الدىڭا ۇلكەن ماقساتتار قويا ءبىلۋ بار دا, ونى اياعىنا جەتكىزىپ ىسكە اسىرا ءبىلۋ بار. تىنىمسىز ەڭبەك, ىزدەنىس قانا العا قويىلعان ماقساتقا جەتۋگە نەگىز بولا الادى.
وسىنداي ماقساتشىل ازاماتتاردىڭ ءبىرى, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەسىن قوسىپ, مەملەكەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىنا ات سالىسقان قايراتكەر, ءۇلكەنگە قۇرمەت, كىشىگە ۇلگى كورسەتە بىلەتىن ارداقتى ازامات ورىنباي راحمانبەردى ۇلى تۋرالى ءسوز قوزعاۋدى ءجون كوردىم. ەڭبەك جولىندا تالاي كۇردەلى كەزەڭدەردى بويىنان وتكەرگەن, مول ءتاجىريبە مەن پاراسات يەسى جايىندا پىكىر ءبىلدىرۋ وڭاي بولماعانىمەن, سەنات دەپۋتاتى بولعان كەزىندە كومەكشىسى قىزمەتىن اتقارعاندىقتان, قىزمەت بارىسىنداعى ىسكەرلىك ءارى ازاماتتىق بولمىسىنا كۋا بولدىم. بويىنداعى كىشىگە دە, ءۇلكەنگە دە قۇرمەت كورسەتە بىلەتىن قاسيەتى, ەڭبەكقورلىعى مەن ەلگە دەگەن شىنايى جاناشىرلىعى ورىنباي راحمانبەردى ۇلى تۋرالى ءسوز قوزعاۋىما تۇرتكى بولدى.
تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى ونجىلدىعىنداعى ەلدەگى كۇردەلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعداي ەسىمىزدە. مەملەكەتتەگى جۇمىسسىزدىق, ەلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگى مەن احۋالىنىڭ كۇرت تومەندەۋى قوعامدا ءتۇرلى الەۋمەتتىك قايشىلىقتاردىڭ ۇدەي تۇسۋىنە اكەلىپ سوققانى بەلگىلى. وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدە تاۋەلسىزدىگىنە ەندى عانا قولى جەتىپ, دامۋدىڭ جاڭا جولىنا تۇسكەن قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ الدىندا ۇلكەن ماقساتتار تۇردى. ول ماقسات – دامىعان, الەم مويىنداعان, حالقىنىڭ الەۋەتى ارتقان, ەكونوميكاسى قۋاتتى, تاۋەلسىزدىگى باياندى مەملەكەتتى قۇرۋ بولاتىن.
سىن-قاتەرلەرگە تولى سول شاقتا ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەل بولىپ, ەتەك-جەڭىن ەندى جيناي باستاعان مەملەكەتتىڭ دامۋىنا باعدار بولاتىن جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى ۇسىندى.
جەرگىلىكتى باسقارۋ ورگاندارىنداعى, بيزنەس سالاسىنداعى ىسكەر ازاماتتاردىڭ جاڭا تولقىنى مەملەكەت ەكونوميكاسىن العا قاراي ىلگەرىلەتۋگە ات سالىسىپ, ەل ومىرىنە ەتەنە ارالاسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى.
1990 جىلدارى نارىقتىق ەكونوميكانىڭ زاڭدىلىعى ورناي باستاعان كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ ءار ايماعىنان مەملەكەتتىك ورگانداردا, بيزنەستە جەمىستى ەڭبەك ەتكەن مىقتى مەنەدجەرلەر شىعا باستادى.
سولاردىڭ قاتارىندا وڭتۇستىك ءوڭىرىنىڭ اۋىلدىق ايماقتارىندا ەڭبەك جولىن باستاپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارى ءوندىرىس ورىندارىندا قىزمەت ەتكەن ورىنباي راحمانبەردى ۇلىن زامانداستارى مەن قالىڭ جۇرتشىلىق جاقسى بىلەدى. سەبەبى, ورىنباي راحمانبەردى ۇلى – ءومىر جولىندا جيناعان ءتاجىريبەسىن ەل يگىلىگىنە جۇمساي بىلگەن ادام.
دەگەنمەن, ءوز باسىم ورىنباي راحمانبەردى ۇلىنىڭ ءومىربايانىن سىرتتاي بىلگەنىممەن, جاقىن تانىسىپ, جۇمىس جاسايمىن دەپ ويلاماعانىم راس.
ۋنيۆەرسيتەتتى اياقتاپ, جاستاردىڭ ارمانىنا اينالعان استاناعا اياق باسقان كەزىم. ارمان قۋىپ, ەلورداعا كەلگەن كوپ جاستاردىڭ ءبىرى رەتىندە جۇمىسقا ورنالاسىپ, 2003 جىلدارى ەڭبەك جولىمدى باستادىم.
قىزمەت بارىسىندا ورىنباي راحمانبەردى ۇلى تۋرالى ەستىپ, ءبىلىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى قىزمەتى جايىندا حاباردار بولىپ تۇراتىنبىز. ءساتى ءتۇسىپ, 2007 جىلدان باستاپ كومەكشى رەتىندە بىرگە 7 جىلعا جۋىق جۇمىس جاساۋ مۇمكىندىگى تۋدى. سول كەزەڭ بۇگىندە مەن ءۇشىن ۇلكەن ەڭبەك مەكتەبىنە اينالدى. العاش جۇمىسقا كىرىسكەن كۇننەن باستاپ دەپۋتاتتىڭ ىسكەرلىگى مەن جاعدايدى باعامداي بىلەتىنى, قوعامدىق ماسەلەلەردى تەرەڭ تۇسىنەتىنى مەنى تاڭداندىرعان.
ورىنباي راحمانبەردى ۇلى وڭتۇستىك وڭىرىنەن سايلانعان دەپۋتات رەتىندە ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزاتىن جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا كوپ كوڭىل ءبولدى. ايماقتىڭ تۇرمىس-ءتىرشىلىگىن, گەوگرافيالىق ەرەكشەلىگىن جاقسى ءبىلەتىن دەپۋتات تۋىنداعان ءار ماسەلەنىڭ مازمۇنىن بىردەن تۇسىنە قوياتىن. ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن ارىز حاتتار, وتىنىشتەر بولسىن, مۇقيات قاراپ, زەردەلەيتىن.
اتاپ ايتقاندا, ورىنباي راحمانبەردى ۇلى وڭتۇستىك ءوڭىرى ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى جوبا – وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارى جوسپارلانىپ, شەشىمى تابىلماعان قاسقاسۋ جوباسىن دامىتۋ تۋرالى ۇكىمەت باسشىسىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, كۋرورتتىق ايماقتىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزىنا ايرىقشا نازار اۋدارۋدى ۇسىندى. ناتيجەسىندە, ايماقتىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات ءبولىندى. ەندىگى كەزەكتە, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وسىنداي ماڭىزدى جوبانى ءارى قاراي جالعاستىرىپ, ويداعىداي اياقتايدى دەگەن سەنىمدەمىز. سەبەبى, تۋريزم سالاسىن دامىتۋ – بۇگىنگى تاڭدا ماڭىزدى ماسەلە. وڭتۇستىك ايماقتىڭ اۋا رايىنىڭ قولايلى جاعدايى تۋريزمگە سۇرانىپ تۇرعانى ايقىن.
كاسىبي تاجىريبەسى مول بىلىكتى مامان رەتىندە ورىنباي راحمانبەردى ۇلى وڭتۇستىك ءوڭىرى حالقىنىڭ دەموگرافيالىق وسىمگە بەيىمدىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, وسىنداي جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە دە وڭ سەرپىن تيگىزەتىنىن انىق ءتۇسىنىپ, بولجاي بىلگەن. شىندىعىندا, بۇگىنگى كۇنى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا 2,8 ميلليوننان اسا ادام تۇرادى. بۇل كورسەتكىشتىڭ الداعى 20-30 جىلدا ەسەلەنىپ وسەتىنى انىق. دەمەك, ءتۋريزمنىڭ قوسىمشا جۇمىس كۇشى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى ورىستەتىن فاكتور ەكەنىنە نازار اۋدارىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ شەشىمىن تابۋدى كوزدەگەن ورىنباي راحمانبەردى ۇلىنىڭ كوتەرگەن ماسەلەسى – ەلدىڭ ماسەلەسى.
بۇل ورايدا, دەپۋتات قىزمەتىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى «كوكساراي» سۋ قويماسىنىڭ سالىنۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسقانى دا ەسىمدە. جىل سايىنعى سۋ باسۋ قاۋپىن تۇپكىلىكتى شەشۋ ماقساتىندا «كوكساراي» سۋ قويماسى قۇرىلىسىنىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعى ەسكەرىلىپ, اتالعان ماسەلە ەلباسى تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, ودان كەيىن ۇكىمەت وتىرىسىندا وڭ شەشىم شىعارىلىپ, سۋ قويماسىن سالۋعا قاراجات بولىنگەن بولاتىن.
ورىنباي راحمانبەردى ۇلىنىڭ دەپۋتاتتىق لاۋازىمدا جۇزەگە اسىرعان يگى ىستەرى – ەگەمەن ەلىمىزدىڭ وتانسۇيگىش ازاماتتارى ءۇشىن ۇلگى. ەڭبەگى ومىرىنە اينالعان تۇلعانىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇمىس ءىستەۋ – مەن ءۇشىن دە ۇلكەن ءتاجىريبە بولعانى راس.
مەملەكەتتىك, قوعامدىق جانە ساياسي-الەۋمەتتىك سالالاردا جۇمىس ىستەگەن ورىنباي راحمانبەردى ۇلى بۇگىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە ەلىمىزدەگى تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمدى, ۇلتتاردىڭ دوستىعى مەن تاتۋلىعىن ساقتاۋعا ات سالىسىپ كەلەدى.
«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەن ءسوز بار حالقىمىزدا, سوندىقتان ءوز كوزىممەن كورگەن يگى ىستەر جونىندە ايتۋدى ءجون دەپ سانادىم.
ەڭبەگى حالىققا بەلگىلى ەلدىڭ ازاماتىنا العىس شەكسىز.
رۋسلان دۇيسەنوۆ
استانا