قارا جۇمىستىڭ قازانىندا قايناپ وسكەن ادامنىڭ قاي شارۋادان دا تارتىنبايتىنى بەلگىلى. جاستايىنان قول ەڭبەگىن سەرىك ەتكەن تالعات ءشاليموۆ قانداي شارۋانى دا دوڭگەلەتىپ اكەتەتىنىنە سەنىمدى بولاتىن. سەبەبى, كورشىلەس رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىندا تۋىپ-وسكەن ول باستاپقىدا ەڭبەك جولىن اۆتوموبيل جۇرگىزۋشىلىكتەن باستادى. كەيىن وسى قوبدا اۋدانىنىڭ قىزىلجار اۋىلىنا قونىس اۋدارىپ, شوپان بولدى. ءوزىنىڭ ەڭبەكقورلىعىنىڭ ارقاسىندا كوشتەن قالىپ كورگەن ەمەس. كەشەگى كەڭشارلار مەن ۇجىمشارلار ىدىراپ, اۋىلدىڭ كۇيى تايا باستاعاندا تۇزتوبەگە بارىپ قايتا رولگە وتىردى. 2009 جىلى كەزىندە ءوزى ەڭبەك ەتكەن قىزىلجار اۋىلدىق وكرۋگىنە كەلىپ, وسى «قۇتتىعاي» شارۋا قوجالىعىن قۇردى. شىنى كەرەك, شارۋاسى دا ءجۇردى. مالشىلار تۇراتىن تۇرعىن ءۇي, قورا سالىپ الدى. قازىر 300 قوي, 30 ءىرى قارا باعىپ وتىر. جىلقى دا بار.
الايدا, جەر شۇقىپ, ديقاندىقپەن اينالىسامىن, سونىڭ ىشىندە وڭىرگە توسىنداۋ داقىل تاپ وسى اس بۇرشاق پەن ۇرمەبۇرشاق وسىرەمىن دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاسا تۇسىنە كىرگەن ەمەس. قاشاندا شارۋانىڭ ۇتىرىن كەلتىرسەم دەپ جۇرەتىن تالعات تىڭ ءىستىڭ قىر-سىرىن بىلۋگە قۇمار. سونداي قۇمارلىق وسى كاسىپتى دە بايقاپ كورۋگە تاۋەكەل ەتكىزدى. وزبەكستاندىق تانىسى تيمۋر ۋسمانوۆ كەزدەسۋلەردە اس بۇرشاق, ۇرمەبۇرشاق وسىرگەنىن ەستىگەندە ساناسىندا بايقاپ كورسە قايتەدى دەگەن وي قىلاڭ بەرگەن-ءدى. قاشاندا العان بەتىنەن قايتپايتىن تالعات دوسى تيمۋر ۋسمانوۆ بۇل داقىلدىڭ وتە كىرپياز ەكەنىن ايتقاندا دا قايتپادى. ءسويتىپ, ەكەۋى كەلىسىپ, تاۋەكەلگە بەل بۋدى. ءبىر قىزىعى, بۇل داقىلداردى ەلىمىزدە ەشكىم وسىرمەيدى ەكەن. قارا ەسەپكە سالىپ كورسە, پايداسى شاش-ەتەكتەن سياقتى, سۇرانىس تا بار, وتكىزۋ باعاسى دا جامان ەمەس.
ءسويتىپ, قىزىلجار اۋىلدىق وكرۋگى اۋماعىنان جەر الىپ, ەرتە كوكتەمدە 7 گەكتار جەرگە اس بۇرشاعىن, ۇرمەبۇرشاقتى, جۇگەرىنى جانە ماش دەگەن داقىلدى ەگىپ تاستادى. بۇل داقىلداردى سۋارۋعا شاعىن ناسوس قويدى.
– شىنى كەرەك, بۇل داقىلدار جەرسىنىپ, بىتىك شىعادى دەگەن وي بولعان جوق. نەگە بايقاپ كورمەسكە دەگەن تاۋەكەل ەدى بىزدىكى. ءبىزدىڭ وڭىرگە توسىنداۋ داقىلداردىڭ شىعىمى ۇمىتتەندىرەدى. اس بۇرشاعىنىڭ ءار گەكتارىنان 2,5-3 توننا, ۇرمەبۇرشاقتان دا سونشاما ءونىم الامىز با دەپ وتىرمىز. ماش گەكتارىنا 2 توننا بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. جۇگەرى دە بىتىك شىقتى. ءبىز بۇل داقىلداردان الىنعان ءونىمدى بيىلشا وتكىزبەيمىز, تۇقىمعا قالدىرامىز. كەلەسى جىلى ەگىس القابىن 40-50 گەكتارعا دەيىن كەڭەيتسەك دەگەن ويىمىز بار. جالپى, وتكىزەتىن جەر دە بار. وبلىس ورتالىعىنداعى «انۆار», «دينا» سۋپەرماركەتتەرىنە شامالى بولسا دا قاپشىقتاپ وتكىزىپ كورگىمىز كەلەدى. ونداعى ويىمىز ونىمگە دەگەن سۇرانىستى بايقاۋ. كەلەسى جىلدان باستاپ كوتەرمە ساۋدامەن وتكىزۋگە بەل بۋىپ وتىرمىز. بيىل بۇل داقىلداردى قولمەن جينايمىز, شاعىن قوندىرعىلارمەن وڭدەيمىز. ساباعىن مال ازىعىنا پايدالانامىز, – دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى.
ءبىزدىڭ ءوڭىر ءۇشىن تىڭ ءىستى قولعا الىپ, بۇرىن-سوڭدى مۇندا وسىرىلمەگەن داقىلداردى جەرسىندىرىپ وتىرعان شارۋانىڭ باستاماسى بيلىك تاراپىنان دا قولداۋ تاۋىپ وتىر. اۋدان اكىمدىگى قويما بولگەن. بولاشاقتا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا نەسيە الىپ, ەلەكتر جەلىسىن جۇرگىزۋ دە قاراستىرىلۋدا ەكەن. سوندا سۋارمالى القاپقا ۇلكەن ديزەلدى ناسوس قويۋ مۇمكىندىگى تۋادى. تالعات ءشاليموۆ ءوزى دە ىزدەنىپ, بۇل داقىلداردى كۋلتيۆاتسيالايتىن, جينايتىن تەحنيكالار مەن وڭدەيتىن قوندىرعىنى ليزينگكە الۋعا تالپىنۋدا. قازىر مۇندا بەس جۇمىسشى ەڭبەك ەتەدى.
– وسى ويلارىم جۇزەگە اسسا, اس بۇرشاعى مەن ۇرەمبۇرشاقتىڭ القابىن 300 گەكتارعا دەيىن كەڭەيتۋگە بەل بۋىپ وتىرمىن. ارينە, بۇل الداعى كۇندەردىڭ ەنشىسىندەگى شارۋا. دەگەنمەن, وعان وسى باستان نەگىز قالاۋدامىز. الماتىنىڭ ءبىر فيرماسى ونىمدەرىمزدى ءتۇپ كوتەرە الۋعا پەيىل تانىتىپ وتىر, – دەپ تۇيىندەدى تۇپكى ويىن ول.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى