا جاساۋشىلار وداعىنىڭ, قر بعم عىلىم كوميتەتى ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ جانە قاراعاندى قۇيۋ-ماشينا جاساۋ زاۋىتىنىڭ وكىلدەرى ەنگەن. مۇندا ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى شەشىلىپ, كلاستەردىڭ الەۋەتتى قاتىسۋشىلارىمەن كەلىس­سوزدەر جۇرگىزىلەدى. ولاردىڭ ىشىندە ءما­سەلەنىڭ بايىبىنا بارماي, سەنىم­سىزدىك تانىتىپ جاتاتىندار بارشىلىق. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى دە جوق ەمەس. ەلىمىزدە وندىرىستىك كلاس­تەر قۇرۋعا تالپىنىستار بۇعان دەيىن دە بولعانى بەلگىلى. الايدا, ولاردى قالىپتاسقان جۇيەمەن جوعارىدان باسقارۋ نيەتى باسىم بولعاندىقتان, اقىر سوڭىندا تۇيىققا تىرەلگەن ەدى. ونىڭ ۇستىنە, بيزنەس وكىلدەرى دە مۇنداي بىرلەسۋدىڭ وڭ ناتيجە بەرە­رىنە كۇمانمەن قاراي باستاعان. ال قا­زىرگى جاعداي مۇلدە باسقاشا: بۇل جو­لى كلاستەر قۇرۋ باستاماسىن بيلىك ەمەس, بازالىق كاسىپورىنداردىڭ وزدە­رى كوتەرىپ وتىر. بۇل جەردە ەشكىم ەشكىمدى سو­قىر تاۋەكەلگە يتەرىپ وتىرعان جوق. الەمدىك تاجىريبەگە سۇيەنسەك, كلاس­تەردىڭ پايدالى دا ءتيىمدى تۇستارى كوپ. كلاستەر كەز كەلگەن سالانى العا ءسۇي­رەپ, ەل ەكونوميكاسىنا جاڭاشا سەرپىن بەرە الاتىنى دالەلدەنگەن دە, مويىندالعان دا. باسەكەگە قابىلەتتى الدىڭعى قاتارلى ەلدەر ساناتىنا كىرۋ ءۇشىن مۇن­داي وزىق تاجىريبەلەردەن قاش­پاۋىمىز كەرەك. وزىق ويلى, ىسكەر ازا­ماتتارىمىز ءۇشىن بۇل ۇلكەن مۇمكىندىك. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى