وسى باسقوسۋ بارىسىندا قازاقستان جازۋشىلار وداعىمەن, «ليتەراتۋرنايا گازەتامەن» جانە «رومان-گازەتامەن» بىرلەسە وتىرىپ, رەسەيدەگى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ باستاماسى بويىنشا باسىلىپ شىققان «قازاقستان-رەسەي» ادەبي الماناعىنىڭ ەكىنشى شىعارىلىمى تانىستىرىلدى.
رەسەي مەن قازاقستان جازۋشىلارى الماناح سەرياسىن جالعاستىرۋ ءجونىندە 2015 جىلدىڭ قازانىندا بولعان ءوتكەن جىلعى كەزدەسۋدە ۋاعدالاسقان بولاتىن. الماناحتىڭ ەكىنشى ءنومىرى تۇتاستاي ەكى ەلدىڭ جاس ادەبيەتشىلەرىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالدى.
تۇساۋكەسەر ءراسىمىن اشقان قازاقستاننىڭ رەسەيدەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى مارات ءتاجين ەكى ەل جازۋشىلارىنىڭ شىعارماشىلىق بايلانىستارىن ۇيىمداستىرۋ ورايىنداعى ەلشىلىك باستاماسى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ قازىرگى الەمدەگى مادەنيەتتەر ۇنقاتىسۋى تۋرالى يدەياسىنىڭ بۇگىنگى تاڭداعى اسا ماڭىزدىلىعىنا نەگىزدەلگەندىگىن اتاپ كورسەتتى.
ول اتالمىش باسىلىمنىڭ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى اياسىندا شىعارىلعاندىعىن جانە جاس ادەبيەتشىلەر شىعارماشىلىعىنا ارنالعاندىعىن قاداپ ايتتى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەلدە وزىندىك ورنەكتەگى تاماشا اۆتورلاردىڭ جاڭا بۋىنى ءوسىپ شىقتى. ولاردىڭ شىعارماشىلىعى رەسەيدىڭ ۇلكەن وقىرماندار اۋديتورياسى ءۇشىن قىزعىلىقتى بولماق. «ءوز كەزەگىندە, قازاقستاندا رەسەيدىڭ جاڭا ادەبيەتىمەن تانىسۋعا دەگەن سۇرانىس تا جەتكىلىكتى», – دەدى م.ءتاجين.
ديپلوماتتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا جيناققا تۋرا ماعىناسىندا دا جانە شىعارماشىلىق ورايدا دا ەكى مىڭجىلدىقتىڭ توعىسىندا تۋعان ەلۋگە جۋىق پروزاشىلار مەن اقىندار بۋىنىنىڭ شىعارمالارى ەنگەن.
ءسوزىن تۇيىندەي كەلە, ەلشى قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە, جازۋشىلار وداعىنا, «ليتەراتۋرنايا گازەتانىڭ» باسشىلىعىنا جاڭا ادەبي جيناقتى شىعارۋعا بەلسەندى قولداۋ كورسەتكەندەرى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
«ليتەراتۋرنايا گازەتانىڭ» شەف-رەداكتورى ماكسيم زامشەۆ «ليتەراتۋرنايا گازەتانىڭ» باس رەداكتورى يۋري پولياكوۆتىڭ قۇتتىقتاۋ ءسوزىن وقىپ بەردى. قۇتتىقتاۋدا ايتىلعانداي, اتالمىش الماناح «بىزگە شىعارماشىلىق وركەنى توقسانىنشى جىلداردىڭ قيىن كەزەڭىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن رەسەي مەن قازاقستاننىڭ جاس اۆتورلارىن تانىستىرادى, ەندى ۇلتتىق تىلدەر مەن ءمادەنيەتتەردى ساقتاۋ جونىندەگى مىندەتتى شەشۋ ناق سولارعا جۇكتەلگەن».
سونداي-اق, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ دا كەزدەسۋگە جولداعان قۇتتىقتاۋى وقىلىپ, وندا رەسەيدەگى قازاقستان ەلشىلىگى باستاماسىنىڭ ارقاسىندا جاڭا جاسامپازدىق قۋاتقا يە بولىپ وتىرعان قازاقستان-رەسەي دوستىق ادەبي بايلانىستارىنىڭ ساباقتاستىعى اتاپ ايتىلدى.
«بۇگىن ءبىز «قازاقستان-رەسەي» الماناعىنىڭ ەكىنشى رەت جارىققا شىعۋىنا اق تىلەگىمىزدى ارنايمىز. بۇل رەتتە انا ءتىلى مەن ادەبيەتتى, دەمەك, حالىقتى ساقتاۋ ءىسىن 30-40 جاستاعى ادەبيەتشىلەر ءوز قولىنا العان. ەگەر ءبىز جيناقتىڭ مازمۇنىمەن مۇقيات تانىسار بولساق, وندا ولاردىڭ ابدەن قالىپتاسقان, وتە سەنىمدى ادەبي تولقىن ەكەندىگىن كورەمىز», – دەلىنگەن قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءورازاليننىڭ قۇتتىقتاۋىندا.
«رومان-گازەتا» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى يۋري كوزلوۆ الماناحتىڭ شىعارىلۋى جۇيەلى جولعا قويىلعاندىعىن جوعارى باعالادى. ونىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي جوبالار بولاشاققا كوز سالادى. بۇل ءبىزدىڭ حالىقتارىمىز بەن جازۋشىلارىمىزعا اسىرەسە قاجەت. ول الماناحتىڭ ۇلان-عايىر جەلىلەر كەڭىستىگىندە شاشىراپ كەتەتىن ينتەرنەت-نۇسقادا ەمەس, باسپا كۇيىندە شىعارىلۋىن دۇرىس شەشىم دەپ اتادى. وسىعان بايلانىستى يۋ.كوزلوۆتىڭ پايىمداۋىنشا, كىتاپتىڭ وسىزاماندىق ادەبيەت وقىتىلاتىن جوو-لاردىڭ كىتاپحانالارى مەن كافەدرالارىنا ءتۇسۋى وتە ماڭىزدى. سونداي-اق, ول اۋدارماشىلاردى مىندەتتى تۇردە قاتىستىرا وتىرىپ, قازاقستاندىق جانە رەسەيلىك جاس جازۋشىلاردىڭ سەمينارىن وتكىزۋدى ۇسىندى.
ءوز كەزەگىندە «حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا» باسپاسىنىڭ ديرەكتورى گەورگي پرياحينگە الماناح بەتتەرىندە تەك استانالىق قانا ەمەس, سونىمەن بىرگە, وڭىرلىك اۆتورلاردىڭ شىعارمالارى دا جاريالانعانى ۇناعان ەكەن. «ۇلكەن روماننىڭ, ۇلكەن عاسىر كىتابىنىڭ قايدا تۋاتىنى ءالى بەلگىسىز. بالكىم, ول قازاقستاندا دۇنيەگە كەلەر», – دەي كەلە, ول الماناحتا سىنشىلار مەن ونەرتانۋشىلاردىڭ ماقالالارىن جاريالاۋ جونىندەگى تاماشا يدەيانى قولدادى.
«درۋجبا نارودوۆ» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى الەكساندر ەبانويدزە رەسەي جانە قازاقستان جازۋشىلارىنىڭ كەزدەسۋلەرى تۇراقتى جولعا قويىلعاندىعىنا قۋانىشىن ءبىلدىردى. «بۇل قازاقستان-رەسەي ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىستارىنىڭ تابيعيلىعىن, ۇيلەسىمدىلىگىن, جاقىندىعىن كورسەتەدى, – دەدى ول. – مۇنداي باستامانى ىسكە اسىرۋ بۇرىنعى كسرو رەسپۋبليكالارىنىڭ بىردە-بىرىندە مۇمكىن ەمەستىگىن مويىندايىق».
قازاقستاندىق جازۋشى امبە ادەبي اۋدارماشى, كوپتەگەن ادەبي سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى يليا ودەگوۆ الماناحتىڭ دۇنيەگە كەلۋىن قازىرگى ورىس تىلىندە جاسالاتىن قازاقستان ادەبيەتى ءۇشىن دە اسا ءماندى وقيعا دەپ سانايدى. وتكەن شيرەك عاسىر ۋاقىت ىشىندە قازىر حالىقارالىق تۇرعىدان تانىلعان تاماشا اۆتورلاردىڭ تۇتاس بۋىنى قالىپتاستى. «الماناح بەتتەرىندە قازاقستان مەن رەسەي جازۋشىلارى بەتپە-بەت كەزدەستى, مۇنىڭ ءوزى جيناقتىڭ قابىلدانۋ گەوگرافياسىن كەڭەيتەدى, – دەپ اتاپ كورسەتتى ول. – سونداي-اق, جيناقتا ءبىر-ءبىرىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن كوبىنە-كوپ تانىس ەمەس, ءارى قازاق تىلىندە, ءارى ورىس تىلىندە جازاتىن جازۋشىلاردىڭ دا تانىستىرىلۋى وتە ماڭىزدى».
رەسەيلىك ادەبيەت سىنشىسى, اقىن, دراماتۋرگ جانە باسپاگەر يۋليا سەليۆانوۆا (كاچالكينا) قازىرگى كەزدە كىتاپ دۇكەندەرى اراسىندا ۇلتتىق ادەبيەتكە دەگەن ۇلكەن قىزىعۋشىلىق بايقالاتىندىعىنا نازار اۋداردى. ويتكەنى, ادامدار تۇرمىستىق كۇندەلىكتى كۇيبەڭ تىرشىلىك ارقاۋ ەتىلەتىن قاساڭ, كەڭسەلىك پروزادان شارشاعان. «وقىرمان باسقا مادەنيەت تۋرالى دا كوبىرەك بىلگىسى كەلەدى, بۇل ورايدا الماناح جارقىن مادەني وقيعاعا اينالىپ وتىر», – دەدى ول. ونىڭ پايىمداۋىنشا, قازىر كىتاپ باسىپ شىعارۋدان گورى, كىتاپ تاراتۋ جۇيەلەرى مەن وقىرماندار ءۇشىن التىن كوپىر بولاتىن دانەكەرلىك ماڭىزدىراق.
تۇساۋكەسەر بارىسىندا شىعارمالارى جيناققا كىرگەن قانات ومار, ناتاليا كارپوۆا, اناستاسيا سوتنيكوۆا, گالا ۋزريۋتوۆا, كلارا يساباەۆا, الماس ءنۇسىپ, ءاليا داۋلەتباەۆا, ەسەي جەڭىس ۇلى, ەسبولات ايدابوسىن, دارحان بەيسەنبەك ۇلى, الەكساندر فيلاتوۆ, الەكساندر انتيپوۆ, اناستاسيا چەرنوۆا سىندى جاس اۆتورلار ءسوز الدى. جەمىستى پىكىرتالاس كەزىندە ولار ەۋرازيا كەڭىستىگىندەگى ادەبي ۇدەرىستىڭ ەڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن تالقىلادى, شىعارماشىلىق يدەيالارىمەن جانە جوسپارلارىمەن الماسىپ, ىسكە اسۋى قازاقستان-رەسەي جازۋشىلار كلۋبىنىڭ بارلىق مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن مۇمكىن بولاتىن جاڭا جوبالارعا ساتتىلىك تىلەدى.
قورعانبەك امانجول,
«ەگەمەن قازاقستان»