قازاق – تاۋبەشىل حالىق. ەرتەرەكتە ۇلكەن اتالارىمىز «اللا, وسى كورسەتكەنىڭە ءشۇكىر» دەپ وتىراتىن. جاستىق شاقتارى قالاي وتكەنىن انىق بىلە بەرمەيمىز عوي, قۇدايعا شۇكىرشىلىك ايتىپ وتىرعان كەزىنىڭ ءوزى بۇگىنگىدەي اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان, قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان ەمەس ەدى. ەل ءالى دە قوڭتورعايلاۋ تۇراتىن. اۋىلداردا ماشينانىڭ مىقتىسى «موسكۆيچ», ال «جيگۋلي» دەگەنىڭىز ءىلۋدە بىرەۋ. قورجىن تامدارىندا جاساۋلى جيھاز دا جوق. تاپقانى تاماعىنان كوپ ارتىلا بەرمەيدى. كەيىنىرەك, «اپىر-اۋ, اتالارىمىز نەتكەن قاناعاتشىل بولعان» دەپ ويلادىق.
ات جالىن تارتىپ مىنگەننەن كەيىن وي مەن قىرعا كوز جىبەرسەك, كيىز تۋىلدىرىقتى الاش بالاسىنىڭ كورمەگەنى جوق ەكەن عوي. پاتشالىق رەسەيدىڭ سوڭعى جىلدارى مەن قىزىل يمپەريانىڭ كۇش العان جىلدارىندا ورتالىق ازيا حالىقتارىنىڭ ىشىندە حالقىنىڭ سانى جاعىنان ەڭ كوبى قازاقتار بولىپتى. احاڭ – احمەت بايتۇرسىنوۆ ايتقانداي, «ءالحامدۋللا, ءبىز قازاق التى ميلليون بولدىق» دەپ شۇكىرشىلىك ءارى ماقتانىش قىلعان 1916 جىلدان بەرى وسكەنىمىزدە, دەموگراف ماقاش ءتاتىموۆ ەسەپتەگەندەي, بۇگىندە 40-45 ملن حالىق بولىپ جايقالىپ تۇرعانداي ەكەنبىز.
قازاقتى پاتشالىق رەسەي دە اياعان جوق. قىزىل تەررور كەزىندە, بىزدەگى سول يمپەريانىڭ قىزىعىن كورىپ, دۇنيەگە تويىنعاندار عانا اڭسايتىن كەڭەس وكىمەتىنىڭ كەزىندە قىناداي قىرىلىپ قالدىق... بۇگىنگى كۇنىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى. وكىنىشتىسى, بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن ساقالىنا شىركەي ۇيالاپ, ەل, جەر قورعاپ ات ۇستىنەن ءتۇسپەگەن اتا-بابالارىمىز ارمانداپ ءوتكەن تاۋەلسىزدىك قادىرىن ءتۇسىنبەيتىندەر بارشىلىق ەكەندىگى قوبالجىتادى. ولار ءۇشىن ءبارى وڭاي سياقتى.
بۇگىندە قازاقستان ءوز الدىنا جەكە مەملەكەت بولىپ جايقالىپ ءوسىپ, تۇعىرى بەكەم, ماقساتى ايقىن, كەلەشەگى كەمەل ەل بولسا, ءبىز ەڭ الدىمەن وسى تاۋەلسىزدىك قازىعىن قاققان ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ قادىر-قاسيەتىنە جەتە ءبىلۋىمىز كەرەك. ءويتكەنى قازاقستاننىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسى ەكەندىگىن كوزىقاراقتى جاندار بىلەدى. وسى ورايدا, الاش بالاسى الاڭسىز بولۋ ءۇشىن ءتورت قۇبىلامىزدى تۇگەلدەپ, باسقا مەملەكەتتەرمەن شەكتەسەتىن شەكارالارىمىزدى شەگەندەپ بەردى.
تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ۇلەس سالماعى 40 پايىزعا دا جەتپەيتىن قازاقتىڭ شەكاراسىن شەگەندەۋ ەلباسىنا وڭاي تۇسكەن جوق. ءبىز مۇنى بەلگىلى قوعام قايراتكەرى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ ەلباسىمەن تىكەلەي سۇحباتىنا قۇرىلعان «ءومىر وتكەلدەرى» كىتابىن وقىعاندا تاعى دا انىعىراق تۇسىنە تۇستىك.
ديپلوماتيا – ايلا عانا ەمەس, مىقتى بايلام, ورىندى ۇسىنىستى ەكى جاقتىڭ دا ءجۇيكەسىنە سالماق ءتۇسىرمەي, ءتيىمدى شەشۋدىڭ سارا جولى. قازاقستان پرەزيدەنتى وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەردەن ءوزىنىڭ تاپقىرلىعى ارقىلى جول تاۋىپ, قازاق جەرىن بولشەكتەۋدەن امان ساقتاپ قالدى.
وسىنى جاس ۇرپاق ءتۇسىنىپ, ەلىن, جەرىن قادىرلەسىن دەگەن ماقساتتا قايتا ەسكە ءتۇسىرىپ وتىرمىز. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىكتىڭ جولى جەڭىل بولماعانىن جاس ۇرپاعىمىز ونشالىقتى بىلە بەرمەيدى. بىلمەگەن جەردە قادىرىنە جەتپەۋ باستالادى. ال تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاتتى جەمىسى تۋرالى ايتار بولساق, ارينە, ۇزاققا كەتەمىز. ەڭ باستىسى, كورشى ەلدەرىمىزدىڭ ۇل-قىزدارى جۇمىس ىزدەپ شەتكە كەتكەندە, بىردە-ءبىر قازاق بالاسى ەشكىمگە تاۋەلدى بولعان جوق. ورمانداي وتانىندا ابىرويىمەن وتىردى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جەتىستىكتەرىن ءار ايماقتىڭ دامۋىنان, قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىنەن كورۋگە بولادى.
مىسالى, حالقىنىڭ سانى جاعىنان رەسپۋبليكادا الدىڭعى ورىن الاتىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەكى-ءۇش قانا ەمەس, ءتورت اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ كوپ بولعاندىعى بۇگىندە ەرتەگى سياقتى. كەزىندە ءىلدالدالاپ بالشىقتان سالعان اپاتتى مەكتەپتەر دە كوپ بولاتىن.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ «100 مەكتەپ, 100 اۋرۋحانا» باعدارلاماسى وسى جاعدايدى تۇبەگەيلى شەشۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. جىل سايىن 20-25 جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلىپ كەلەدى. وبلىستىڭ تەك بيىلعى جىلعى عانا الەۋمەتتىك جەتىستىكتەرىنە كەلسەك, كوڭىل توعايتاتىنداي جۇمىستار بار.
الەۋمەتتىك سالاعا ايرىقشا كوڭىل بولىنۋدە. اعىمداعى جىلى 10 دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسى, 8 نىساندا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرگىزىلىپ جاتىر. وبلىسىمىزدا الەمدىك مەديتسيناداعى وزىق تەحنولوگيالار پايدالانىلۋدا. بالالار قان تامىرى حيرۋرگياسىن دامىتۋ قولعا الىندى. مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ەسەپتى كەزەڭدە نارەستەلەر ءولىم-ءجىتىمى – 13 پايىزعا, قان اينالىمى اۋرۋلارى – 15 پايىزعا, تۋبەركۋلەز – 24 پايىزعا, ونكوپاتولوگيا 2 پايىزعا تومەندەدى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ءۇستىمىزدەگى جىلى 37 مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدار اشىلىپ, جالپى سانى 1 561 بىرلىككە ارتتى. بۇگىنگى تاڭدا 42 مەكتەپ, 6 بالاباقشا ىسكە قوسىلىپ, ناتيجەسىندە 11 اپاتتى جاعدايداعى, 9 ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جارتىجىلدىقتا 33 383 ازامات الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قامتىلدى. «وڭىرلەردى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى» باعدارلاماسى اياسىندا 790 مىڭ شارشى مەترلىك 262 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىل 252 مىڭ شارشى مەترلىك 151 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى. وبلىستا رەسپۋبليكامىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن ەسەلەيتىن, شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن قۇتقاراتىن يندۋستريالىق ايماقتار تابىستى جۇمىس جاساپ جاتىر.
بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى 123 ملرد تەڭگەگە جەتكەندىگىندە مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ورنى ايقىن بايقالادى. قازىردىڭ وزىندە 4 مىڭداي ۇساق شارۋا قوجالىعى 47 كووپەراتيۆكە بىرىكتى. اۋدان, قالالاردا متس-تەر اشىلىپ, قۋاتتى تەحنيكالار شارۋالارعا قىزمەت ەتە باستادى. بۇلار – ءبىر وبلىستا بولىپ جاتقان جاعدايدىڭ كورىنىسى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتاتتى جەمىسىن جەۋ دەگەن وسى.
«تاريح – ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ ساق پەن تۇركىنىڭ, قازاق حاندىعىنىڭ ءداۋىرىندە, ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە كورىنىس تاپقان ۇلى كۇرەسىنىڭ كۋاسى. بۇل – ءبىزدىڭ ءوتكەنىمىز جانە تاعدىرىمىز. بابالارىمىز ۇمتىلعان اڭسارلى ماقسات – تاۋەلسىزدىككە ءبىزدىڭ ۇرپاق قول جەتكىزدى. سوندىقتان دا بۇل كۇن تۇتاس ۇرپاقتاردىڭ ورىندالعان ارمانىن بىلدىرەتىن قۋانىشتى ءارى ماڭىزدى مەرەكە بولىپ تابىلادى. ويتكەنى, تاۋەلسىزدىك پەن تەڭدىك, ەگەمەندىك پەن مەملەكەتتىلىك – كەز كەلگەن حالىق ءۇشىن اسا قۇندى ۇعىمدار. ءبىز وسى تاعدىردى قابىل الىپ, ءبىرلىك پەن ەڭبەك ارقىلى تاريحي جولىمىزبەن شىعىنسىز ءجۇرىپ كەلەمىز. ەلىمىز ەگەمەندىگىن نىعايتىپ, ماڭگىلىك ەل بولۋعا باعدار ۇستادى. سوندىقتان تاۋەلسىزدىك كۇنى – بارشا قازاقستان حالقى مەن الەمنىڭ بارلىق تۇكپىرىندەگى دوستارىمىز ءۇشىن ۇلى مەرەكە», – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
كەيبىر مەملەكەتتەردىڭ عاسىرلاپ وتەتىن تاريح جولدارىن شيرەك عاسىردا ءجۇرىپ ءوتىپ, الەمگە تانىلعان قازاقستان ءۇشىن ەڭ ۇلىق مەرەكە – تاۋەلسىزدىك كۇنى. سوندىقتان, الاشىمىزدىڭ باسىنان باق تايماي, كوسەگەسى كوگەرە بەرسىن دەپ تىلەيمىز.
قايرات بالابيەۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى